အင္န္အယ္ဒီထိပ္ပုိင္းေခါင္းေဆာင္ေတြကိုယ္တုိင္ Media Literacy အားနည္းတယ္

ဦးေက်ာ္မင္းေဆြနွင့္ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းျခင္း။

လက္ရွိအစုိးရလက္ထက္ သတင္းမီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္အေျခအေနမ်ားနွင့္ပတ္သက္ျပီး The Voice Weekly ဂ်ာနယ္ အယ္ဒီတာခ်ဳပ္နွင့္ ျမန္မာသတင္းပညာသိပၸံ၏ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္မႈဒါရုိက္တာျဖစ္သူ ဦးေက်ာ္မင္းေဆြအား ယေန႔ေခတ္ မဂၢဇင္းက ဆက္သြယ္ေမးျမန္း ထားသည္မ်ားကို ေဖာ္ျပလုိက္ပါသည္။

ေမး။ ။ ပထမဆုံးအေနနဲ႔ လက္ရွိအစုိးရလက္ထက္ သတင္းမီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္အေျခေနအေပၚ သုံးသပ္ေပး ပါအုံး ။

ေျဖ။ ။ သတင္းမီဒီယာ လြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ေျပာရမွာ နွစ္ပုိင္းရွိတယ္။ ဟုိးအရင္တုန္းက၊ အတိတ္ကနဲ႔ စာရင္ေတာ့ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္က အမ်ားၾကီးတုိးလာတယ္။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ စစ္အစုိးရလက္ထက္နဲ႔စာရင္ အမ်ားၾကီးတုိးလာတယ္ေပါ့။ ေနာက္တစ္ခုက ဒီဘက္အပုိင္းက်ေတာ့ ဦးသိန္းစိန္လက္ထက္မွာလည္း သိသိ သာသာရတယ္။ ဒီဘက္အပုိင္းမွာက်ေတာ့ ကိန္းဂဏန္းအခ်က္အလက္ေတြကိုၾကည့္ျပီးေျပာရင္ေတာ့ သတင္း လြတ္လပ္ခြင့္အေပၚမွာ ဟန္႔တားေနွာက္ယွက္တားဆီးပိတ္ပင္တာေတြရွိတယ္လုိ႔ ၊ ၿခိမ္းေျခာက္မႈ ေတြရွိတယ္ လုိ႔ အဓိပၸါယ္ေကာက္လုိ႔ရတယ္။  ကိန္းဂဏန္းအခ်က္အလက္ဆုိတာက သတင္းသမားေတြ တရားစြဲဆုိခံရတဲ့ ကိစၥေတြ ၊ တရားဆြဲမယ္လုိ႔ ၿခိမ္းေျခာက္ခံရတဲ့ကိစၥေတြ အဲ့ဒါေတြေၾကာင့္ သတင္းလြတ္ လပ္ခြင့္ က ေမးခြန္း ထုတ္စရာရွိတာေပါ့။ ဒါက ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ သမရုိးက်စဥ္းစားတဲ့ Print မီဒီယာေပါ့။ အြန္လုိင္းမီဒီယာက်ေတာ့ လည္း လြတ္လပ္မႈ ေတာ့ ပုိရလာတယ္။ သုိ႔ေသာ္လည္း ၿခိမ္းေျခာက္မႈေပါ့။ ဥပေဒေတြ ထိန္းခ်ဳပ္ကန္႔သတ္ ထားတဲ့ပုဒ္မဆုိးေတြက အမ်ားၾကီးေပါ့။ ၆၆(ဃ) အပါအဝင္ ႏုိင္ငံေတာ္အၾကည္အညိဳပ်က္ေစမႈတုိ႔ ေပါ့။ အဲ့ဒါ ေတြ ကလည္း လြတ္လပ္ခြင့္ကိုျပန္ျပီးေတာ့ ပိတ္ထားသလိုျဖစ္ေနတာေပါ့။ ဒါေတြက ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ျမင္သာထင္ သာ ရွိတဲ့ကိစၥေတြေပါ့။ ေရးတဲ့သားတဲ့အေပၚမွာ မူတည္ျပီးေတာ့ ေနာက္ေၾကာင္းလုိက္ျပီး စြဲတာေတြေပါ့။ ဒါေတြ ကေတာ့ ျမင္သာထင္သာရွိတဲ့အေျခေနေတြေပါ့။

ေနာက္တစ္ခုက ျမင္သာထင္သာမရွိတဲ့ တျခားကိစၥေတြေပါ့။ ဆင္ဆာမရွိေတာ့ေပမယ့္ ခုနကေျပာျခိမ္းေျခာက္ မႈေတြ ၊ တရားစြဲမႈေတြ အကန္႔အသတ္ေတြရွိတဲ့အတြက္ ေရးတာသားတာကို ကိုယ့္ဖာကို ျပန္ျပီးေတာ့ဆင္ျခင္ သတိထားျပီး ကိုယ္ဖာကို ဆင္ဆာျဖတ္ေတာက္လာရတဲ့ အေျခေနမ်ဳိးေပါ့။ ဒါကလည္း ဒီဘက္မွာ ပိုတုိးလာ တယ္လုိ႔ေျပာလုိ႔ရတယ္။ ျခဳံျပီးေျပာရမယ္ဆုိရင္ေတာ့ နဂုိကထက္ပိုျပီး လြတ္လပ္ပြင့္လင္းလာတယ္။ မီဒီယာ အျပန္႔က်ယ္လာတယ္။ အြန္လုိင္းမီဒီယာမွာပုိျပီးေတာ့ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ေရးလုိ႔ရလာတယ္ဆုိေပမယ့္ တဖက္ ကျပန္ျပီးေတာ့ျခိမ္းေျခာက္မႈေတြ ၊ ဥပေဒနဲ႔ျပန္ျပီးေတာ့ ကန္႔သတ္တာေတြ အမ်ားၾကီးရွိလာတယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ Mainstream မီဒီယာေတြကေတာ့ ေျပးမလြတ္တဲ့ကိစၥေပါ့။ အြန္လိုင္းမီဒီယာေတြမွာက်ေတာ့ မွတ္ပုံမတင္ထား ဘဲနဲ႔ ေျပာေရးျပီးေတာ့ ဘယ္လုိက္လုိ႔လုိက္ရမွန္းမသိဘူးဆုိတဲ့ ကိစၥေတြ ရွိေနတဲ့အခါက်ေတာ့ အြန္လုိင္း မီဒီ ယာမွာေတာ့ လြတ္လပ္မႈအတုိင္းအတာ တစ္ခုေလာက္ထိရွိတယ္။ သုိ႔ေသာ္ မွတ္ပုံတင္ထားတဲ့ အြန္လုိင္း မီဒီယာေတြကေတာ့ ေျပးမလြတ္ဘူးေပါ့။ ကိန္းဂဏန္းအခ်က္အလက္ေတြအရ ေျပာေျပာ လက္ရွိအေျခအေန အရ ေျပာေျပာ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္က ကၽြန္ေတာ့္အျမင္အရ ဆုတ္ယုတ္လာတယ္လုိ႔ ထင္တယ္။

ေမး ။ ။ အရင္ဦးသိန္းစိန္ အစုိးရလက္ထက္နဲ႔ အခုလက္ရွိအစုိးရလက္ထက္ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္က ဘယ္လုိ ကြာျခားမႈရွိလဲ။

ေျဖ။ ။  ဦးသိန္းစိန္အစုိးရလက္ထက္နဲ႔ ဒီဘက္အစုိးရေတာ့ ကြာတယ္ဗ်။ ကြာတယ္ဆုိတာက အေျခအေနခ်င္း မတူ ဘူး ေပါ့။ ဦးသိန္းစိန္ကေတာ့ ဒီမုိကေရစီအကူးအေျပာင္းကာလမွာ ပထမဦးဆုံး တံခါးဖြင့္တဲ့သူျဖစ္ေန တယ္။ တံခါးဖြင့္တဲ့သူျဖစ္တဲ့အတြက္ ႏုိင္ငံတကာရဲ့  အသိအမွတ္ျပဳမႈ၊ လက္ခံမႈ အသြင္ကူးေျပာင္းေနတာကို အားလုံးက အားေပးေထာက္ခံမႈ လုိအပ္တာေပါ့။ နဂုိကတည္းက သူကပုံရိ္ပ္ဆုိးရွိေနတာေပါ့။ တပ္ရဲ့ ပုံရိပ္ ဆုိးရွိတယ္။ ၾကံ့ခုိင္ေရးပါတီရဲ့ ပုံရိပ္ဆုိးေတြရွိတယ္။ ပုံရိပ္ဆုိးေတြရွိတဲ့အတြက္ အဲ့ဒီအဆုိးေတြၾကားကေန အေကာင္းရေအာင္ လုပ္ဖုိ႔ သူက အပူတျပင္းလုိတာေပါ့။ သူကတံခါးဖြင့္တဲ့ကိစၥေတြအမ်ားၾကီးလုပ္တယ္။ ေျဖေလွ်ာ့တဲ့ကိစၥေတြအမ်ားၾကီးလုပ္တယ္။ သူကေတာ့ သိသိသာသာ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္က ေကာင္းတယ္။ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ရတယ္။ ဒါကအေျခအေနမတူတာေပါ့။ NLD အစုိးရက်ေတာ့ နဂုိကတည္းက လူထု ေထာက္ခံမႈရတယ္။ ႏုိင္ငံတကာေထာက္ခံမႈ အားေပးမႈရတယ္။ ဆုိေတာ့ သူက သူ႔ကိုယ္သူ ငါတုိ႔ဘာလုပ္လုပ္ ျပည္သူက ေထာက္ခံမွာပဲဆုိတဲ့ အထင္တစ္လုံးရွိတယ္။ ဒီအတုိင္းပဲ အေတာ္မ်ားမ်ားက သူတုိ႔ဘာလုပ္လုပ္ ေထာက္ခံတဲ့သူကရွိေနတာကိုး။ ေကာင္းတာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဆုိးတာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ လုိအပ္ခ်က္ရွိတာပဲျဖစ္ျဖစ္ ၊ လြဲေန တာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဘာလုပ္လုပ္ေနာက္က ေထာက္ခံေပးေနတဲ့သူရွိေနတာကိုး။ အဲ့ဒါက ကြာျခားခ်က္လုိ႔ ေျပာရ မွာေပါ့။ သူဘာလုပ္လုပ္ ျပည္သူက ေထာက္ခံတယ္လို႔ အထင္ရွိတဲ့အတြက္ တခ်ဳိ႔ကိစၥေတြမွာ ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္လာနုိင္တဲ့အက်ဳိးဆက္ကို သူထည့္မတြက္ဘဲ လုပ္တဲ့ကိစၥေတြရွိေနတာေပါ့။  အဲ့ဒါေၾကာင့္ ကိန္းဂဏန္း အခ်က္အလက္ေတြအရ လြတ္လပ္တဲ့အဖြဲ႔အစည္းေတြ၊ ေစာင့္ၾကည့္တဲ့အဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ့ ကိန္းဂဏန္း အခ်က္ အလက္မွာ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္က က်သြားတာေပါ့။ က်သြားတယ္ဆုိတာက တမင္က်ေအာင္ လုပ္တာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ သူ႔ကိုယ္သူ ယုံၾကည္မႈမ်ားလြန္းျပီး ထင္တစ္လုံးျဖစ္ သြားတဲ့ အခါက်ေတာ့ လုပ္သမွ် အားလုံး လူထုကလက္ခံမွာပဲ ယုံၾကည္မွာပဲလုိ႔ မီဒီယာေတြက လြတ္လပ္ခြင့္အတြက္ ဒီေလာက္ က်ယ္က်ယ္ေလာင္ ေလာင္ေျပာေနေပမယ့္ လူထုေထာက္ခံမႈ ရေနရင္ မီဒီယာလည္းဂရုစုိက္စရာမလုိ ဘူးဆုိတဲ့ပုံစံမ်ဳိး ျဖစ္လာ တာေပါ့။

သူတုိ႔ေကာင္းတာလုပ္ေနတာပဲ။ သူတုိ႔ရုိးရုိးသားသားလုပ္ေနတာပဲဆုိတဲ့ အထင္သူတုိ႔မွာရွိတယ္။ ေအာက္ေျခ မွာ ေတာ့သူတုိ႔အထင္အတုိင္းပဲ အစုိးရအဖြဲ႔က အင္မတန္ကုိ ရုိးသားေျဖာင့္မတ္ျပီး လုပ္ေနလား၊ လႊတ္ေတာ္ အမတ္ေတြက တကယ္ပဲ ရုိးသားေနလားဆုိတာ သူတုိ႔အေျဖရွာရေတာ့မယ္ေပါ့။ ဒီကိစၥက ဦးသိန္းစိန္အစုိးရနဲ႔ ေဒၚစုအစုိးရ ကိုႏႈႈိင္းယွဥ္ျပီးေျပာတဲ့အခါမွာ ဦးသိန္းစိန္အစုိးရက ပုိျပီးလြတ္လပ္တယ္။ ေဒၚစုအစိုးရက ပုိျပီး တင္းက်ပ္လာ တယ္လုိ႔ေျပာရင္ ရုတ္တရက္ၾကည့္ရင္ေတာ့ ဟုတ္တယ္ေပါ့။ သုိ႔ေသာ္အဲ့လုိေျပာရရင္ မမွ်တ ဘူးေပါ့။ ေျပာခ်င္တာက ခုနက ကၽြန္ေတာ္ေျပာသလို ဦးသိန္းစိန္အစုိးရက တံခါးဖြင့္တဲ့သူျဖစ္ေနတယ္။ ေဒၚစု လက္ထက္ကေတာ့ သူကဖြင့္ျပီးသားတံခါးကို ဆက္ျပီးေတာ့ ေကာင္းေမြ၊ ဆုိးေမြကို ဆက္ခံရတာေပါ့။ သူ႔လက္ ထက္မွာေတာ့ က်တယ္လုိ႔ေျပာလုိ႔ရတယ္။ သုိ႔ေသာ္က်တယ္ဆုိေပမယ့္ သူတမင္သက္သက္က်ေအာင္ ခ်တာ ေတာ့မဟုတ္ဘူး။ ေစတနာဆုိးရွိလုိ႔ေတာ့မဟုတ္ဘူး။ သူကဘာျဖစ္သြားလဲဆုိေတာ့ ကုိယ့္ကုိယ္ကုိ အထင္ၾကီးမႈ လုိသည္ထက္ပုိတြက္တာေပါ့။ ကုိယ့္မွာရွိေနတဲ့အရည္အခ်င္းထက္ ၊ ကုိယ့္မွာရွိေနတဲ့အေနထားထက္ ပုိတြက္ လာတယ္။ ငါတုိ႔ဘာလုပ္လုပ္ ျပည္သူလူထုေထာက္ခံႏုိင္တယ္ဆုိတဲ့ ထင္တစ္လုံးနဲ႔ မီဒီယာကိုသိပ္ျပီးအေလး မထားတဲ့သေဘာျဖစ္လာတယ္ေပါ့။ ဒီလုိသုံးသပ္လုိ႔ရပါတယ္။

ေမး။ ။ အဲ့လုိမ်ဳိးထင္ေနတဲ့အေပၚမွာေကာ မွန္ကန္တယ္လုိ႔ ေျပာလုိ႔ရလား။ ဘယ္လိုမ်ဳိးသုံးသပ္မိလဲ။

ေျဖ။ ။ ဒါကေတာ့မွန္တယ္လုိ႔ေတာ့ေျပာလုိ႔မရဘူး။ လြတ္လပ္တဲ့သတင္းစာဆရာတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ က်ေတာ့ ဒါက မမွန္ဘူးလုိ႔ေျပာလို႔ရတယ္။ လူထုေထာက္ခံမႈဆုိတာကလည္းအတုိင္းအတာရွိတယ္။ အကန္႔အ သတ္ရွိ တယ္။ လူထုေထာက္ခံမႈဆုိတာ ကိုယ့္ရဲ့လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္မႈ ၊ အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈ ေပၚမွာမူတည္တယ္။ ဒီမုိကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းကာလကို ဘယ္လုိ ကိုယ္က အေကာင္ထည္ေဖာ္လဲ။ အစုိးရကဘယ္ေလာက္ထိ နုုိင္ငံနဲ႔ ျပည္သူ႔မ်က္နွာကိုၾကည့္လဲဆုိတဲ့အေပၚမွာမူတည္တယ္။ ျပႆနာက ဘာလဲဆုိေတာ့ မီဒီယာ အေပၚမွာ သိျမင္နာလည္မႈမွာ အရင္အစုိးရက သိပ္ျပီးနာလည္းသေဘာေပါက္လုိ႔ေတာ့မဟုတ္ဘူး။ သူကေတာ့မ်က္နွာရ ခ်င္လို႔ေပါ့။ နုိင္ငံတကာရဲ့အားေပးေထာက္ခံမႈ ရခ်င္တဲ့အတြက္ မီဒီယာကိုအေလးထားတာေပါ့။ ဒီအစိုးရ က် ေတာ့ Media Literacy ကုိမသိဘူးလုိ႔ယူဆရတယ္။ Media Literacy ပုိင္းမွာအားနည္းတယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစု ၾကည္ ကိုယ္တုိင္ အင္န္အယ္ဒီထိပ္ပုိင္းေခါင္းေဆာင္ေတြကိုယ္တုိင္ Media Literacy အားနည္းတယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ တခ်ိန္ တုန္း က သူတုိ႔အတုိက္အခံဘဝတုန္းက မီဒီယာေတြက ေထာက္ခံလာခဲ့တဲ့အခါက်ေတာ့ ၂၀၁၀ေရြး ေကာက္ပြဲ၊ ၂၀၁၂ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲ၊ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ မီဒီယာေတြက အုံးအုံးထေနေအာင္ ဘက္လုိက္ ခဲ့တဲ့ အခါက်ေတာ့ ဘက္လုိက္ခဲ့တယ္လ႔ုိ႔ကၽြန္ေတာ္ေျပာတာက အေၾကာင္းမဲ့ေျပာတာမဟုတ္ဘူး။ ဘက္လိုက္ တယ္ဆိုတာကလည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔  NLDကို ဘက္လိုက္တာ မဟုတ္ဘူး။ ျပည္သူေတြအတြက္ ေကာင္းမြန္တဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ ဒီမိုကေရစီကို ဦးလည္မသုဥ္ ထမ္းရြက္မယ္လို႔ ေမ်ွာ္လင့္ခ်က္နဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဘက္လိုက္ ၾကတာ ။ ျပည္သူအတြက္ ၊နုိင္ငံအတြက္ဘက္လုိက္ခဲ့ၾကတယ္။ NLDကို ဘက္လုိက္တာေတာ့ မဟုတ္ဘူးေပါ့ ေျပာခ်င္တာက။ အဲ့ေတာ့ အဲ့ဒီေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႔ ဘက္လုိက္ခံခဲ့ရေတာ့ သူတုိ႔စိတ္ထဲမွာ မီဒီ ယာေတြအားလုံးက လည္း သူတုိ႔နဲ႔အတူ ရပ္ေနတယ္လုိ႔ထင္ခဲ့တယ္ေပါ့။ သူတုိ႔အစုိးရ တက္လာတဲ့အခါ မွာ လည္း မီဒီယာေတြက ပထမဟန္းနီးမြန္းကာလမွာ ဘာမွသိပ္မေျပာေပမယ့္ ေက်ာ္လာတဲ့အခါမွာ မီဒီယာေတြ သူ႔အလုပ္သူလုပ္ လာတယ္။ အစိုးရလြဲေခ်ာ္ခ်က္ေတြ၊ အားနည္းခ်က္ေတြကိုေ ထာက္ျပလာတယ္။ ေဝဖန္လာ တယ္ဆုိေတာ့ သူတုိ႔ဒီဟာေတြကို တစ္ခါမွမခံစားဖူးဘူးေပါ့။ မီဒီယာေတြရဲ့ေဝဖန္ေထာက္ျပမႈကို သူတုိ႔တစ္ခါမွ မရဖူး ဘူးဆုိ ေတာ့ အျမဲတမ္းသူတုိ႔နဲ႔တစ္သားတည္း ရွိတယ္လုိ႔ထင္ထားတဲ့သူေတြက သူတို႔ကုိ ေဝဖန္ ေထာက္ျပ လာတဲ့ အခါ မခံစားႏုိ္င္တာလည္းပါတယ္။ ဒါကလည္းမီဒီယာေတြရဲ့သေဘာသဘာဝကုိ နားမ လည္ တာေပါ့။ သတင္းမီဒီယာဆုိတာ ပါတီတစ္ခုတည္းကိုပဲ သြားတာမဟုတ္ဘူး။ ျပည္သူအက်ဳိး၊ ႏိုင္ငံအက်ဳိးနဲ႔ ယွဥ္လာ လို႔ ရွိရင္ ေဝဖန္ေထာက္ျပတာေတြလုပ္မယ္လို႔ သူတုိ႔ေမွ်ာ္လင့္မထားတဲ့အတြက္ ဒါက Media Literacy ပုိင္းဆုိင္ရာ အားနည္းခ်က္လုိ႔ျမင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္အခုလို မီဒီယာကိုဂရုမစုိက္တဲ့သေဘာလုပ္ေနတာ ဟာ မွန္တယ္လို႔ မယူဆဘူး။ ဒါလြဲေခ်ာ္မႈတစ္ခုေပါ့။ ဘာလုိ႔လဲဆုိေတာ့ မီဒီယာဆုိကာ ကုိယ့္အက်ဳိးစီးပြားအ တြက္ လုပ္ေနတဲ့ သူေတြမဟုတ္ဘူး။ မီဒီယာဆုိတာ ျပည္သူေတြရဲ့သိခြင့္ ၊ ႏုိင္ငံသားတုိင္းရဲ့သိခြင့္ကို ျဖည့္ ဆည္းေပးေနတဲ့သူ ေတြျဖစ္တယ္ဆုိတာကို နားလည္ဖုိ႔လုိတာေပါ့။ သတင္းေထာက္တစ္ဦးခ်င္းဆီရဲ့ စရုိက္ သဘာဝအရ အျမင္မ ေတာ္တာရွိရင္ရွိမယ္။ ဝတ္စားဆင္ယင္မႈမေတာ္တာရွိတယ္။ ေမးခြန္းေမးတာ အခ်ုဳိးမ က်တာရွိမယ္။ သုိ႔ေသာ္ သူတုိ႔ဟာ သူတုိ႔ကုိယ္က်ဳိးအတြက္လာလုပ္ေနတာမဟုတ္ဘူးဆုိတာ သိဖုိ႔လုိတယ္။ သတင္းသိခြင့္ရွိတဲ့ ျပည္သူေတြ သတင္းသိဖုိ႔အတြက္တာဝန္ထမ္းေနတဲ့သူေတြလို႔ နားလည္ဖုိ႔လုိတာေပါ့။ မီဒီယာတစ္ခုခ်င္းဆီ အလုိက္ ၊ သတင္းသမားတစ္ဦးခ်င္းဆီအလုိက္ လုိက္ျပီးအကဲျဖတ္ေနရင္ေတာ့မွားမွာေပါ့။ အဲ့ဒါက မီဒီယာ အေပၚ သိျမင္နာလည္မႈလြဲေခ်ာတာလုိ႔ျမင္တယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ မီဒီယာေတြအေပၚမွာ ဒီလုိဆက္ဆံေနတယ္၊ သေဘာထားေနတယ္ဆုိတာ မွားယြင္းတယ္လုိ႔ျမင္တယ္။ အဲ့ေတာ့မွားယြင္းတယ္လုိ႔ ျမင္တယ္ဆုိတာက သူတုိ႔ ကေတာ့့ၾကိဳက္မွာမဟုတ္ဘူးေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က တစ္ခါတေလမွာ အမွန္တရားဆုိတာ နည္းနည္း ခါးတာေပါ့။ ဒါကလည္း ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က ေစတနာရွိလုိ႔ေျပာတယ္ဆုိတာ ျမင္ဖုိ႔လုိတယ္။ ဘာလုိ႔ လဲဆုိေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔တုိင္းျပည္မွာ ေရြးခ်ယ္စရာအမ်ားၾကီးမရွိတဲ့အတြက္ NLDဟာ အခ်ိန္တစ္ခု အထိ ျပည္သူလူထုရဲ့ ေထာက္ခံမႈရွိေနအုံးမယ္။ အစုိးရကုိ ဦးေဆာင္နုိင္ဖုိ႔အခြင့္အ လမ္းရွိေန အုံး မယ္။ အဲ့ေတာ့ ရွိေန တဲ့အခြင့္အလမ္း က်မသြားေအာင္ေပါ့။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ က်သြားနုိင္တဲ့အေနအထား ေတြရွိတယ္။ အထက္အဆင့္ဆင့္ကေန  ေအာက္ေျခအထိ အေကာင္ထည္ေဖာ္တဲ့သူေတြမွာ လူမွန္ေနရာမွန္ မျဖစ္တာ။ ကၽြမ္းက်င္မႈ အေတြ႔အၾကဳံမရွိတဲ့ ကိစၥ ေတြ၊ေနာက္ တစ္ခါ အတုိက္အခံလုိ႔ေျပာရမယ့္လူေတြက လည္း အေျခအေနေပၚမူတည္ျပီး တြန္းခ်ဖုိ႔ ၊ေျခထုိးဖုိ႔ ျပင္ေနတဲ့သူ ေတြကလည္း အမ်ားၾကီးရွိတဲ့အတြက္ ေနာက္တစ္ခ်က္ သူ႔ရဲ့စည္းရုံးေရးစြမ္းရည္ အားနည္းခ်က္ေၾကာင့္ လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ ၂၅ရာခုိင္ႏႈန္းရွိေနတဲ့ အင္ အားစုကို စည္းရုံးျပီးေတာ့ အာဏာရပါတီ လႊတ္ေတာ္မွာခ်ိနဲ႔ သြားေအာင္ ၂၀၂၀မွာလုပ္မယ့္ အလား အလာ ေတြရွိတယ္။ ထုိင္ခုံအေရအတြက္ေျပာင္းလဲ သြားနုိင္တဲ့ အေနအထားေတြရွိတယ္။ ရွိသြားလုိ႔ရွိရင္ ဒီေန႔ ၂၀၁၅ အနုိင္ရခဲ့တဲ့ အစုိးရလုိ အားေကာင္းေတာ့ မွာမဟုတ္ဘူးဆုိတာ နားလည္ထားဖုိ႔လုိတယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ အေျခ အေနေတြကို ခ်က္ခ်င္းျပင္ဖုိ႔လုိတဲ့အတြက္ ဒါက လြဲေခ်ာ္မႈ မီဒီယာနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အင္န္အယ္ဒီရဲ့သေဘာထား ကို ေျပာင္းဖုိ႔လိုျပီလုိ႔ ေျပာတာေပါ့။

ေမး။ ။ လက္ရွိသတင္းမီဒီယာေတြ တရားစြဲဆုိခံရမႈမွာ တပ္မေတာ္က စြဲဆုိတာ မ်ားလာတဲ့အေပၚ ဘယ္္လုိ ျမင္မိလဲ။

ေျဖ။ ။ တပ္ကေတာ့ နဂုိကတည္းက သူ႔ရဲ့စဥ္းစားပုံ၊ စဥ္းစားနည္းက မေျပာင္းဘူးေပါ့။ အျမဲလိုလို သံသယနဲ႔ ၾကည့္ တဲ့သေဘာဝေပါ့။ ေနာက္တစ္ခါ သူ႔မွာ ဒီမုိကေရစီရဲ့ ပြင့္လင္းျမင္သာတဲ့လူ႔အဖြဲ႔အစည္းနဲ႔ သေဘာ သေဘာဝ မတူဘူး။ ၆၂ခုေနာက္ပုိင္း တပ္ကေလ့က်င့္ပ်ဳိးေထာင္ခဲ့တဲ့ပုံစံက အာဏာရွင္စနစ္မွာ ေလ့က်င့္ ပ်ဳိးေထာင္ခဲ့တာ။ သူတုိ႔က အာဏာကုလားထုိင္မွာအခ်ိန္အၾကာၾကီးထုိင္ခဲ့တဲ့သူေလ။ သူတုိ႔စဥ္းစားပုံက လူ ထုအေပၚမွာေကာ ၊ လက္ရွိအတုိက္အခံေပၚမွာေကာ သူတုိ႔ရဲ့အဝန္းအဝုိင္းမဟုတ္တဲ့သူေတြအေပၚမွာ သံသယ အျမဲတမ္းရွိတယ္။ ဒါကသူ႔ရဲ့ သဘာဝေပါ့။ တပ္မေတာ္ကျပည္သူနဲ႔ျပန္ျပီး ရင္ၾကားေစ့ဖို႔အေရး ၾကီးတယ္။ အဲ့လိုရင္ၾကားေစ့ဖုိ႔ဆုိရင္တပ္မေတာ္ကုိယ္၌က ေျပာင္းမွရမယ္။ တပ္မေတာ္ကလည္း ဘယ္သူ ေတြကေတာ့ တပ္မေတာ္ကို ဘယ္လုိဆက္ဆံေနတယ္ဆုိတာမ်ဳိးထက္ ကိုယ့္ဖာကိုေျပာင္းဖုိ႔ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ လို လား တယ္။

ေမး။ ။ဆုိရွယ္မီဒီယာေတြအားေကာင္းလာတဲ့အတြက္ တရားဝင္ရပ္တည္ေနတဲ့ Print Media နဲ႔ အြန္လုိင္း မီဒီယာေတြ အေပၚမွာ ဘယ္လုိမ်ဳိးသက္ေရာက္မႈရွိလာလဲ။

ေျဖ။ ။ သက္ေရာက္မႈက အမ်ားၾကီးရွိတယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ Mainstream Media ေတြ အေပၚမွာ သိျမင္နားလည္မႈ လြဲေနတဲ့ကိစၥေတြမွာလည္း အြန္လုိင္းေပၚမွာေကာ တျခားေနရာေတြမွာေကာ  မီဒီယာ ေလာက မွာေတာင္ အနည္းအက်ဥ္းရွိတယ္။ ျပင္ပၾသဇာသက္ေရာက္မႈ အကူအညီေထာက္ပံ့မႈနဲ႔သြားေနတဲ့ မီဒီယာေတြ တစ္ခ်ဳိ႔ရွိ တယ္။ အဲ့ဒါကတစ္ပိုင္းေပါ့။ ေနာက္တစ္ခုက ျပည္တြင္းမွာပဲ အာဏာအဝန္းအဝုိင္းနဲ႔ ဆက္စပ္တဲ့ အုပ္စုခြဲေတြ ရွိတယ္။ အရင္ကလည္းရွိခဲ့တယ္ေပါ့။ ဥပမာဆုိၾကပါစုိ႔  အရင္ေခတ္တုန္းကဆုိရင္ ဦးသိန္းစိန္နဲ႔ တပ္နဲ႔ နီးစပ္တဲ့အဝန္းအဝုိင္းကထြက္လာတဲ့ မီဒီယာရွိတယ္။ ေနာက္တစ္ခါ ဦးေရႊမန္းနဲ႔နီး စပ္ တဲ့အသုိင္း အဝုိင္း က ထြက္လာတဲ့မီဒီယာရွိတယ္။ အဲ့လိုမီဒီယာေတြၾကားမွာ အားျပိဳင္မႈေတြ၊ အခ်င္းခ်င္း တုိက္ခုိက္မႈေတြ ရွိတယ္။ အခုဒီေန႔ထိလည္း ဒါမ်ဳိးေတြက ရွိေနတုန္းပဲ။ အြန္လိုင္းမွာလည္း ဒါမ်ဳိးေတြေနာက္ခံနဲ႔ ရွိတယ္။ Mainstream ေတြမွာလည္း ရွိလာေနတယ္။ အဲ့ေတာ့ ဒါေတြက ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ပီပီသသ ရပ္တည္ ရွန္သန္ဖုိ႔ ၊ အမွီခုိ ကင္းကင္းရပ္တည္ဖုိ႔ ၾကိဳးစားေနတဲ့မီဒီယာေတြအေပၚမွာ သက္ေရာက္မႈရွိတယ္။ အဲ့ဒါေတြနဲ႔မူ တည္ျပီး သတင္း မီဒီယာေတြအေပၚမွာ အျမင္တိမ္းေစာင္းမႈေတြရွိတယ္။ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ မီဒီယာေတြပါ ဝါး လုံးရွည္နဲ႔ သိမ္းရမ္း ခံ ရတာေပါ့။ ဒါဟာေကာင္းတဲ့လကၡဏာမဟုတ္ဘူး။ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ မီဒီယာေတြက အမ်ားအၾကိဳက္ ၊ သည္းေျခၾကိဳက္ေတြကို သိပ္လုိက္တာမဟုတ္္ဘူး။ အဲ့လိုမလုိက္တဲ့အတြက္ သူတုိ႔မွာ ရပ္ တည္ရွင္သန္ဖုိ႔ ခက္တယ္။ ေနာက္တစ္ခါ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ မီဒီယာအျဖစ္ ရပ္တည္တဲ့အခါမွာ တစ္ဖက္ဖက္ကို ေထာက္ခံျပီး တစ္ဖက္ဖက္ကို အလြန္အကၽြံဆန္႔က်င္တာမ်ဳိးမလုပ္တဲ့အတြက္ နွစ္ဖက္စလုံးက အထင္လြဲတာ ခံရတယ္ေပါ့။ နွစ္ဖက္ပရိသတ္က Mainstream Media ဆုိရင္ ဘက္လုိက္တဲ့မီဒီယာအျဖစ္တံဆိပ္ကပ္ျပီး အဲ့ဒီမီဒီယာကို ဝယ္ဖတ္တာနည္းသြားတယ္။ ေနာက္တစ္ခု နွစ္ဖက္အုပ္စုန႔ဲ နီွးႏြယ္ေနတဲ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ ေတြကလည္း ေၾကာ္ျငာထည့္မႈ နည္းသြားတာေပါ့။ ဒါေတြက လြတ္လပ္တဲ့ပုဂၢလိက မီဒီယာေတြရွင္သန္ရပ္ တည္ ေရးကို ျခိမ္းေျခာက္ေနတဲ့ကိစၥေပါ့။ ေနာက္တစ္ခါ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ မီဒီယာေတြက ေငြေၾကးစုိက္ထုတ္ ျပီး ေတာ့ အခ်ိန္ကာလေတြျမွပ္နွံျပီးေတာ့ လုိက္ထားတဲ့သတင္းေတြကို အြန္လုိင္းေပၚကေနျပီးေတာ့ ခုိးယူတယ္၊ အသြင္ေျပာင္းတယ္၊ ဒီအတုိင္းတင္တယ္။ အဲ့လုိမ်ဳိးကိစၥေတြကလည္း ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ မီဒီယာေတြ ခံေန ရတယ္ေပါ့။ ေနာက္တစ္ခုက လြတ္လပ္တဲ့ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ မီဒီယာေတြရွင္သန္ရပ္တည္ေရးကို အစုိးရက လည္း ကူညီမႈကို အေလးထားစဥ္းစားတာအားနည္းတယ္။ နုိင္ငံပုိင္မီဒီယာေတြကိုယ္တုိင္က ေစ်းကြက္ထဲမွာ ပုဂၢလိက မီဒီယာေတြကုိ ျပိဳင္ေနသလုိျဖစ္ေနတယ္။ ဒါေတြက ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ဆန္ဆန္ ရပ္တည္ခ်င္တဲ့ ပုဂၢလိက မီဒီယာေတြအတြက္ အခက္အခဲျဖစ္ေနတယ္ေပါ့။

ေမး။ ။ အခုေနာက္ပုိင္း အြန္လုိင္းေပၚမွာ အေၾကာင္းအရာတစ္ခုကို ေျခေျချမစ္ျမစ္မသိေသးဘဲ အုပ္စုဖြဲ႔ ေဝဖန္ တုိက္ခုိက္ေရးသားတာေတြမ်ားလာတဲ့အေပၚမွာေကာ ဘယ္လုိသုံးသပ္ခ်င္လဲ။

ေျဖ။ ။ တစ္ခ်ဳိ႔ဟာေတြကေတာ့ ႏုိ္င္ငံေရးပေယာဂ ပါေကာင္းပါႏုိင္တယ္။ တစ္ခ်ဳိ႔ဟာေတြကေတာ့ လူေတြရဲ့ စိတ္ခံစားခ်က္ေပၚမွာမူတည္ျပီးေတာ့ မသိလုိက္ဘဲနဲ႔ လုိက္ပါမိတာေပါ့။ ဥပမာ ဗစ္တုိးရီးယားကိစၥမ်ဳိးေပါ့ ဒါမ်ဳိး ဆုိလုိ႔ရွိရင္ ေနာက္ကြယ္က ႏုိင္ငံေရးပေယာဂ ပါတယ္လုိ႔မထင္ပါဘူး။ ဘာသာေရး၊ လူမ်ဳိးေရးကိစၥကေတာ့ ႏုိင္ငံေရးပ ေယာဂပါတယ္။ ဗစ္တုိးရီးယာကိစၥလုိမ်ဳိးကေတာ့ ႏုိင္ငံေရးပေယာဂပါတယ္လုိ႔ မထင္ဘူး။ ဒါက ကၽြန္ေတာ္ တစ္ဦးတည္း အျမင္ေပါ့။ လူေတြရဲ့ဂရုဏာသက္မႈ ၊ သနားၾကင္နာမႈ ၊ မေက်နပ္ခ်က္ေဒါသေတြေပါ့။ မေက်နပ္ခ်က္ေဒါသဆုိတာက နဂုိကတည္းက ရဲတပ္ဖြဲ႔တို႔ ၊ တရားေရးတုိ႔အေပၚမွာ လူေတြက ယုံၾကည္မႈမရွိ ဘူး ေလ။ နဂုိကတည္းက သူတုိ႔မွာ မေက်နပ္ခ်က္ေတြ ၊ ေဒါသေတြရွိေနတ့ဲအတြက္ အဲ့ဒါေတြကို ဒီေနရာမွာ ေဖာက္ခြဲတာေပါ့။ ဒါကေတာ့ မသိလုိက္ မသိဖာသာ သူဖာသူ ပါသြားတဲ့ကိစၥေပါ့ ။ ဒါေပမယ့္ အဲ့ဒါကို ႏုိင္ငံေရး အရ အျမတ္ထုတ္ဖုိ႔ ၾကိဳးစားတဲ့သူလည္း ရွိေကာင္းရွိနုိင္တယ္။ ဒီတုိင္းျပည္မွာေတာ့ လူေတြရဲ့ ခံစားမႈတုိ႔၊ ေထာက္ခံမႈတုိ႔က ေျပာရရင္ အျဖဴ၊ အမည္းသိပ္ကြဲျပားခ်င္ၾကတာေပါ့။ မျဖဴရင္ မည္းရမယ္ေပါ့။ အဲ့ဒီ Logic က ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ျမန္မာလူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာ ေတာ္ေတာ္ေလး ၾသဇာသက္ေရာက္မႈ ရွိတယ္။ NLD  ကိုမေထာက္ခံရင္ ဒါတပ္ကိုေထာက္ခံသူပဲ ၾကံ့ခုိင္ေရး ကို ေထာက္ခံသူပဲဆုိတဲ့ Logic မ်ဳိးေပါ့။ အခုလည္း ဗစ္တုိးရီးယားကိစၥကို ေထာက္ခံတာမျပလုိ႔ရွိရင္ သူနဲ႔ဆန္႔က်င္ဘက္လားဆိုတဲ့ အျမင္မ်ဳိးရွိတဲ့သူရွိတယ္။ ဒါေတြက ေျပာခ်င္တာဥပမာ ေပါ့။ ဒီဟာအေပၚမွာမူတည္ျပီး တုိင္းျပည္မွာ အားနည္းခ်က္လုိ႔ ေျပာလို႔ရတယ္။ ဒါကိုမွီျပီးေတာ့ ႏုိင္ငံေရးခုိစီး တဲ့သူ၊ ဝင္တြန္းတဲ့သူ ရွိေကာင္းရွိႏုိင္ပါတယ္။

ေမး။ ။ သတင္းမီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ပတ္သက္ျပီး ဘာမ်ားျဖည့္စြက္ေျပာခ်င္ပါေသးလဲ။

ေျဖ။ ။ သတင္းမီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္မွာ ကၽြန္ေတာ္ေစာေစာကေျပာတဲ့အထဲမွာ တစ္ခုက်န္တာရွိတယ္။ သတင္း မီဒီယာသမားေတြက ခုနက တပ္ကိုေျပာသလုိပဲ သတင္းမီဒီယာသမားေတြကိုယ္၌ကလည္း လြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ ထုိက္တန္တဲ့၊ အရည္အခ်င္းရွိတဲ့ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ပီသတဲ့ က်င့္ဝတ္နဲ႔ညီတဲ့ သတင္းသမားျဖစ္ေအာင္ တည္ ေဆာက္ထားဖုိ႔လုိတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က တျခားကိုပဲ လက္ညႈိးထုိးလုိ႔မရဘူး။ ကိုယ့္ကုိယ္ကုိ ယုံၾကည္ထုိက္ တဲ့မီဒီယာသမားအျဖစ္ မသတ္မွတ္တဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္ကုိပဲ ကိုယ္ကျပန္ျပီး ရမယ္ရွာေနလုိ႔မရဘူး။ ကိုယ့္ ကုိယ္ ကုိပဲ ယုံၾကည္ထုိက္တယ္၊ က်င့္ဝတ္ေလးစားလုိက္နာတဲ့၊ မွ်တတဲ့ သတင္းသမားျဖစ္ေအာင္ တည္ ေဆာက္ ထားဖုိ႔ကေတာ့ နံပတ္တစ္အေရးအၾကီးဆုံးပဲျဖစ္တယ္။ ဘာလို႔လဲဆုိေတာ့ က်င့္ဝတ္နဲ႔မညီတဲ့ ကိစၥေတြ အလြဲ လုပ္ေနတဲ့ကိစၥေတြလည္းရွိတာကို။ တခ်ဳိ႔ကလည္းမီဒီယာကို အၾကည္အညိဳတန္သြားေအာင္ ၊ ယုံၾကည္မႈ ပ်က္သြားေအာင္ ဖ်က္လုိ ဖ်က္ ဆီးလုပ္ေနတဲ့သူေတြလည္းရွိတာကိုး။ ဥပမာအားျဖင့္ မႈခင္းသတင္းေထာက္အ ေယာင္ေဆာင္ထား တဲ့သူ ေတြလုိေပါ့။ အဲ့ေတာ့ ကုိယ္က အဲ့လိုက်ဆင္းေအာင္လုပ္ေနတဲ့သူေတြနဲ႔မတူဘူး။ ငါတုိ႔က ကြဲကြဲျပားျပား တကယ္ကို က်င့္ဝတ္နဲ႔ညီတဲ့ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္မီဒီယာေတြျဖစ္တယ္ဆုိတာကို လက္ ေတြ႔ျပဖုိ႔ လုိတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ကိုယ့္တာကိုယ္လုံဖုိ႔ လုိတယ္ေပါ့။ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ဆုိတာ ကိုယ္က လည္း အဲ့ဒီထုိက္တန္ေအာင္ တစ္ဖက္က ယုံၾကည္ေလးစားတဲ့သူေတြျဖစ္ေအာင္ လုပ္ဖုိ႔ တာဝန္ရွိတယ္လုိ႔ ေျပာခ်င္တာပါ။

 

အက္(စ္)အမ္ေအ