တီက်စ္ေဒသခံေတြရဲ႕ အသံကို နားေထာင္ပါ

photo: Aung Kyaw Moe

photo: Aung Kyaw Moe

#TeeKyit

#opinion

 

“ကိုယ္ဝန္ေဆာင္အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ကိုယ္ဝန္ပ်က္က်တာ၊ အာလူးခင္းေတြ ပုပ္တာ၊ ေက်ာက္မီးေသြးမိုင္း ခြဲရာက ထြက္ေပၚလာတဲ့ တုန္ခါမႈေၾကာင့္ လူေနအိမ္ေတြ အက္ကြဲတာ၊ ဖုန္ေတြ အမႈန္ေတြေၾကာင့္ အသက္ရႉလမ္း ေၾကာင္းဆိုင္ရာ ေရာဂါေတြ ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္ပြားလာေတြ ရွိလာပါတယ္”

 

စြမ္းအင္ရင္းျမစ္ေတြ ႂကြယ္ဝတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေရအား၊ ေလအား၊ ဘူမိအပူ၊ ေနေရာင္ျခည္စြမ္းအင္ေတြ သုံးၿပီး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ထုတ္ယူႏိုင္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ Renewable Energy လို႔ေခၚတဲ့ ျပန္ျပည့္ၿမဲစြမ္းအင္ကို အသုံးျပဳၿပီး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ထုတ္ယူတာ အေကာင္းဆုံးပါပဲ။ ေက်ာက္မီးေသြးကို သုံးၿပီး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ထုတ္ယူတာဟာ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ကို ထိခိုက္ေစလို႔ ကမာၻ‌ေပၚမွာ သိပ္ၿပီး  မသုံးၾကေတာ့သလို တခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာ ပိတ္သိမ္းတာေတြလည္း လုပ္ေဆာင္ေနပါၿပီ။

ေက်ာက္မီးေသြးကေန လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ထုတ္ယူမႈကို အားေပးၾကသူ ေတြက Clean Technology (သန႔္ရွင္းတဲ့ က‌ေက်ာက္မီးေသြး နည္း ပညာ) ကို  သုံးၿပီး ထုတ္ယူႏိုင္တယ္လို႔ ေစာဒက တက္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံေတြ မဆိုထားနဲ႔ အေမရိကန္နဲ႔ ဂ်ပန္လိုႏိုင္ငံေတြ မွာေတာင္ Clean Coal Technology ကို အသုံးျပဳႏိုင္ျခင္း မရွိေသးပါ ဘူး။ အဲဒီေတာ့.. ဘယ္ႏိုင္ငံေတြမွာ ေက်ာက္မီးေသြးရဲ႕ ဆိုးက်ိဳးေတြကို ခံစားခဲ့ရသလဲ ဆိုတာ ေလ့လာ ၾကည့္ၾကရေအာင္ပါ။

အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံက “အေရွ႕ကာလင္မန္တာ” ေဒသမွာ ေက်ာက္မီးေသြး အမ်ားအျပားထြက္ရွိၿပီး တစ္ႏိုင္ငံလုံးရဲ႕ ၇၀ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ထုတ္ေပးႏိုင္ ခဲ့ပါတယ္။ ဒီေဒသရဲ႕ ၿမိဳ႕ေတာ္ “ဆာမာရင္ဒါ” မွာ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ပ်က္စီးမႈေတြ ေတြ႕ႀကဳံခဲ့ရသလို ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ၁ ႏွစ္တည္းမွာပဲ ေရႀကီးမႈ ၄ ႀကိမ္ေတြ႕ႀကဳံခဲ့ရတာပါ။

ဘာေၾကာင့္ အခုလို ျဖစ္ရသလဲ ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းရင္းကို ဆန္းစစ္ၾကည့္ တဲ့အခါ ေက်ာက္မီးေသြး ထုတ္လုပ္မႈရဲ႕ အက်ိဳးဆက္ ျဖစ္တယ္ဆိုတာ ေတြ႕လာရပါတယ္။ ေတာင္သူလယ္သမားေတြဟာ စြန႔္ပစ္ေရေတြေၾကာင့္ ေရထုညစ္ညမ္းၿပီး သီးႏွံစိုက္ပ်ိဳးမႈ အေပၚမွာပါ ထိခိုက္လာေစပါတယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ိဳးအေနနဲ႔ စားနပ္ရိကၡာ ဖူလုံမႈအတြက္ စိုးရိမ္ေနရ သလို ေဒသခံေတြရဲ႕ က်န္းမာေရး ခ်ိဳ႕တဲ့မႈေတြပါ ရွိလာခဲ့ပါတယ္။

ကြၽန္မတို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာလည္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔ စီစဥ္ထားတဲ့ ေက်ာက္မီးေသြးသုံး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပး စီမံကိန္းေတြကို ေဒသခံေတြ က သေဘာမတူကန႔္ကြက္ေနၾကတာပါ။ တနသၤာရီတိုင္း၊ ကရင္ျပည္နယ္၊ ဧရာဝတီတိုင္းေဒသႀကီးတို႔မွာ တည္ေဆာက္မယ့္ စက္႐ုံေတြကို တည္ ေဆာက္ျခင္း မျပဳေသးတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ရွမ္းျပည္နယ္ ေတာင္ ပိုင္း ပင္ေလာင္းၿမိဳ႕နယ္ထဲက “တီက်စ္ ေက်ာက္မီးေသြးသုံး ဓာတ္အား ေပးစက္႐ုံ” နဲ႔ ေက်ာက္မီးေသြးမိုင္းကေတာ့ လက္ရွိ NLD အစိုးရ လက္ထက္မွာ ျပန္လည္ လည္ပတ္လုပ္ေဆာင္ေနတာ ေတြ႕ရပါတယ္။

၂၀၀၄ ခုႏွစ္ ကတည္းက တီက်စ္ဓာတ္အားေပး စက္႐ုံကို စတင္လည္ ပတ္ခဲ့တာ ျဖစ္လို႔ တီက်စ္ေဒသမွာ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိခိုက္မႈေတြ ျဖစ္ေပၚေနခဲ့တာလည္း ဆယ္စုႏွစ္နဲ႔ခ်ီ ၾကာခဲ့ပါၿပီ။ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာ လထဲမွာ ကြၽန္မကိုယ္တိုင္ တီက်စ္ကို ေရာက္ခဲ့စဥ္က စက္႐ုံလည္ပတ္မႈ ရပ္နားထားတာေတာင္ ေဒသခံေတြဟာ ေက်ာက္မီးေသြးရဲ႕ ဆိုးက်ိဳးေတြ ကို ထိခိုက္ခံစားေနရတာ ကိုယ္တိုင္ေတြ႕ျမင္ခဲ့ရပါတယ္။ ေက်ာက္မီးေသြး တူးေဖာ္မႈကို “ဧဒင္” ကုမၸဏီက လုပ္ေဆာင္ေနတာ ျဖစ္ၿပီး စြန႔္ပစ္ပစၥည္း ေတြ မို႔ေမာက္ေနတာလည္း ေတြ႕ရပါတယ္။

NLD အစိုးရ တက္မလာခင္ ယခင္သမၼတေဟာင္း ဦးသိန္းစိန္ လက္ထက္ မွာ တ႐ုတ္ကုမၸဏီ တစ္ခုျဖစ္တဲ့ Wuxi Huagaung Electric Power Engineering နဲ႔ စာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့တာလို႔ သိရပါတယ္။ NLD အစိုးရတက္ လာၿပီးတဲ့ ေနာက္ စက္႐ုံကို စမ္းသပ္လည္ပတ္ခဲ့ရာမွာ ေဒသခံေတြက လက္မခံႏိုင္လို႔ အႀကိမ္ႀကိမ္ကန႔္ကြက္တာေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ စက္႐ုံဟာ ဆက္လက္လည္ပတ္ေနသလို ေက်ာက္မီးေသြး တူးေဖာ္မႈေတြ လည္း ဆက္လက္ ျပဳလုပ္ေနဆဲပါ။

သိပ္မၾကာေသးခင္က တီက်စ္ကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး လႊတ္ေတာ္မွာ ေမးျမန္းခဲ့တာရွိေပမဲ့ လွ်ပ္စစ္ႏွင့္ စြမ္းအင္ ဒုဝန္ႀကီးက ႏိုင္ငံေတာ္အတြက္ အက်ိဳးရွိတယ္ လို႔ ေျဖၾကားခဲ့တာက အံ့ၾသစရာပါ။ တကယ့္လက္ေတြ႕ အေနအထားမွာေတာ့ ေဒသခံေတြရဲ႕ လူေနမႈဘဝနဲ႔ က်န္းမာေရး ထိခိုက္ မႈေတြ၊ ေရအရင္းျမစ္ေတြ ဆုံးရႈံးရၿပီး လူေတြ အတြက္သာမက တိရစာၦန္ ေသာက္သုံးေရေတြပါ အခက္အခဲေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရပါတယ္။

ၿပီးေတာ့.. ကိုယ္ဝန္ေဆာင္အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ကိုယ္ဝန္ပ်က္က်တာ၊ အာလူးခင္းေတြ ပုပ္တာ၊ ေက်ာက္မီးေသြးမိုင္း ခြဲရာက ထြက္ေပၚလာတဲ့ တုန္ခါမႈေၾကာင့္ လူေနအိမ္ေတြ အက္ကြဲတာ၊ ဖုန္ေတြ အမႈန္ေတြေၾကာင့္ အသက္ရႉလမ္း ေၾကာင္းဆိုင္ရာ ေရာဂါေတြ ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္ပြားလာ ေတြ ရွိလာပါတယ္။

ေနာက္ထပ္ စိုးရိမ္စရာေကာင္းတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္ဝါ ရီလက ၾသစေတးလွ် အေျခစိုက္ Hydrology Consulting ရဲ႕ ထုတ္ျပန္ ခ်က္မွာ ‘တီက်စ္ေဒသမွာ ေနထိုင္ၾကတဲ့ ကေလးေတြရဲ႕ ဆံပင္မွာ “ကက္ဒ မီယံဓာတ္” ပါဝင္မႈ မ်ားျပားေနတယ္’ လို႔ ပါရွိတာပါပဲ။ ကက္ဒမီယံ ဓာတ္ ဟာ ထိေတြ႕မႈမ်ားရင္ မ်ားသလို ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၊ ေသြး တိုး ေရာဂါေတြ ျဖစ္ပြားႏိုင္တဲ့ အႏၲရာယ္ ရွိပါတယ္။

ေက်ာက္မီးေသြးကို သုံးၿပီး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ထုတ္လုပ္ႏိုင္တယ္ ဆိုေပမဲ့ လည္း ေက်ာက္မီးေသြး ေလာင္ကြၽမ္း ရာက ထြက္ေပၚလာတဲ့ ဓာတ္ေငြ႕ ေတြရဲ႕ ‘ဆိုးက်ိဳး’ ကလည္း ေၾကာက္စရာပါ။ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္၊ ဆာလဖာဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္၊ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္ေငြ႕၊ ျပဒါးအေငြ႕၊ အာဆင္း နစ္၊ ခဲ၊ ကက္ဒမီယံ၊ မီးခိုးေခါင္းတိုင္ျပာ ေတြ ထြက္ရွိပါတယ္။ ဆာလဖာ ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ဓာတ္ေငြ႕ကို ရႉမိရင္ အသက္ရႉလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ေရာဂါနဲ႔ အဆုတ္ကင္ဆာေရာဂါေတြ ျဖစ္ပြားႏိုင္ပါတယ္။ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ ဓာတ္ေငြ႕ပါတဲ့ ေလကို ရႉရႈိက္မိရင္ အသက္ရႉ က်ပ္တာ၊ ေခါင္းကိုက္တာ၊ ေသြးလည္ပတ္မႈကို ထိခိုက္တာေတြ ခံစားရေစႏိုင္ပါတယ္။ ျပဒါးေငြ႕ ပါတဲ့ ေလကို ရႉမိရင္လည္း အဆုတ္ကင္ဆာ၊ ေက်ာက္ကပ္ကင္ဆာ၊ ေလျဖတ္ ေရာဂါေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္သလို ေရေနသတၱဝါေတြကို ပါ အဆိပ္သင့္ေစႏိုင္ပါ တယ္။

ဒီလိုဆိုးက်ိဳးေတြ ျဖစ္ေနရတာေၾကာင့္ တီက်စ္ေဒသခံေတြက တီက်စ္ ေက်ာက္မီးေသြးသုံး ဓာတ္အားေပးစက္႐ုံနဲ႔ ေက်ာက္မီးေသြးတူးေဖာ္ မိုင္းကို ကန႔္ကြက္ေနၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္သူက ေ႐ြးေကာက္တင္ ေျမႇာက္ထားတဲ့ အစိုးရလက္ထက္မွာမွ ဆက္လက္ျဖစ္ေပၚေနရတာက ဝမ္းနည္းစရာပါ။ ‌ေဒသခံေတြက ကန႔္ကြက္ဆႏၵျပပြဲေတြ အႀကိမ္ႀကိမ္ ျပဳလုပ္ခဲ့ေပမဲ့လည္း စက္႐ုံနဲ႔ ေက်ာက္မီးေသြးမိုင္း တူးေဖာ္မႈေတြ ဆက္ လက္လည္ပတ္ လုပ္ကိုင္ ေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ စြန႔္ပစ္ေျမစာေတြကို စြန႔္ပစ္ရာမွာလည္း သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ စံခ်ိန္ စံၫႊန္းေတြနဲ႔ ကိုက္ညီမႈလည္း မရွိပါဘူး။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ေမလ ၂၁ ရက္ေန႔က တီက်စ္ ေက်ာက္မီးေသြး စြန႔္ပစ္ေျမစာပုံေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ ေရကန္အတြင္း အမ်ိဳးသမီးငယ္ တစ္ဦး ေရနစ္ေပ်ာက္ဆုံးမႈလည္း ျဖစ္ခဲ့ရပါတယ္။

အခုလို ေဒသခံေတြ ထိခိုက္ခံရ႐ုံတင္ မကေသးပါဘူး..၊ ကန႔္ကြက္ေနတဲ့ ၾကားက တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြးမိုင္း ဧရိယာတိုးခ်ဲ႕ဖို႔ အတြက္ ပင္ေလာင္း ၿမိဳ႕နယ္ထဲက လယ္‌ဧက ၂၀၀ နီးပါးကိုလည္း ဖယ္ရွားခိုင္းတာေတြလည္း ရွိလာပါတယ္။ ေျမဧရိယာ တိုးခ်ဲ႕သတ္မွတ္ၿပီး ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေတာင္သူ ေတြကို ေနာက္ထပ္ သီးႏွံစိုက္ပ်ိဳးျခင္း မျပဳဖို႔လည္း ေမလ ၉ ရက္ေန႔က အေၾကာင္းၾကားခဲ့တယ္ လို႔ သိရပါတယ္။ အဲဒီတိုးခ်ဲ႕သတ္မွတ္လိုက္တဲ့ ဧက ၂၀၀ နီးပါးဟာ တီက်စ္ေက်း႐ြာအုပ္စုက လယ္သမား ၃၅ ဦးတို႔ရဲ႕ လယ္ယာေျမေတြလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ေမ ၁၉ ရက္ေန႔မွာ ရွမ္းျပည္နယ္ မိုင္းရႉးမဲဆႏၵနယ္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္ စားလွယ္က ‘တီက်စ္စက္႐ုံ လည္ပတ္ခြင့္ သက္တမ္းတိုးေပးတာကို ျပန္လည္သုံးသပ္ေပးဖို႔’ တင္ျပခဲ့ေပမဲ့ အစိုးရဘက္က တစ္စုံတရာ တုံ႔ျပန္မႈ မရွိခဲ့ပါဘူး။ လႊတ္ေတာ္မွာ ေမးျမန္းၿပီး ေနာက္ပိုင္း ေမ ၂၈ ရက္ေန႔မွာေတာ့ ေဒသခံေတာင္သူေတြကို အျငင္းပြား လယ္ယာေျမနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေလ်ာ္ေၾကးေငြ ေပးအပ္ခဲ့တယ္ လို႔လည္း ဆိုပါတယ္။

ပင္ေလာင္းၿမိဳ႕နယ္က ရွမ္းျပည္နယ္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးခြန္ေစာေအာင္ရဲ႕ ေျပာၾကားခ်က္ အရ ၁ ဧကကို က်ပ္ သိန္း ၅၀၊ ပံ့ပိုးေငြ ၅ သိန္း၊ စုစုေပါင္း ၁ ဧက အတြက္ ၅၅ သိန္းႏႈန္းနဲ႔ ေျမဧက ၁၂ ဒသမ ၃၅၃ အတြက္ ေလ်ာ္ေၾကးေပးခဲ့တာပါ။

ကမာၻတဝွမ္းမွာ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ ေဒသခံျပည္သူမ်ား အတြက္ ေရရွည္မွာေရာ ေရတိုကာလမွာပါ ဆိုးက်ိဳးေတြ ျဖစ္ေစခဲ့ ေက်ာက္မီးေသြး ဓာတ္အားေပးစက္႐ုံေတြ ပိတ္သိမ္းေနၾကတဲ့ အခ်ိန္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေတာ့ အခုလို ေဒသခံေတြ ကန႔္ကြက္ေနတဲ့ၾကားက စက္႐ုံကို လည္ ပတ္ခြင့္ျပဳတဲ့ အျပင္ ေျမဧကပါ တိုးခ်ဲ႕ေပးလိုက္တာမ်ိဳးဟာ မျဖစ္သင့္တဲ့ ကိစၥပါ။

အထက္မွာ တင္ျပခဲ့သလို လွ်ပ္စစ္ႏွင့္ စြမ္းအင္ ဒုဝန္ႀကီးက ‘ႏိုင္ငံေတာ္ အတြက္ အက်ိဳးရွိတယ္’ လို႔ ေျဖၾကားခဲ့တာက တီက်စ္ေဒသခံ ျပည္သူ ေတြရဲ႕ လိုလားဆႏၵကို မ်က္ကြယ္ျပဳရာ ေရာက္တဲ့ အျပင္ ‘ျပည္သူ႔အသံ’ ကို အေလးမထားရာလည္း ေရာက္ပါတယ္။ တီက်စ္က ေဒသခံေတြ ႏွစ္ခ်ီခံစားခဲ့ရတဲ့ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ က်န္းမာေရး ထိခိုက္မႈေတြကို အေလးအနက္ထား စဥ္းစားေပးသင့္ပါၿပီ။ တီက်စ္ေဒသခံျပည္သူေတြရဲ႕ အသံကို နားေထာင္ၿပီး လုပ္သင့္လုပ္ထိုက္တာေတြ လုပ္ေဆာင္ေပးဖို႔ လိုအပ္ေနၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

ေသြး (စစ္ကိုင္း)