ရခုိင္ပဋိပကၡအတြက္ ဒီပလုိေမစီ

ေကတူးေအ
ယေန႔ေခတ္ မဂၢဇင္း ၊ စက္တင္ဘာလ ၂၀၁၇ ထုတ္မွ

ၿပီးခဲ့သည့္ သီတင္းပတ္အတြင္း ရခုိင္ျပည္နယ္မွ မြတ္ဆလင္မ်ားအၾကမ္းဖက္ခံရမႈဓာတ္ပံုမ်ားဟုဆုိကာ အျခားႏုိင္ငံမ်ားမွ ႐ုပ္ပံုမ်ားအား ကမၻာ့အလ်င္ျမန္ဆံုးလူမႈကြန္ရက္ျဖစ္သည့္

တြစ္တာ (Twitter) အား အသံုးျပဳျဖန္႔ ေဝခဲ့သည့္ တူရကီႏုိင္ငံဒုတိယ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္၏လုပ္ရပ္အား ေဖာ္ထုတ္လုိက္ႏုိင္ျခင္းသည္ အမွန္စင္စစ္အားျဖင့္ ျမန္မာတုိ႔၏ ႀကီးမားေသာေအာင္ျမင္မႈတစ္ခုျဖစ္သည္။

လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္အနည္းငယ္ကလည္း ႏုိင္ဂ်ီးရီးယားႏုိင္ငံ၌ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ မီးေလာင္မႈ႐ုပ္ပံုမ်ားအား ေမာင္ ေတာမွ မြတ္ဆလင္ေက်းရြာမ်ား မီး႐ႈိ႕ခံရသည့္ ႐ုပ္ပံုမ်ား အျဖစ္လည္းေကာင္း၊ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံေျမငလ်င္ ေဘးေၾကာင့္ ေသဆံုးရသူမ်ား၏ အတံုးအ႐ံုး ႐ုပ္အေလာင္းမ်ားအား ေမာင္ေတာေဒသမွ မြတ္ဆလင္မ်ား၏ ႐ုပ္အေလာင္းမ်ား အျဖစ္လည္းေကာင္း၊ ရန္ကုန္ မဂၤလာေတာင္ၫြန္႔ ၿမိဳ႕နယ္ ေမတၱာမြန္ရပ္ကြက္ ကုန္ေလွာင္႐ံုမ်ားမီးေလာင္မႈ ႐ုပ္ပံု မ်ားအား ေမာင္ေတာေဒသမွ ႐ုပ္ပံုမ်ားအျဖစ္လည္းေကာင္း၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏိုင္ငံမွ ထြက္ခြာလာေသာစက္ ေလွစင္း လံုးျပည့္ဒုကၡသည္မ်ားအား ျမန္မာႏုိင္ငံမွ ထြက္ခြာလာသူမ်ားအျဖစ္လည္း ေကာင္းစသျဖင့္ အမ်ဳိးမ်ဳိးပံုေဖာ္ကာ ကမၻာ သုိ႔တင္ျပရန္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ၾကေသာ္လည္း ေနာက္ဆံုး၌ အမွန္တရားမွာ ဘူးေပၚသလုိ ေပၚခဲ့ရသည္။ နည္းပညာ တုိးတက္ေနေသာေခတ္၌ ေဖ့စ္ဘုတ္၊ တြစ္တာကဲ့သုိ႔ လ်င္ျမန္စြာ ျဖန္႔ေဝေပးႏုိင္ေသာ ဆုိရွယ္မီဒီယာမ်ားထြန္း ကားေနသကဲ့သုိ႔ တစ္ဖက္၌လည္း လုပ္ႀကံ ဓာတ္ပံုမ်ားအားမည္သည့္ ေနရာ၌ မည္သည့္အခ်ိန္က မည္သည့္ ကင္မရာအမ်ဳိးအစားျဖင့္ ႐ုိက္ကူးခဲ့သည္ကုိ ဆန္းစစ္ေဖာ္ထုတ္ႏုိင္သည့္ နည္းပညာမ်ားလည္း အျပည့္အစံုရွိေနၿပီ ျဖစ္သည္။
ေသခ်ာသည္မွာ ရခုိင္ျပည္နယ္ေျမာက္ ပုိင္းေဒသ၌ ျဖစ္ပြားေနေသာ အေျခအေနမ်ားအား တစ္စိတ္ကုိ တစ္အိတ္လုပ္ကာပံု ႀကီးခ်ဲ႕ျဖန္႔ေဝျခင္း၊ မဟုတ္မမွန္လုပ္ႀကံ ျဖန္႔ေဝျခင္းမ်ား၌ ယခုတူရကီဒုတိယဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ သည္ ပထမဆံုးက်ဴးလြန္ေသာပုဂၢိဳလ္မဟုတ္ ဆုိျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ ျဖန္႔ေဝမႈေၾကာင့္သာ ျဖစ္ရပ္ အခ်ဳိ႕အားေျခရာခံေဖာ္ထုတ္မိျခင္းျဖစ္ေသာ္လည္း ကမၻာ့မြတ္ဆလင္ႏုိင္ငံအမ်ားစု၌ အသံုးျပဳေနေသာ အာရဗီအပါ အဝင္ အျခားေသာ ဘာသာရပ္ေပါင္းမ်ားစြာျဖင့္ ျဖန္႔ေဝမႈမ်ားလည္းရွိႏုိင္သျဖင့္ အားလံုးကုိေျခရာခံ ေဖာ္ထုတ္ရန္ မွာ မူမလြယ္ကူႏုိင္ေပ။
ယခု ၂ဝ၁၇ ခုႏွစ္၌ ရခုိင္ေဒသ၌ ျဖစ္ ပြားေသာ အၾကမ္းဖက္မႈအထိ ဆုိးဝါးလာ ေသာပဋိပကၡမွာ ျမန္မာတုိ႔ အတြက္ ဝမ္းနည္းေၾကကြဲဖြယ္ ေကာင္းလွေသာ္လည္း ကံေကာင္းေသာအားသာခ်က္တစ္ခုမွာ ျပည္ပအဖြဲ႔အစည္း မ်ား၏ ေျခထုိးမႈ၊ လုပ္ႀကံသတင္းျဖန္႔ေဝမႈ၊ တြစ္တာကဲ့သုိ႔ အလ်င္ ျမန္ဆံုးလူမႈကြန္ရက္မ်ားျဖင့္ ကမၻာအားျဖန္႔ ခ်ိေန မႈမ်ားအား ယခင္ကထက္ ထဲထဲဝင္ဝင္ ပုိမုိသိျမင္လာၾကျခင္းျဖစ္သည္။ မဟုတ္မမွန္ သတင္းမ်ားအား ျဖန္႔ခ်ိေန သည့္ ႏုိင္ငံျခားသားအခ်ဳိ႕အား အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ပင္ လုိက္္လံတုံ႔ျပန္ရွင္းျပႏုိင္သည့္ အဆင့္အထိ ျမန္မာမ်ား တုိးတက္လုပ္ေဆာင္လာႏုိင္ၾကျခင္းမွာ ေခတ္အမီဆံုး ဒီပလုိေမစီနည္းနာက်င့္သံုးႏုိင္မႈ ဥပမာတစ္ခုျဖစ္သည္။ လက္ဆယ္ေခ်ာင္းမျပည့္ေသာ ႏိုင္ငံျခားသား အခ်ဳိ႕မွ ရခုိင္အေရးအား မြတ္ဆလင္ႏုိင္ငံ ၅၇ ႏုိင္ငံပါဝင္ဖြဲ႔စည္း ထားေသာအုိအုိင္စီ (OIC) ႏုိင္ငံမ်ား၊ အေမရိကန္ႏွင့္ အီးယူ နိင္ငံမ်ားသိရွိေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေနၾကျခင္း ျဖစ္သည္ ကုိ ဆုိရွယ္မီဒီယာအသံုးျပဳသည့္ ျမန္မာမ်ား တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ သိရွိလာၾကသည္။ စင္စစ္၌ ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ ေပၚေပါက္ေနသည့္ အေျခအေနမွန္မ်ားအား မေလးရွား၊ အင္ဒုိနီးရွားစသည့္ ေဒသတြင္းႏိုင္ငံမ်ားပင္ ဂဃနဏ မသိရွိႏုိင္ခဲ့လွ်င္ ႏုိင္ဂ်ီးရီးယား၊ လက္ဘႏြန္၊ ယီမင္၊ ပါလက္စတုိင္း စသည့္ အျခားေသာေဝးကြာလွမ္း ေသာ အရပ္ေဒသရွိ အုိအုိင္စီႏုိင္ငံမ်ားအေနျဖင့္ သိရွိရန္ ပုိ၍ပင္ မလြယ္ကူလွပါ။ အဆုိပါ ႏုိင္ငံမ်ားအေနျဖင့္ တြစ္တာ၊ ေဖ့စ္ဘုတ္တုိ႔မွ တူရကီဒုတိယဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ကဲ့သုိ႔ လုပ္ႀကံပံုႀကီးခ်ဲ႕ ျဖန္႔ေဝသူမ်ားေၾကာင့္သာ ျမန္မာ ႏုိင္ငံအစုိးရအား စိတ္နာသည့္ ေလသံမ်ားျဖင့္ သံေယာင္လိုက္ ျပစ္တင္ေျပာဆုိေနၾကျခင္းျဖစ္သည္။
ေနာက္ထပ္အေရးႀကီးသည့္ အခ်က္တစ္ခုမွာ ႏိုင္ငံျခားသတင္းမီဒီယာမ်ားမွ တင္ျပျဖန္႔ခ်ိမႈမ်ားေၾကာင့္ ရခုိင္ပဋိပကၡမွာ ကမၻာသုိ႔ ပိုမိုပ်ံ႕ႏွံ႔သြားခဲ့ရၿပီးေနာက္၊ ျမန္မာ လူမ်ဳိးတုိ႔၏ ပံုရိပ္၊ ဗုဒၶဘာသာပံုရိပ္ ထိခုိက္ ညႇဳိးႏြမ္းရ ျခင္းျဖစ္သည္။ အဆုိပါျဖစ္စဥ္အား ေလ့လာသံုးသပ္ၾကည့္ပါက ရခုိင္ပဋိပကၡစတင္ခဲ့သည့္ သမၼတဦးသိန္းစိန္ အစုိးရလက္ထက္မွ ယေန႔အထိတုိင္ အစုိးရအေနျဖင့္ မီဒီယာဒီပလုိေမစီအားထိေရာက္ စြာအသံုးမျပဳႏုိင္ျခင္း အားနည္းခ်က္ေၾကာင့္ ဟုဆုိႏုိင္သည္။ အဆုိပါ ႏုိင္ငံျခားသတင္းမီဒီယာအမ်ားစုသည္ ေမာင္ေတာေဒသ၌ ေနထုိင္ ေသာလူမ်ားစုသည္ ရခုိင္တုိင္းရင္း သားမ်ားေလာ၊ မြတ္ဆလင္မ်ားေလာပင္ တိတိက်က် သိသူမ်ားမဟုတ္ ၾကေပ။ သုိ႔ေသာ္ ရခိုင္ေဒသမုိးမီးေလာင္ေနသည့္ သတင္းမ်ားအား ကမၻာသုိ႔ ဆြဲေဆာင္တင္ျပ ႏုိင္ေရးမွာ အဓိက မက္လံုးျဖစ္သည္။ အျခား အလွဴရွင္ဝင္ေငြျဖင့္ ရပ္တည္ရေသာ ႏုိင္ငံျခားအဖြဲ႔အစည္းအခ်ဳိ႕၏ ရပ္တည္ခ်က္မွာ လည္း ထုိနည္းလည္းေကာင္းပင္။ ရန္ပံုေငြ၊ အလွဴေငြ မ်ားမ်ားရရွိေရးသာ အဓိကျဖစ္ၿပီး ျမန္မာျပည္ မ်က္ျဖဴဆုိက္ ေလ၊ ယင္းတုိ႔ အလုပ္ ပုိတြင္က်ယ္ေလသာ ျဖစ္သည္။ အဖြဲ႔အစည္းအားလံုးကုိေတာ့ ဝါးလံုးရွည္ျဖင့္ သိမ္းႀကံဳး မဆုိလုိပါ။
အမွန္စင္စစ္၌ ရခုိင္ပဋိပကၡအားေရးသားမည့္သတင္းေထာက္မ်ား၊ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနမ်ားအား ေလ့လာမည့္သူမ်ားအေနျဖင့္ စစ္ေတြၿမိဳ႕ေလာက္အထိသာသြားေရာက္ကာ ေရးသား႐ံုျဖင့္ အေျခအေနမွန္ မသိႏုိင္ပါ။ ဘူးသီးေတာင္၊ ေမာင္ေတာအထိသြားေရာက္ႏုိင္ပါမွ အေျခအေနမွန္မ်ားအား အကဲခတ္သိရွိလာႏုိင္ မည္ျဖစ္သည္။ သုိ႔ျဖစ္ရာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မွေသာ္လည္းေကာင္း၊ ျပည္ပႏိုင္ငံတစ္ခုခုမွေသာ္လည္းေကာင္း ႐ႈပ္ေထြးလွ ေသာ ရခုိင္ျပည္နယ္ ျပႆနာမ်ားအား ခ်ည္းကပ္ေရးသားမည္ ဆုိပါက ျဖစ္ရပ္မွန္မ်ားႏွင့္ ပုိ၍တက္တက္ စင္ အလွမ္းေဝးသြားမည္သာျဖစ္သည္။ သုိ႔ေၾကာင့္ သတင္းမီဒီယာမ်ားအား ေျမျပင္ အေျခအေနမ်ားအား သြားေရာက္ ေလ့လာ ႏုိင္ေစရန္ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ လမ္းဖြင့္ေပး ျခင္းအားျဖင့္ ျဖစ္ရပ္မွန္၊ အေျခအေနမွန္မ်ား အားအစုိးရ ကုိယ္တုိင္၊ တပ္မေတာ္ကုိယ္တုိင္္ ဝင္ေရာက္ရွင္းျပေနရန္ မလုိအပ္ေတာ့ေပ။ ႏုိင္ငံတကာအျမင္၌ အစိုးရႏွင့္ အစုိးရ ကုိယ္စားျပဳအဖြဲ႔အစည္းမ်ား၏ သတင္း ထုတ္ျပန္ရွင္းလင္းခ်က္မ်ားအား သဘာဝ အားျဖင့္ ဝါဒျဖန္႔ခ်ိေရး (Propaganda) ဟု သာသေဘာထားၿပီး ယံုၾကည္မႈနည္းပါးေလ့ ရွိၾကေသာေၾကာင့္ အစုိးရအေနျဖင့္ မီဒီယာ ဒီပလုိ ေမစီအားနားလည္စြာျဖင့္ ပုဂၢလိက မီဒီယာမ်ားအား လမ္းဖြင့္က်င့္သံုးျခင္းအားျဖင့္ မ်ားစြာထိေရာက္အက်ဳိးရွိနုိင္ သည္။ ေသခ်ာသည္မွာ ရခုိင္ပဋိပကၡအား တပ္မေတာ္ (သုိ႔) အစုိးရ၏ ႀကိဳးပမ္းမႈသက္သက္ျဖင့္ ႏုိင္ငံတကာ နားလည္ေက်နပ္ေအာင္ ေျဖရွင္း၍ မရႏုိင္ဆုိသည္ကုိ နားလည္သေဘာေပါက္ရန္ျဖစ္သည္။
၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္ ရခုိင္ပဋိပကၡျဖစ္စဥ္မ်ားအတြင္း ဘူးသီးေတာင္၊ ေမာင္ေတာ၊ စစ္ေတြ၊ ေက်ာက္ေတာ္၊ ေျမာက္ဦးစ သည့္ ရခုိင္ျပည္နယ္တစ္နံတစ္လ်ားသုိ႔ အႀကိမ္ႀကိမ္ လွည့္လည္သြားေရာက္ ေလ့လာခြင့္ႀကံဳခဲ့သည္။ မွတ္မွတ္ရရ ျဖစ္ရပ္တစ္ခုမွာ စစ္ေတြၿမိဳ႕ျပင္တစ္ေနရာရွိ စစ္ေတြတကၠသုိလ္အနီး ဘုေမရပ္ကြက္ႏွင့္ မေဝးကြာလွေသာ ရခုိင္ေက်းရြာေလးႏွင့္ မြတ္ဆလင္ေက်းရြာ ေလးအေၾကာင္းျဖစ္သည္။ ထုိရြာေလးႏွစ္ ရြာမွာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ တစ္ရြာႏွင့္တစ္ရြာအမွီသဟဲျပဳေနထုိင္ခဲ့ရသည္။ ရခုိင္ေက်းရြာ၌ ေသာက္ေရတြင္းရွိေသာေၾကာင့္ မြတ္ ဆလင္ ရြာေလးမွ ေနထုိင္သူမ်ားက ရခိုင္ ေက်းရြာ၌ ေရသြားငင္ေလ့ရွိၾကသည္။ မြတ္ဆလင္ေက်းရြာ၌ ေစ်းရွိေသာေၾကာင့္ ရခုိင္ရြာ၌ ေနထုိင္သူမ်ားက ေစ်းသြားဝယ္ ေလ့ရွိၾကသည္။ ပဋိပကၡမ်ား ျဖစ္ပြားေသာ အခါ တစ္ဖက္ႏွင့္တစ္ဖက္ သံသယမ်ားေၾကာင့္ မြတ္ဆလင္ရြာလည္း ေရငတ္ရ သလုိ၊ ရခုိင္ရြာလည္း ေစ်းမဝယ္ႏိုင္ကာ စားစရာမရွိ အခက္ ႀကံဳရေလေတာ့သည္။ စစ္ေတြၿမိဳ႕ေစ်းႀကီးထဲ၌လည္း အလားတူ ပင္။ ပဋိပကၡမ်ားေၾကာင့္ မြတ္ဆလင္ ဆုိင္ ခန္း မ်ားပိတ္ထားသည္။ ေစ်းႀကီးထဲ၌ ရခုိင္ေစ်းသည္အမ်ဳိးသမီး၏နံေဘး၌ ႏွစ္ ေပါင္းမ်ားစြာအတူရွိေသာ မြတ္ဆလင္ ေစ်းသည္အမ်ဳိးသမီးမွာ ဆုိင္လာ မထြက္ ႏုိင္ေတာ့။ သူတုိ႔ၾကားမွာ တစ္နည္းနည္း ျဖင့္ သံေယာဇဥ္ၿငိတြယ္မႈ ရွိေနခဲ့ၾကသည္။ လူမ်ဳိးမတူ၊ ဘာသာမတူညီေသာ္လည္း တစ္နည္းနည္းျဖင့္ အတူယွဥ္တြဲေနထုိင္ခဲ့ၾက သည္။ ပဋိပကၡမ်ားျဖစ္ၿပီးေနာက္ စစ္ေတြၿမိဳ႕၌ ေအာက္ေျခသိမ္းအလုပ္လုပ္ေသာမြတ္ ဆလင္မ်ားထြက္ေျပးသြားသျဖင့္ ဆုိက္ကား နင္းသူ၊ ငါးေရြးသူမ်ားပင္ မရွိေတာ့ေသာေၾကာင့္ အခက္ႀကံဳရသူမ်ားမွ ရခုိင္မ်ားသာ ျဖစ္သည္။ ယင္းကဲ့သုိ႔ ရခုိင္ျပည္နယ္၌ မတူညီေသာ လူမႈအသုိင္းအဝုိင္းႏွစ္အခုအၾကား ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အျပန္အလွန္ အမီွသဟဲ ျပဳေနခဲ့ၾကသည့္ ျဖစ္ရပ္မ်ားမွာ ျပည္နယ္တစ္နံတစ္လ်ားတြင္ အခုိင္အမာရွိခဲ့သည္။ ယေန႔ ရခုိင္ေခါင္း ေဆာင္အခ်ဳိ႕ပင္ ငယ္ရြယ္စဥ္က ေက်ာင္းေနဖက္ မြတ္ဆလင္မိတ္ေဆြ ငယ္သူငယ္ခ်င္းမ်ားႏွင့္ လည္ပင္းဖက္ကာ အတူတကြ ႀကီးျပင္းလာခဲ့ၾကသူမ်ားျဖစ္သည္။
ၿပီးခဲ့သည့္ သီတင္းပတ္အတြင္း ေမာင္ေတာမွ မြတ္ဆလင္အၾကမ္းဖက္သမားမ်ား ကုိ မြတ္ဆလင္ေက် းရြာသားမ်ား ကုိယ္တုိင္ဖမ္းဆီးေပးသည့္သတင္းမွာ မဂၤလာရွိလွသည္။ ေဒသခံရြာသားမ်ားကုိယ္တုိင္ အၾကမ္းဖက္ မႈအား ဆန္႔က်င္ေၾကာင္းလက္ ေတြ႔ျပသလုိက္သည့္ လုပ္ရပ္ျဖစ္သည္။ ျပည္မမွ မြတ္ဆလင္အမ်ားစုသည္လည္း ခ်ီးက်ဴးဖုိ႔ေကာင္းသည္။ အေနအထုိင္တတ္ ၾကသည္။ ရခုိင္ျပႆနာ ျပည္မသုိ႔ ယေန႔အထိ ကူးစက္မလာေအာင္ ျပည္မရွိ မြတ္ ဆလင္မ်ား အထူးသတိထား ဆင္ျခင္ေနထုိင္သည္မွာ အသိအမွတ္ျပဳစရာျဖစ္သည္။
အမွန္စင္စစ္ ရခုိင္ပဋိပကၡမွာ ေသြး႐ုိးသား႐ုိးဆုိပါက ယခုေလာက္အထိ ကမၻာသိ က်ယ္ျပန္႔သြားစရာမရွိ။ ေျခထုိးသူမ်ားေၾကာင့္သာ အျပစ္မဲ့ ေဒသခံမြတ္ဆလင္မ်ားေရာ၊ ရခုိင္ႏွင့္ အျခားတုိင္းရင္းသားမ်ားပါ ကုိယ္က်ဳိး နည္းေနၾကရသည္။ ယံုၾကည္မႈ ပ်က္ျပားသြားခဲ့ရသည္။ ယင္းေျခထုိးလုပ္ႀကံမႈမ်ားအား ရခုိင္ေခါင္းေဆာင္အခ်ဳိ႕က ျပည္ပမွ လႈပ္ရွားလာေသာ Islamization (အစၥလာမၼာစ္ႏိုင္ငံေတာ္ထူေထာင္ရန္ ရည္ရြယ္လႈပ္ရွားမႈ) ဟုေခါင္း စဥ္တပ္ၾကသည္။ ႐ုိဟင္ဂ်ာအမည္သံုးကာ ရခိုင္နယ္ေျမအား သိမ္းပုိက္မည္ကုိ စုိးရိမ္ေနၾကသည္။ မည္သုိ႔ ပင္ဆုိ ေစေသခ်ာသည္မွာ အျပစ္မဲ့ေဒသခံ မြတ္ဆလင္အမ်ားစုမွာ ပညာမတတ္ၾကေပ၊ ဆင္ျခင္တံုတရား နည္းပါးလြန္း ၾကသည္။ ဆင္းရဲက်ပ္တည္းလြန္းသျဖင့္ အားကုိးထြက္ေပါက္ရွာေနၾကသည္။ သူတုိ႔အားစည္း႐ံုးသိမ္းသြင္းရ လြယ္ကူသည္။ မက္လံုးအမ်ဳိးမ်ဳိးတုိ႔ေၾကာင့္ သူတုိ႔ကုိယ္သူတုိ႔ ဘဂၤါလီဟု သိထားၾကသူမ်ားသည္ပင္ ႐ုိဟင္ဂ်ာ ဇာတ္သြင္းလာေသာအခါ မသိနားမလည္မႈမ်ားစြာတုိ႔ေၾကာင့္ပင္ လက္ခံလုိက္ၾကသည္။ အမ်ားစုမွာ ေနာက္ကြယ္ က အာဂ်န္ဒါ အစီအစဥ္မ်ားအား ဂဃနဏနားလည္သိရွိ သူမ်ားမဟုတ္ၾက။ အသံုးခ်ခံမ်ားသက္သက္သာျဖစ္ သည္။ အစိုးရ၏ ေနာက္ထပ္အား နည္းခ်က္တစ္ခုမွာ အာဏာပိုင္မ်ားႏွင့္ နီးစပ္ေသာ မြတ္ဆလင္ေက်းရြာေခါင္း ေဆာင္ ဆယ္အိမ္မွဴး၊ ရာအိမ္မွဴးမ်ား တျဖဳတ္ျဖဳတ္ သတ္ျဖတ္ခံေနရမႈမ်ားအား အကာအကြယ္ မေပးႏိုင္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ၿပီး၊ ယင္းအေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ ျပင္ပအၾကမ္းဖက္သမားမ်ားအေနျဖင့္ အေၾကာက္တရားလႊမ္းမိုးေနေသာ ေဒသခံမ်ားအား အလြယ္တကူစည္း႐ံုးထိုး ေဖာက္လာႏိုင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။
ထုိအခ်က္မ်ားအား နားလည္သေဘာေပါက္ပါက ရခုိင္မ်ားအပါအဝင္ ျမန္မာအမ်ားစုအေနျဖင့္ ကမၻာ့မီဒီယာ မ်ား၊ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအား အမုန္းျဖင့္၊ စိတ္ခံစားမႈျဖင့္ တံု႔ျပန္မႈနည္းပါးလာမည္ျဖစ္ၿပီး ဒီပလုိေမစီနည္းျဖင့္ မည္သုိ႔ေက်ာ္လႊားအႏိုင္ယူမည္ဆုိသည္ကုိ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္က်က် ဆင္ျခင္စဥ္းစားတံု႔ျပန္လာႏုိင္ေပမည္။ အနိမ့္ ဆံုးအဆင့္ တြစ္တာ၊ ေဖ့စ္ဘုတ္မွ မဟုတ္မမွန္လုပ္ႀကံ သတင္းဓာတ္ပံုျဖန္႔ေဝေနသူမ်ားအား ကမၻာကနားလည္ ေသာ ဘာသာရပ္ျဖင့္ ျဖစ္စဥ္အမွန္မ်ားအား တံု႔ျပန္ရွင္းျပလာႏုိင္မည္ျဖစ္သည္။ ထုိမွတစ္ဆင့္ ႏုိင္ငံတကာ အဆင့္ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားသုိ႔ တက္ေရာက္ရွင္းျပသည့္ နည္းမ်ား၊ ၾသဇာရွိႏိုင္ငံတကာ စာေစာင္မ်ားတြင္ ေရးသားျခင္း၊ ျဖစ္ရပ္မွန္ သတင္းမ်ားအား ကမၻာကသိရန္ ကမၻာသိဘာသာစကားျဖင့္ စဥ္ဆက္မျပတ္ ျဖန္႔ေဝျခင္းစသည့္ မီဒီယာ ဒီပလုိေမစီနည္းနာမ်ား ေရြးခ်ယ္က်င့္သံုး တံု႔ျပန္ရန္ျဖစ္သည္။ တစ္ဖက္မွလည္း ေဒသခံမ်ားအၾကား ယံုၾကည္မႈ ျပန္လည္ တည္ေဆာက္ႏုိင္ဖုိ႔ အေရးႀကီးသည္။ ေဒသခံ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း မ်ားအၾကား နားလည္မႈႏွင့္ညီၫြတ္မႈရွိလာ ပါက ျပည္ပအေမွာင့္ပေယာဂမ်ားဝင္ ေရာက္ဖုိ႔ မလြယ္ကူေတာ့ေပ။ ပညာမတတ္ သူမ်ားအား ပညာသင္ေပးျခင္း၊ ဘဝရပ္ တည္ရ ခက္ခဲသူမ်ားအား တည့္မတ္ေပးျခင္းျဖင့္ ျပႆနာအားကုစားႏုိင္သည္။ လဲေနသူအားထူေပးျခင္း ျဖင့္ မိမိဘက္သုိ႔ပါေအာင္ စည္း႐ံုးဆြဲေဆာင္ႏုိင္မည္ျဖစ္သည္။ သုိ႔မဟုတ္ဘဲ အမုန္းတရားေဒါသ၊ အာဃာတ နည္းလမ္းမ်ား က်င့္သံုးမိပါက အဆံုးမရွိေသာ ေၾကကြဲစရာ ျဖစ္ရပ္မ်ားျဖင့္သာ နိဂံုးခ်ဳပ္ရေပလိမ့္မည္။
အခ်ဳပ္အားျဖင့္ဆုိရေသာ္ ရခုိင္ေဒသ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးသည္ ေဒသ၌ေနထုိင္ေသာ ရခိုင္ႏွင့္ မြတ္ဆလင္မ်ားသင့္ တင့္စြာ ျပန္လည္ေနထိုင္ႏုိင္မွသာ ကမၻာကေက်နပ္ လက္ခံႏုိင္မည္ျဖစ္သည္။ ယင္းအေျခအေန သုိ႔ အျမန္ဆံုး ေရာက္ႏုိင္ေလ၊ ႏိုင္ငံအတြက္ အက်ဳိးရွိေလျဖစ္သည္။ ကမၻာက မေက်နပ္ ေသးသေရြ႕ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ကိစၥသည္ ရခုိင္ အေရးႏွင့္ပင္ တစ္ခ်ိန္လံုးနပန္းလံုးေနရဖြယ္ ရွိၿပီး၊ တန္ဖုိးရွိေသာ ႏုိင္ငံတည္ေဆာက္ေရး ဘက္သုိ႔ ဦးလွည့္ ႏုိင္ဖုိ႔ မလြယ္ကူေတာ့သည့္ အေျခအေနတစ္ခုသုိ႔ ဆုိက္ေရာက္သြားႏုိင္ သည္။ အေရးႀကီးဆံုးမွာ ပူေလာင္မႈေဒါသ၊ အမုန္းတရားတို႔ျဖင့္ အဆင္အျခင္မဲ့စြာမတံု႔ ျပန္မိေစေရးျဖစ္သည္။ ကမၻာမွ ၾကည့္ပါက ရခုိင္အေရးသည္ ျမန္မာ ႏုိင္ငံအေရးျဖစ္သလုိ၊ ႏိုင္ငံ၏ပံုရိပ္ ဗုဒၶဘာသာ၏ပံုရိပ္လည္း ျဖစ္ေနသည္။ ဗုဒၶ၏ ၿငိမ္းခ်မ္းေအးျမေသာ ေမတၱာ တရားေအာက္၌ ေနထုိင္ၾကသည့္ ျမန္မာအမ်ားစုအေနျဖင့္ လိမၼာပါးနပ္ေသာ ဒီပလုိေမစီနည္းျဖင့္ အေျမာ္အျမင္ ရွိရွိ တံု႔ျပန္ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မွသာ လက္ရွိႀကံဳေတြ႔ေနရေသာပဋိပကၡမ်ား၊ အခက္အခဲမ်ားအား ေက်ာ္လြန္ လြတ္ ေျမာက္ေစႏုိင္လိမ့္မည္ဟု ယံုၾကည္မိပါသည္။