ဒီမုိကရက္တစ္ ပါတီ စကားစစ္ထိုးပြဲနဲ႔ သမၼတေလာင္း မဏာမ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား

ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁၉ ရက္ေန႔က နီဗားဒါးျပည္နယ္ Lax Vegas ၿမိဳ႕မွာက်င္းပတဲ့ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ ကိုယ္စားျပဳ သမၼတေလာင္းျဖစ္ေရး ယွဥ္ၿပိဳင္ေနၾကသူေတြထဲမွာ နယူးေယာက္ၿမိဳ႕ေတာ္၀န္ေဟာင္း ဘီလ်ံနာသူေဌးႀကီး Michael Bloomberg ပထမဆုံးအႀကိမ္ ပါလာပါတယ္။ သူဟာ ေဖေဖၚဝါရီလအတြင္း က်င္းပၿပီးစီးသြားတဲ့ အိုအိုဝါ၊ နယူးဟမ္ရိႈင္းယားနဲ႔ နီးဗားဒါး ျပည္နယ္ေတြက ပါတီတြင္း ပဏာမေရြးေကာက္ပြဲ သုံးပြဲစလုံးမွာ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ခဲ့ျခင္းမရွိပါဘူး။ ေဒၚလာေငြ သန္း ၄၀၀ နီးပါး အကုန္အက်ခံတဲ့ မဲဆြယ္ေၾကာ္ျငာေတြနဲ႔ လူမႈကြန္ယက္ေတြ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားေတြကေန စည္း႐ုံးမဲဆြယ္ေနခဲ့ပါတယ္။ စကားစစ္ထိုးပြဲမွာ Bloomberg ၀င္လာတဲ့အခ်ိန္မွာပဲ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုဟာ ဘီလ်ံနာသူေဌးႀကီးေတြလုပ္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးကို ကို စိတ္ပ်က္ေနၾကပါၿပီဆိုၿပီး လက္ရွိ သမၼတကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းေတြရဲ႕ ထိုးႏွက္ေ၀ဖန္သံကို ၾကားရပါတယ္။ ကမာၻေပၚမွာ အခ်မ္းသာဆုံး နံပတ္ ၁၂ လို႔ သတ္မွတ္ခံထားရတဲ့ Michael Bloomberg ဟာ ပါတီကိုယ္စားျပဳ သမၼတေလာင္း ေနရာကို ေငြနဲ႔ ၀ယ္ေနတယ္ဆိုၿပီး အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြျဖစ္ၾကတဲ့ Bernie Sanders နဲ႔ Amy Klobuchar တို႔က ေဝဖန္ ထိုးႏွက္ၾကပါတယ္။ သူဟာ အမ်ဳိးသမီးေတြနဲ႔ လိင္တူခ်စ္သူေတြအေပၚ မေလးမစား ေျပာခဲ့တဲ့သူ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီရဲ႕ စံတန္ဖိုးေတြကို မသိတဲ့သူဆိုၿပီး အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ Elizabeth Warren က အရင္က ရီပတ္ဗလစ္ကန္ပါတီ၀င္ ျဖစ္ခဲ့ဖူးတဲ့ Bloomberg ကို ေ၀ဖန္တိုက္ခိုက္ပါတယ္။ Bloomberg ၿမိဳ႕ေတာ္၀န္အျဖစ္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့တဲ့အခ်ိန္ ရာဇ၀တ္မႈ တိုက္ဖ်က္ေရးဆိုၿပီး သူ ခ်မွတ္ခဲ့တဲ့ Stop-and-Frisk လို႔ေခၚတဲ့ သံသယရွိသူေတြကို ေရွာင္တခင္စစ္ေဆးခြင့္က အသားအေရာင္ခြဲျခားမႈနဲ႔ လူနည္းစုေတြကို ပစ္မွတ္ထားခ်ဳိးႏွိမ္တဲ့ မူဝါဒတခု ျဖစ္ေစခဲ့တယ္ဆိုၿပီး ေ၀ဖန္မႈေတြလည္း ခံထားရပါတယ္။ Bloomberg ကေတာ့ လက္ရွိ သမၼတ Donald Trump ကို အဆိုးဆုံး သမၼတလို႔ သုံးႏႈံးၿပီး Trump ကို ျဖဳတ္ခ်ဖို႔ သူ႔ကိုယ္ပိုင္ေငြေတြကို သုံးၿပီး ႀကိဳးပမ္းေနတာျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း ျပန္ေခ်ပပါတယ္။ နီဗားဒါးျပည္နယ္မွာက်င္းပတဲ့ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီတြင္း သမၼတ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း ၆ ဦးရဲ႕ စကားစစ္ထိုးပြဲဟာ ႏိုင္ငံေရးမွာ အာ႐ုံအစိုက္အခံရဆုံး စကားစစ္ထိုးပြဲ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားကေန ၾကည့္တဲ့သူ သန္း ၂၀ ေလာက္အထိ ရွိမယ္လို႔ Nielsen မီဒီယာ သုေတသန အဖြဲ႔က ခန္႔မွန္းပါတယ္။ ႏို၀င္ဘာ က်င္းပမယ့္ သမၼတ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ လက္ရွိ သမၼတ Donald Trump ကို ယွဥ္ၿပိဳင္မယ့္သူ ဘယ္သူျဖစ္လာမလဲ။ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ သမၼတေလာင္းဟာ အႏိုင္ရႏိုင္ေလာက္သူ ျဖစ္ရဲ႕လားဆိုတာကို အမ်ားက အာ႐ုံစိုက္ စိတ္၀င္စားေနၾကတာပါ။

ဒီေနရာမွာ နယူးေယာက္ၿမိဳ႕ေတာ္၀န္ေဟာင္း ဘီလ်ံနာသူေဌးႀကီး Michael Bloomberg အေနနဲ႔ က်င္းပၿပီးသား ပဏာမ ေရြးေကာက္ပြဲ သုံးပြဲမွာ မပါဘဲ ၾကားကေန ဘာလို႔ ျဖတ္၀င္ရတာလည္း။ ဒီလို ျဖတ္၀င္ရင္ေရာ သမၼတကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း ျဖစ္ႏိုင္ရဲ႕လား ေမးစရာရွိပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ သမၼတပဲျဖစ္ျဖစ္၊ သမၼတ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းကိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ကုိယ္ႀကိဳက္ႏွစ္သက္တဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ကို လူထုမဲနဲ႔ တုိက္ရိုက္ ေရြးခ်ယ္တာ မဟုတ္ဘဲ၊ သက္ဆိုင္ရာ ျပည္နယ္ေတြက ကိုယ္စားလွယ္ေတြရဲ႕ ေထာက္ခံမဲနဲ႔ ေရြးခ်ယ္တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ႕ေၾကာင့္ Popular Vote လို႔ေခၚတဲ့ တႏိုင္ငံလုံး အတိုင္းအတာနဲ႔ ေထာက္ခံမဲအေရအတြက္ အမ်ားဆုံးရတိုင္း သမၼတကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း ျဖစ္ဖို႔ ဆိုတာ မေသျခာပါဘူး။ ပါတီညီလာခံတက္မယ့္ သမၼတေလာင္း ေရြးခ်ယ္မယ့္ ကိုယ္စားလွယ္ေတြရဲ႕ ေထာက္ခံမဲ အမ်ားစု ရဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီတြင္း သမၼေလာင္း ေရြးခ်ယ္တဲ့ စနစ္အေၾကာင္းကို ရွင္းျပခ်င္ပါတယ္။

သမၼတေလာင္း မဏာမ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲစနစ္ဟာ တျခားႏုိင္ငံေတြနဲ႔ မတူဘူး၊ လူထုမဲအေရအတြက္ထက္ ကိုယ္စားလွယ္မဲအေရအတြက္ကို အဓိက ထားတယ္ဆိုတာ လက္ရွိ ဒီမုိကရက္တစ္ပါတီတြင္း က်င္းပေနတဲ့ သမၼတေလာင္း ပဏာမ ေရြးခ်ယ္ပြဲ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကို ၾကည့္ရင္ ပိုၿပီး ရွင္းႏိုင္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။

  • ကိုယ္စားလွယ္မ်ား

ပါတီညီလာခံ တက္မယ့္သူေတြထဲမွာ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္အရ သမၼေလာင္း ယွဥ္ၿပိဳင္မယ့္ ဘယ္သူ႔ကို ဘယ္ႏွစ္ေယာက္ ေထာက္ခံမယ္လို႔ ကတိျပဳထားတဲ့ သက္ဆိုင္ရာ ျပည္နယ္ေတြက ကိုယ္စားလွယ္ေတြ (Pledged Delegates) နဲ႔ အထူး ကိုယ္စားလွယ္ေတာ္ႀကီးေတြ (Super Delegates) ေတြဆိုၿပီး ႏွစ္မ်ဳိးရွိပါတယ္။

(BallotPedia စစ္တမ္း အဖြဲ႔နဲ႔ တျခား သတင္းဌာနေတြရဲ႕ ေဖၚျပခ်က္ေတြအရ) ဂ်ဳလိုင္လ ဒုတိယပတ္ Wisconsin ျပည္နယ္ Milwaukee မွာ က်င္းပမယ့္ ၂၀၂၀ ခုႏွစ္ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ ညီလာခံမွာ သမၼတေလာင္းကို ေရြးမယ့္ ညီလာခံ ကိုယ္စားလွယ္ ၄၇၅၀ တက္ပါလိမ့္မယ္။ ျပည္နယ္ ၅၀၊ ဝါရွင္တန္ၿမိဳ႕ေတာ္ရွိတဲ့ District of Columbia အျပင္ တျခား ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပတဲ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုပိုင္ နယ္နမိတ္ ၅ ခုကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ ညီလာခံ ကိုယ္စားလွယ္ေတြပါ။ အဲဒီ ၄၇၅၀ ထဲမွာ ၃၉၇၉ ေယာက္က သက္ဆိုင္ရာ ျပည္နယ္ေတြက ပါတီ၀င္ေတြရဲ႕ ေထာက္ခံမဲအေပၚ အေျခခံ ေရြးခ်ယ္လိုက္တဲ့ (Pledged Delegates) ကိုယ္စားလွယ္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

က်န္တဲ့ ၇၇၁ ေယာက္က Super Delegates လို႔ ေခၚတဲ့ ပါတီေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ အစိုးရ အရာရွိေတြ၊ အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြ၊ ျပည္နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးေတြ၊ သမၼတ၊ ဒုသမၼတေဟာင္းေတြ စသျဖင့္ ပါ၀င္တဲ့ အထူး ကိုယ္စားလွယ္ေတာ္ႀကီးေတြ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ အထူးကိုယ္စားလွယ္ႀကီး ေတြအေနနဲ႔ ေရြးေကာက္ပြဲ ရလဒ္၊ လူထုရဲ႕ ေထာက္ခံမဲေတြကို ဂ႐ုစိုက္စရာမလုပ္ဘဲ သူတို႔ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္တဲ့ သမၼတကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းကို ညီလာခံမွာ ေထာက္ခံမဲေပးခြင့္ရွိပါတယ္။ သူတို႔ကို ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ေတြကို အေျခခံ မဲေပးသူေတြ မဟုတ္တဲ့အတြက္ Unpledged Delegates ဒါမွမဟုတ္ Automatic Delegates လို႔လည္း ေခၚပါတယ္။

ပါတီညီလာခံ ပထမအေၾကာ့မွာ မဲအျပတ္အသတ္ တေယာက္ေယာက္က မရေတာ့တဲ့အခ်ိန္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲ ရလဒ္အရ ကတိက၀တ္ျပဳထားတဲ့ (Pledged Delegates) ေတြအေနနဲ႔ ဒုတိယအေၾကာ့မွာ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္ရာ တျခားကိုယ္စားလွယ္ကို မဲေပးခြင့္ရွိပါတယ္။ ပထမအေၾကာ့မွာလည္း ယွဥ္ၿပိဳင္ေနတဲ့ သမၼတကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း တဦးဦး ႏုတ္ထြက္ၿပီး သူ႔အေပၚ ကတိျပဳထားတဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ေတြ တျခားသူကို မဲေပးႏိုင္ပါၿပီလို႔ ေၾကညာရင္ ေျပာင္းၿပီး မဲေပးခြင့္ရွိပါတယ္။

ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ညီလာခံမွာ ကိုယ္စားလွယ္အမ်ားစု ေထာက္ခံမဲရမွာ ပါတီကိုယ္စားျပဳ သမၼတေလာင္း ျဖစ္လာပါလိမ့္မယ္။

  • သမၼတေလာင္း တေယာက္ျဖစ္ဖို႔ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း ဘယ္ႏွစ္ေယာက္ ေထာက္ခံဖို႔ လိုပါသလဲ။

ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီတြင္း သမၼတေလာင္းေရြးမယ့္ ကိုယ္စားလွယ္ ၃၉၇၉ ေယာက္ (Super Delegates မပါ) ထဲက တေယာက္ေယာက္က အမ်ားစု ၁၉၉၁ ေယာက္ရဲ႕ ေထာက္ခံမဲ ရသြားၿပီဆိုရင္ အဲဒီကိုယ္စားလွယ္ဟာ ပါတီတြင္း သမၼတေလာင္း ေရြးခ်ယ္ခံရပါၿပီ။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေျပာင္းလဲသတ္မွတ္လိုက္တဲ့ ပါတီညီလာခံ စည္းမ်ဥ္းအရ ပထမတေၾကာ့ မဲေပးေရြးခ်ယ္ရာမွာ အထူး ကိုယ္စားလွယ္ ေတာ္ႀကီးေတြ Super Delegates ေတြ ပါ၀င္ မဲေပးခြင့္မရွိပါဘူး။ ပထမအေၾကာင့္မွာ သမၼတေလာင္းအျဖစ္ ၿပိဳင္တဲ့သူ တဦးဦးက လိုအပ္တဲ့ မဲအမ်ားစု မရလို႔ ဒုတိယအေၾကာ့ မဲျပန္ေပးၾကတဲ့အခါမွ အထူး ကိုယ္စားလွယ္ေတာ္ႀကီးေတြ မဲေပးဆုံးျဖတ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ (၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ပါတီတြင္း သမၼတေလာင္း ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးေဟာင္း Hillary Clinton ကို အထူးကိုယ္စားလွယ္ေတာ္ႀကီးေတြ အမ်ားစုက ေထာက္ခံမဲေပးခဲ့ပါတယ္၊ အဲဒီအခ်ိန္ ၿပိဳင္ဖက္ျဖစ္တဲ့ ဗားမြန္႔ ျပည္နယ္ အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ Bernie Sanders ဘက္က အထူး ကိုယ္စားလွယ္ေတာ္ႀကီးေတြ ႀကိဳၿပီးပါ၀င္ဆုံးျဖတ္တာေၾကာင့္ မမွ်တမႈေတြ ရွိခဲ့တယ္ဆိုၿပီး ေ၀ဖန္ပါတယ္။ ဒီလိုအျငင္းပြားမႈေတြ ရွိခဲ့တာေၾကာင့္လည္း တေယာက္ေယာက္ အျပတ္အသတ္ အႏိုင္မရလို႔ ထပ္မဲခြဲမယ့္ ဒုတိယအေၾကာ့မွသာ အထူးကိုယ္စားလွယ္ႀကီးေတြ မဲေပးခြင့္ ရွိလိမ့္မယ္ဆိုၿပီး ေျပာင္းလဲ သတ္မွတ္ခဲ့ပါတယ္)

  • ျပည္နယ္ေတြက ကိုယ္စားလွယ္ အေရအတြက္ ဘယ္လို သတ္မွတ္သလဲ

ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၃ ရက္ေန႔က အိုအိုဝါ ျပည္နယ္ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီတြင္း ၂၀၂၀ မွာ ပထမဆုံး သမၼတေလာင္း ပဏာမ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပတဲ့ ျပည္နယ္ျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္အရ ျပည္နယ္ကိုယ္စားျပဳ ကိုယ္စားလွယ္ ၄၁ ေယာက္ကို အႏိုင္ရတဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ေတြက မဲအေရအတြက္ကို အေျခခံ ခြဲေ၀ ၾကပါတယ္။ ဒုတိယ က်င္းပတဲ့ နယူးဟမ္ရိႈင္းယား ျပည္နယ္က ကိုယ္စားလွယ္ ၂၄ ေယာက္ ရွိပါတယ္။ တတိယက က်င္းပတဲ့ နီဗာဒါးျပည္နယ္မွာ ကိုယ္စားလွယ္ ၃၆ ေယာက္ကို ေရြးခ်ယ္ပါတယ္။ အားလုံးဟာ မဲရလဒ္အရ ဘယ္ကိုယ္စားလွယ္ကို ေထာက္ခံမယ္လို႔ ကတိျပဳ အာမခံၿပီးသား ကိုယ္စားလွယ္ေတြ (Pledged Delegates) ေတြျဖစ္ပါတယ္။

သမၼတ ေလာင္းကို ေရြးခ်ယ္တဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ အေရအတြက္ ျပည္နယ္ တခုနဲ႔တခု မတူညီပါဘူး။ အိုင္အိုဝါ ျပည္နယ္မွာ ကိုယ္စားလွယ္ ၄၁ ေယာက္ရွိေပမဲ့ တကၠဆတ္ျပည္နယ္မွာ ကိုယ္စားလွယ္ ၂၂၈ ေယာက္ရွိပါတယ္။ နယူးေယာက္ခ္ျပည္နယ္က ၂၇၄ ေယာက္ ရွိပါတယ္။ ေတာင္ ကာ႐ိုလိုင္းနားျပည္နယ္မွာ ၁၁၀ ရွိၿပီး ကယ္လီဖိုးနီးယားျပည္နယ္မွာ ၄၁၅ ေယာက္ကို ေရြးခ်ယ္ပါတယ္။ လူဦးေရနဲ႔ ပါတီ၀င္အေရအတြက္ေပၚ အေျခခံသလို၊ အရင္ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မဲေပးခဲ့တဲ့ အေရအတြက္၊ ဥပေဒေရးရာ တရားစီရင္ပိုင္ခြင့္နယ္နဲ႔ သမၼတေရြးခ်ယ္ေရးအဖြဲ႔မွာ ပါ၀င္တဲ့ ကိုယ္စားလွယ္အေရအတြက္ေတြကို အေျခခံၿပီး ျပည္နယ္ တခုစီမွာ ကိုယ္စားလွယ္ ဘယ္ႏွစ္ေယာက္ဆိုတာ ခြဲျခား သတ္မွတ္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ အေမရိကန္ပိုင္နယ္ေတြျဖစ္တဲ့ Guam ကြ်န္းနဲ႔ Samoa ကြ်န္းေတြဟာ ၂၀၂၀ ႏို၀င္ဘာလမွာက်င္းပတဲ့ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲမွာ မဲေပးႏိုင္ခြင့္ မရွိပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ပါတီတြင္း သမၼတေလာင္း ပဏာမ ေရြးေကာက္ပြဲမွာေတာ့ မဲရလဒ္ကို အေျခခံၿပီး ဘယ္ကိုယ္စားလွယ္ကို ေထာက္ခံမယ္ဆိုတဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ ၆ ေယာက္စီကို ေရြးခ်ယ္ခြင့္ ရွိၾကပါတယ္။ ပါတီညီလာခံ ကိုယ္စားလွယ္ ၄၀၀၀ နီးပါးၾကားမွာ ၆ ေယာက္ ရ ေယာက္ပဲ ရလို႔ မေျပာပေလာက္ဘူးလို႔ ဆိုႏိုင္ေပမယ့္ အႀကိတ္အနယ္ သူမသာကိုယ္မသာ ပြတ္ကာသီကာ ယွဥ္ၿပိဳင္ရတဲ့ အခ်ိန္မ်ဳိးေတြမွာ ဒီ အေရအတြက္ကလည္း အေရးႀကီးႏိုင္ပါတယ္။ ပထမဆုံး သမၼတေလာင္း ေရြးခ်ယ္တဲ့ အိုင္အိုဝါ ျပည္နယ္ဆိုရင္ ကိုယ္စားလွယ္ ၄၁ ေယာက္ကိုပဲ ေရြးတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ညီလာခံတက္မယ့္၊  တကယ္တမ္း သမၼတေလာင္းကို ေရြးမယ့္ ကိုယ္စားလွယ္ အေရအတြက္ရဲ႕ တစ္ရာခိုင္ႏႈံးပဲ ရွိတယ္လို႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ပထမဆုံး က်င္းပတဲ့ ျပည္နယ္ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီျပည္နယ္က မဲရလဒ္ဟာ သမၼတကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းတေယာက္ ဘယ္ေလာက္ တာထြက္ ေကာင္းသလဲ ဆုံးျဖတ္ရာမွာ အမ်ားက အာ႐ုံစိုက္ၾကည့္တာ ခံရေလ့ရွိၿပီး အေရးႀကီးတယ္လို႔ သတ္မွတ္ၾကပါတယ္။

Primary and Caucus သမၼတေလာင္း ေရြးခ်ယ္ပြဲမ်ား

ပါတီတြင္း သမၼတေလာင္း ပဏာမေရြးခ်ယ္ပြဲေတြကို တခ်ဳိ႕က Primary လို႔ ေခၚၿပီး တခ်ဳိ႕က Caucus လို႔ ေခၚပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲ ေခၚခၚ သမၼတေလာင္းအျဖစ္ ပါတီတြင္းသမၼေလာင္းအျဖစ္ ဘယ္သူ႔ကို ရာထားမလဲ ဆိုတာ အဆိုျပဳၾက၊ မဲေပးၾကတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးခ်ယ္တဲ့ ပုံစံကေတာ့ မတူပါဘူး၊ Primary က လ်ဳိ႕၀ွက္မဲေပးတဲ႔ စနစ္ပါ။ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲ ပုံစံ ဆန္ပါတယ္။ ျပည္နယ္အတြင္းက ပါတီ၀င္ေတြ သက္ဆိုင္ရာ မဲ႐ုံေတြကို သြားၿပီး သူတို႔ႀကိဳက္တဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းကို မဲေပး ေရြးခ်ယ္ၾကပါတယ္။ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီမွာေတာ့ မဲရလဒ္အေပၚ မူတည္ၿပီး သမၼတေလာင္းၿပိဳင္တဲ့သူ တဦးခ်င္းဆီကို ျပည္နယ္က သတ္မွတ္ထားတဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ေတြထဲက ဘယ္ႏွစ္ေယာက္ဆီ ေထာက္ခံမႈ ရတယ္ ဆိုတာ ခြဲေပးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ Caucus ဆိုတဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ေရြးပြဲကေတာ့ Primary လို မဟုတ္ဘဲ သီးသန္႔ အစည္းအေ၀း၊ ပါတီ၀င္ေတြ ေတြ႕ဆုံပြဲ က်င္းပတဲ့ပုံစံနဲ႔ သြားဆင္ပါတယ္။ ပါတီ၀င္ေတြအၾကား ကိုယ္စားလွယ္ေရြးခ်ယ္ေရး သီးသန္႔ အစည္းအေ၀းလို႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။  လ်ဳိ႕၀ွက္မဲနဲ႔ မဲေပးတာမ်ဳိးမဟုတ္ဘဲ ပါတီ၀င္ေတြက ဘယ္သူ႔ကို ေထာက္ခံတယ္ဆိုတာ ေျဗာင္က်က် ဖြင့္ဟ ေထာက္ခံၾကတာပါ။ ဥပမာ ပထမဆုံး က်င္းပတဲ့ အိုင္အိုဝါ ျပည္နယ္ Caucus ကိုယ္စားလွယ္ေရြးပြဲမွာဆိုရင္ လူေတြက စာၾကည့္တိုက္ျဖစ္ေစ၊ အထက္တန္းေက်ာင္း အားကစား႐ုံ ခမ္းမထဲမွာျဖစ္ေစ၊ အမ်ားလူထုနဲ႔ သက္ဆိုင္ရာ အေဆာက္အအုံတခုမွာ စုေ၀းၿပီး ကိုယ္ႀကိဳက္ႏွစ္သက္တဲ့ သမၼတေလာင္း ကိုယ္စားလွယ္ရဲ႕ သတ္မွတ္ေနရာေတြမွာ တန္းစီရပ္ေနပါတယ္။ သမၼတေလာင္း ကိုယ္စားလွယ္ တေယာက္ဟာ မဲေပးလာတဲ့ လူအေရအတြက္ရဲ႕ ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ေထာက္ခံၿပီး သတ္မွတ္ေနရာမွာ လာရပ္တဲ့သူရွိရင္ သူ႔ကို ေထာက္ခံမဲ တရား၀င္ စၿပီး ရပိုင္ခြင့္ ရွိပါတယ္။ စေရတြက္ပါတယ္။ ေထာက္ခံတဲ့သူ ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္းမရွိရင္ ေထာက္ခံမဲ ရပိုင္ခြင့္ အၾကဳံးမ၀င္ပါဘူး။ ဒီေတာ့ အဲဒီ ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္း မရွိတဲ့သူေတြကို တျခားသူေတြက ျပန္မဲဆြယ္စည္း႐ုံးၿပီး သူတို႔ ႀကိဳက္တဲ့ သမၼတကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းကို ေထာက္ခံမဲေပးဖို႔ ထပ္စည္း႐ုံးၾကပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲ တခုနဲ႔ တခုအၾကား သက္ဆိုင္ရာ ပါတီရဲ႕ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္း အေျပာင္းအလဲေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ၿပီးခဲ့တဲ့ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၃ ရက္ေန႔က အိုင္အိုဝါ ျပည္နယ္မွာ က်င္းပတဲ့ Causcus ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အင္ဒီယားနားျပည္နယ္ South Bend ၿမိဳ႕ေတာ္၀န္ Pete Buttigieg က ေထာက္ခံတဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ ၁၄ ေနရာ၊ ဗားမြန္႔ျပည္နယ္ အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ Bernie Sanders က ကိုယ္စားလွယ္ ၁၂ ေနရာ၊ မက္ဆာခ်ဳးဆက္ျပည္နယ္ အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ Elizabeth Warren က ဂ ေယာက္၊ ဒုသမၼတေဟာင္း Joe Biden က ၆ ေယာက္နဲ႔ မန္နီဆိုးတားျပည္နယ္ အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ Amy Klobuchar က ကိုယ္စားလွယ္ ၁ ေယာက္ ေထာက္ခံမႈ ရရွိပါတယ္။ ရတဲ့မဲအေရအတြက္အရ ညီလာခံမွာ ေထာက္ခံမယ့္ ကတိျပဳ ထားတဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ေတြ (Pledged Delegates) ေတြကို ခဲြေ၀ သတ္မွတ္ ေပးလိုက္တာပါ။ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီအေနနဲ႔ တခ်ဳိ႕ျပည္နယ္ေတြမွာ Caucus က်င္းပၿပီး တခ်ဳိ႕ျပည္နယ္ေတြမွာ Primary က်င္းပပါတယ္။ သက္ဆိုင္ရာ ျပည္နယ္ေတြက ပါတီေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ အိုင္အိုဝါ ျပည္နယ္အျပင္၊ နီဗားဒါး၊ ေျမာက္ ဒါဂိုတာ၊ ဝိုင္ယိုမင္း ျပည္နယ္ေတြနဲ႔ အေမရိကန္ပိုင္နယ္ေတြထဲက ဆမိုဝါကြ်န္းနဲ႔ ဂြမ္ကြ်န္းေတြမွာ Caucus ကိုယ္စားလွယ္ ပဏာမေရြးခ်ယ္ပြဲေတြ က်င္းပပါတယ္။ အိုင္အိုဝါ ျပည္နယ္ ပဏာမ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မိုးဘိုင္းဖုံး App ေတြသုံး မဲေပးတဲ့ အခ်ိန္၊ နည္းပညာခ်ဳိ႕ယြင္းခ်က္ေၾကာင့္ ေႏွာင့္ေႏွးက်န္႔ၾကာမႈေတြ ရွိခဲ့ၿပီး ေ၀ဖန္တာေတြလည္း ခံခဲ့ရပါတယ္။

ဒီေတာ့ ေစာေစာ ပါတီတြင္း သမၼတေလာင္း ေရြးခ်ယ္ေရး ပဏာမ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ဘယ္သူႏိုင္ေနတယ္ဆိုတာထက္ ညီလာခံမွာ တကယ္တမ္းဆုံးျဖတ္ေပးမယ့္ ကိုယ္စားလွယ္ မဲအေရအတြက္က ပိုအေရးႀကီးပါတယ္။ တႏိုင္ငံလုံးမွာ မဲအမ်ားဆုံး ရမရ ဆိုတာထက္လည္း ကိုယ္စားလွယ္ ဘယ္ႏွစ္ေယာက္ ေထာက္ခံသလဲ ဆိုတာက အေရးႀကီးပါတယ္။ မတ္လ ၃ ရက္ေန႔ ဆိုရင္ Super Tuesday လို႔ေခၚတဲ့ ျပည္နယ္ တဒါဇင္ေက်ာ္မွာ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီတြင္း သမၼတေလာင္း ေရြးခ်ယ္ပြဲေတြ က်င္းပမွာပါ။ အနည္းဆုံး ပါတီညီလာခံတက္မယ့္၊ ပါတီကိုယ္စားျပဳ သမၼတေလာင္းကို ေရြးမယ့္ ကိုယ္စားလွယ္ ၁၃၀၀ ေက်ာ္ကို မဲရလဒ္အရ ခြဲေပးမွာျဖစ္တဲ့အတြက္ ယွဥ္ၿပိဳင္သူေတြအတြက္ အေရးႀကီး ပါတယ္။ မဲအမ်ားဆုံးရရင္ ကိုယ္စားလွယ္ အားလုံးကို ယူႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ Winner-takes-all စည္းမ်ဥ္းေတာ့ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီမွာ မရွိပါဘူး။ မတ္လ ၃ ရက္ေန႔ က်င္းပမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ သမၼတကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းေတြကို အဓိက စမ္းသပ္တဲ့ေရြးေကာက္ပြဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္လည္း ဘီလ်ံနာသူေဌးႀကီး Michael Bloomberg အေနနဲ႔ ေနာင္ၿပိဳင္မယ့္ ျပည္နယ္ေတြ၊ ကိုယ္စားလွယ္အမ်ားစုရွိတဲ့ ျပည္နယ္ေတြက ေရြးေကာက္ပြဲေတြကို အာ႐ုံစိုက္ပုံရပါတယ္။ အခု က်င္းပၿပီးစီးသေလာက္ အင္ဒီးယားနားျပည္နယ္ South Bend ၿမိဳ႕ေတာ္၀န္ Pete Buttigieg နဲ႔ ဗားမြန္႔ျပည္နယ္ အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ Bernie Sanders တို႔က ေရွ႕က ေျပးေနပါတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ အဆုံးမွာ သမၼတ Donald Trump ကို ယွဥ္ၿပိဳင္မယ့္သူ ဘယ္သူ ျဖစ္လာမလဲ၊ နယူးေယက္ၿမိဳ႕ေတာ္၀န္ေဟာင္း သူေဌးႀကီး Bloomberg အေနနဲ႔ေရာ သန္းရာခ်ီေငြေတြ ပုံေအာေနတာ အက်ဳိးရွိပါ႕မလား၊ ပါတီကိုယ္စားျပဳ သမၼတေလာင္းကေရာ လက္ရွိသမၼတကို အႏိုင္ယူၿပီး အိမ္ျဖဴေတာ္ကို သိမ္းပိုက္ႏိုင္ပါ႕မလား အားလုံးက စိတ္၀င္စားေနၾကပါတယ္။

ထိုက္သူႏိုင္