အီရန္အေရး၊ သမၼတ Trump နဲ႔ အေမရိကန္ျပည္တြင္း ႏိ္ုင္ငံေရး

အေမရိကန္ သမၼတဟာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကို အီရတ္စစ္ပြဲ ထက္ဆိုးတဲ့ ေနာက္ထပ္ စစ္ပြဲတခုဆီ ေခၚသြားဖို႔ လုပ္ေနၿပီဆိုၿပီး ဇႏၷဝါရီလ ၁၄ ရက္ေန႔ညက က်င္းပတဲ့ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီတြင္း သမၼတကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းေတြရဲ႕ စကားစစ္ထိုးပြဲမွာ Vermont ျပည္နယ္ အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ Bernie Sanders က ေ၀ဖန္ေျပာဆိုပါတယ္။ လတ္တေလာျဖစ္ေနတဲ့ အီရန္နဲ႔ အေမရိကန္အၾကား တင္းမာမႈေတြေၾကာင့္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသမွာ အေမရိကန္နဲ႔ အီရန္ စစ္ျဖစ္ေတာ့မလား တင္းမာမႈေတြ တိုးလာေနတဲ့အခ်ိန္ စစ္ကို ဆန္႔က်င္တဲ့ ေ၀ဖန္သံေတြကို ၾကားေနရတာပါ။

သမၼတ Trump ရဲ႕ လုပ္ရပ္ေၾကာင့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ရပ္တည္ခ်က္ကို ထိခိုက္ေစတယ္။ မဟာမိတ္ေတြရဲ႕ ေထာက္ခံမႈကို ဆုံးရႈံးေစတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ေနာင္တက္လာမယ့္ သမၼတအေနနဲ႔ မဟာမိတ္ေတြနဲ႔ ျပန္လည္ေပါင္းစည္းေရးကို ႀကိဳးစားရလိမ့္မယ္ဆိုၿပီး ဒုသမၼတေဟာင္း Joe Biden ကလည္း စကားစစ္ထိုးပြဲမွာ ေ၀ဖန္ ေျပာဆိုသြားပါတယ္။ စကားစစ္ထိုးပြဲမွာပါတဲ့ တျခား ဒီမိုကရက္တစ္ ပါတီတြင္း သမၼတေလာင္းအျဖစ္ ယွဥ္ၿပိဳင္ေနသူ အားလုံးနီးပါးကလည္း သမၼတ Trump ရဲ႕ အီရန္အေရး ခ်ဥ္းကပ္မႈ၊ လက္ရွိျဖစ္ေနတဲ့ စစ္ေရး တင္းမာမႈေတြအေပၚမွာ စိုးရိမ္တဲ့အေၾကာင္း ေျပာဆိုၾကတာပါ။ အထူးသျဖင့္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသကို ပို႔ထားတဲ့၊ အီရတ္မွာ တပ္စြဲထားတဲ့ အေမရိကန္တပ္ဖြဲ႔ေတြရဲ႕ လုံျခဳံေရးအတြက္ စိုးရိမ္ရတဲ့အေၾကာင္းေတြကို ေျပာဆိုသြားၾကတာပါ။

အီရန္ ေတာ္လွန္ေရးအေစာင့္တပ္နဲ႔ အထူးတပ္ဖြဲ႕ Quads ရဲ႕ ထိပ္တန္း တပ္မႉးႀကီး Qassem Soleimani ကို ဇႏၷဝါရီလ ၃ ရက္ေန႔ က အီရတ္ႏိုင္ငံ ႏိုင္ငံတကာေလဆိပ္အနီးမွာ အေမရိကန္ဘက္က ေလေၾကာင္းကေန အေ၀းထိန္းဒ႐ုံးယာဥ္သုံး ေရာ့ကက္နဲ႔ တိုက္ခိုက္ လုပ္ၾကံလိုက္ခဲ့တာေၾကာင့္ ဒီ သတ္ျဖတ္မႈဟာ စစ္ေၾကညာတဲ့ လုပ္ရပ္လို႔ အီရန္ဘက္က တုံ႔ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး Qassem Soleimani ဟာ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသမွာ အီရန္ပံ့ပိုးေပးေနတဲ့ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ေတြ စစ္ဆင္ႏိုင္ေအာင္ အဓိက မဟာဗ်ဳဟာေရးဆြဲသူ၊ ႀကိဳးကိုင္ဖန္တီးသူလို႔ လူသိမ်ားသလို အေမရိကန္ အက်ိဳးစီးပြားေတြကို ပစ္မွတ္ထား တိုက္ခိုက္ဖို႔ စီစဥ္ရာမွာ အဓိက တာဝန္ရွိသူတဦးအျဖစ္ သတ္မွတ္ခံထားရသူပါ။ ဒီလုပ္ရပ္အေပၚမွာ အီရန္ဘက္က အႀကီးအက်ယ္ ေဒါသထြက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အီရန္ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္ Ayatollah Ali Khamenei က ၀မ္းနည္းျခင္းအထိမ္းအမွတ္ ၃ ရက္ ေၾကညာခဲ့ၿပီး သိန္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ လူအုပ္ႀကီးက Soleimani ရဲ႕ ႐ုပ္အေလာင္း ျပန္သယ္တဲ ့လမ္းမွာ ႀကိဳခဲ့ၾကပါတယ္။ ထုံးစံအတိုင္း အီရန္ျပည္သူေတြရဲ႕ အေမရိကန္ေတြ က်ဆုံးပါေစဆိုတဲ့ ေႂကြးေၾကာ္သံေတြ ညံခဲ့ပါတယ္။

အီရန္ဘက္က ျပန္တိုက္ခိုက္လာေတာ့မယ္ဆိုတာကို သိတဲ့အတြက္ အီရတ္ႏိုင္ငံထဲမွာရွိတဲ့ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံသားေတြ အားလုံး ျဖစ္တဲ့နည္းနဲ႔ ထြက္ၾကဖို႔ ဘဂၢဒက္မွာရွိတဲ့ အေမရိကန္သံ႐ုံးက ေနာက္တရက္မွာ ေၾကညာခ်က္ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ အေမရိကန္က ေလေၾကာင္းလိုင္းေတြအျပင္ တျခား ႏိုင္ငံတကာ ေလေၾကာင္းလိုင္းေတြကလည္း ခရီးသည္တင္ေလယာဥ္ေတြကို အီရတ္ပိုင္ ေလေၾကာင္းနယ္နမိတ္၊ ပါရွန္ပင္လယ္ေကြ႕နဲ႔ အိုမန္ပင္လယ္ေကြ႕ ေရျပင္ေတြေပၚမွာ မပ်ံသန္းရလို႔ အမိန္႔ထုတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီလို အမိန္႔ထုတ္ထားတဲ့ၾကားကပဲ ဇႏၷဝါရီလ ဂ ရက္ေန႔ အီရန္ ႏိုင္ငံ Tehran ၿမိဳ႕ေတာ္ Imam Khomeini ေလဆိပ္က တက္လာတဲ့ Boeing 737 ခရီးသည္တင္ေလယာဥ္တစင္းကို အီရန္ဘက္က မွားယြင္းၿပီး မစ္ဇိုင္းဒုံးနဲ႔ ပစ္ခတ္ခဲ့တာေၾကာင့္ ေလယာဥ္ေပၚမွာပါသြားတဲ့ ခရီးသည္ေတြနဲ႔ ေလယာဥ္၀န္ထမ္း ၁၇၆ ေယာက္ေသဆုံးခဲ့ပါတယ္။ ေလယာဥ္ေပၚမွာ ပါသြားတဲ့ ခရီးသည္ေတြထဲမွာ အီရန္ႏိုင္ငံသား ၈၀ ေက်ာ္ပါၿပီး အဲဒီအထဲမွာ ကေနဒါမွာ ပညာသင္ေနတဲ့ ေကာလိပ္ ေက်ာင္းသားေဟာင္း ၂၀ ေက်ာ္ပါပါတယ္။ ေစာေစာပိုင္းမွာ အီရန္ဘက္က သူတို႔ ပစ္တာ မဟုတ္ပါဘူးလို႔ ျငင္းဆိုခဲ့တာေၾကာင့္ အီရန္ျပည္သူေတြ ေဒါသထြက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ခရီးသည္တင္ ေလယာဥ္မွားယြင္းပစ္ခတ္မႈေၾကာင့္ အီရန္ႏိုင္ငံအတြင္းမွာလည္း အစိုးရဆန္႔က်င္ေရး ဆႏၵျပပြဲေတြေပၚေပါက္ခဲ့ပါတယ္။

ယူကရိန္း ခရီးသည္ေလယာဥ္ကို မွားၿပီး ပစ္မိတဲ့ ဇႏၷဝါရီလ ဂ ရက္ေန႔မွာပဲ အီရတ္မွာရွိတဲ့ အေမရိကန္ အေျခစိုက္စစ္စခန္း ၂ ခုကိုလည္း ပဲ့ထိန္းတပ္ မစ္ဇိုင္းဒုံးေတြနဲ႔ အီရန္ဘက္က ပစ္ခတ္ တိုက္ခိုက္ခဲ့ပါတယ္။ သတင္းႀကိဳရၿပီး တပ္ဖြဲ႔၀င္ေတြကို ေဘးလြတ္ရာ ေရွာင္ႏိုင္ခဲ့တဲ့အတြက္ အေမရိကန္တပ္ဖြဲ႔၀င္ တဦးတေယာက္မွ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရခဲ့တာေတာ့ မရွိပါဘူး။ တပ္ဖြဲ႔၀င္ ၁၅၀၀ ေလာက္ စခန္းခ်ေနထိုင္တဲ့ အီရတ္ႏိုင္ငံ Ain al-Asad ေလတပ္စခန္းထဲက အေဆာက္အဦးတခုနဲ႔ တျခား ေလတပ္စခန္းက အေဆာက္အဦးေတြ ပ်က္ဆီးခဲ့ပါတယ္။ အီရန္ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္ Ayatollah Ali Khamenei က ဒီတိုက္ခိုက္မႈဟာ အေမရိကန္ေတြကို ပါးျပန္႐ိုက္ ဆုံးမလိုက္တဲ့ လုပ္ရပ္ျဖစ္တယ္၊ ဒါေပမဲ့ ဒီေလာက္နဲ႔ မလုံေလာက္ေသးဘူးလို႔ သူ႔ႏိုင္ငံသားေတြကို မိန္႔ခြန္းေျပာခဲ့ပါတယ္။

တခ်ိန္တည္းမွာ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံေရးအသိုင္းအဝိုင္းမွာ အဓိက ေမးခြန္းထုတ္ေနတာက အသတ္ခံလိုက္ရတဲ့ အီရန္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး Qassem Soleimani ဟာ တကယ္ပဲ အေမရိကန္ေတြကို ေန႔ခ်င္းညခ်င္း ဆိုသလို တိုက္ခိုက္ႏိုင္တဲ့ အႏၲရယ္ ရွိတဲ့ အၾကံအစည္ေတြကို ၾကံစည္ေနတာလား။ သမၼတ Trump အစိုးရ ရတဲ့ ေထာက္လွမ္းေရး သတင္းအခ်က္အလက္နဲ႔ သက္ေသအေထာက္အထား ဘယ္ေလာက္အထိ ခိုင္မာသလဲ ဆိုတာပါ။ သူ႔ကို မသတ္ခင္ ရက္ပိုင္းအတြင္း အီရတ္ႏိုင္ငံ ဘဂၢဒက္ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ အေမရိကန္သံ႐ုံးကို ဝိုင္းၿပီး ဆႏၵျပတာ၊ ဆႏၵျပသူေတြက သံ႐ုံးထဲ၀င္ဖို႔ ႀကိဳးစားတာ၊ မီးေလာင္ဗုံးေတြနဲ႔ တိုက္ခိုက္တာေတြ ေပၚေပါက္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလို ဆႏၵျပပြဲေတြက အီရန္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးကို အေ၀းထိန္း ဒ႐ုံးသုံး ေရာ့ကက္နဲ႔ပစ္ၿပီး အီရတ္ႏိုင္ငံတကာေလဆိပ္မွာ လုပ္ၾကံ ရေလာက္တဲ့အထိ ျပန္တိုက္ခိုက္ဖို႔ အေထာက္အထား လုံေလာက္ရဲ႕လား ဆိုတာကို ေမးခြန္းထုတ္ၾကတာပါ။ သမၼတ Donald Trump ကေတာ့ စစ္ကို အဆုံးသတ္ဖို႔ ရည္ရြယ္ၿပီး Soleimani ကို သတ္လိုက္တာျဖစ္တယ္လို႔ ေခ်ပေျပာဆိုထားပါတယ္။ Soleimani ရဲ႕လက္မွာ အေမရိကန္ေတြနဲ႔ အီရန္ေတြရဲ႕ ေသြးေတြ စြန္းေပ ေနတယ္ဆိုတာ သတိရေစခ်င္တယ္လို႔ေျပာဆိုၿပီး ကိုယ့္အသက္ကို တန္ဖိုးထားရင္ တျခားသူေတြရဲ႕ အသက္ကို မၿခိမ္းေျခာက္နဲ႔ဆိုတာ အၾကမ္းဖက္သမားေတြကို ေလးေလးနက္နက္ အသိေပးလိုက္တာလို႔ ဇႏၷဝါရီလ ၈ ရက္ေန႔ ႏိုင္ငံကို ႐ုပ္ျမင္သံၾကားကေန မိန္႔ခြန္းေျပာပါတယ္။

၂၀၂၀ ႏွစ္ဦး ဇႏၷဝါရီလအတြင္းမွာပဲ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသရဲ႕ အျဖစ္အပ်က္ေတြဟာ အလ်င္အျမန္ ေျပာင္းလဲေနခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာသတင္းေတြမွာ အီရန္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး Soleimani ရဲ႕ အေလာင္းကို အီရတ္ကေန ျပန္သယ္လာတဲ့ ျမင္ကြင္းေတြ၊ သိန္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ လူအုပ္ႀကီးရဲ႕ အေလာင္းေဘးက ျခံရံၿပီး အေမရိကန္ဆန္႔က်င္ေရးေႂကြးေၾကာ္သံေတြ၊ ေနာက္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး Soleimani ရဲ႕ ဇာတိၿမိဳ႕က စ်ာပနအခမ္းအနားမွာ လူေတြ တက္နင္းမိၿပီး အုတ္ေအာ္ေသာင္းနင္း ထိန္းမရလို႔ လူ ၅၀ ေက်ာ္ ေသဆုံးသြားတဲ့ သတင္းေတြ ႏိုင္ငံတကာ သတင္းေတြမွာ ေတြ႕ေနရပါတယ္။ ယူကရိန္း ခရီးသည္တင္ ေလယာဥ္ကို မွားၿပီး ပစ္ခတ္မိတာပါလို႔ အီရန္ဘက္က ၀န္ခံလိုက္ခ်ိန္မွာ ေထာင္နဲ႔ခ်ီတဲ့ အီရန္ျပည္သူေတြ လမ္းေပၚထြက္ၿပီး လိမ္ညာသူေတြ က်ဆုံးပါေစလို႔ အစိုးရကို ဆန္႔က်င္ေအာ္ဟစ္ခဲ့တာ၊  စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ျဖစ္တဲ့ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္ Ayatollah Ali Khamenei ႏုတ္ထြက္ေပးဖို႔ ေတာင္းဆိုတာေတြကိုလည္း ႏိုင္ငံတကာက အာ႐ုံစိုက္ေနခဲ့ပါတယ္။ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီး Mike Pompeo က အီရန္ရဲ႕ အေျခအေနက လည္ပင္းကိုအညစ္ခံလိုက္ရတဲ့ အေျခအေနဆိုၿပီး ေဘးက်ပ္နံက်ပ္ ျဖစ္ေနၿပီလို႔ ေတြဆုံေမးျမန္းခန္းတခုမွာ ႏိုင္းယွဥ္ ေျပာသြားပါတယ္။

ဒါေပမဲ့လည္း ျပည္တြင္း ႏိုင္ငံေရး အၾကပ္အတည္းကို အီရန္ႏိုင္ငံ တခုတည္း ရင္ဆိုင္ေနရတာ မဟုတ္ပါဘူး။ အေမရိကန္ သမၼတ Donald Trump ရဲ႕ လုပ္ရပ္ဟာ ေရွ႕ေနာက္မညီတဲ့ ထင္ရာစိုင္းတဲ့ လုပ္ရပ္ဆိုၿပီး ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ၀င္ အမတ္ေတြက ေ၀ဖန္ေျပာဆိုေနပါတယ္။ သမၼတ အီရန္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးကို လုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္တဲ့ ကိစၥမွာ လႊတ္ေတာ္ေခါင္းေဆာင္ေတြကို အသိေပး တိုင္ပင္ဖို႔ ပ်က္ကြက္ခဲ့တယ္ဆိုၿပီး ေ၀ဖန္ခဲ့တာပါ။ ဇႏၷဝါရီလ ၁၀ ရက္ေန႔မွာ အီရန္ကို စစ္ေရးအရ ထိုးစစ္ဆင္ႏိုင္တဲ့ သမၼတရဲ႕ လုပ္ပိုင္ခြင့္ကို ကန္႔သတ္လိုက္တဲ့ ဥပေဒကို ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ၀င္ အမ်ားစု လႊမ္းမိုးတဲ့ ေအာက္လႊတ္ေတာ္က အတည္ျပဳလိုက္ပါတယ္။ ေထာက္ခံမဲ ၂၂၄ မဲ၊ ကန္႔ကြက္မဲ ၁၉၄ မဲနဲ႔ အတည္ျပဳလိုက္တဲ့ ဥပေဒဟာ ရီပတ္ဗလစ္ကန္ပါတီ၀င္ အမ်ားစု လႊမ္းမိုးတဲ့ အထက္လႊတ္ေတာ္ကပါ လက္ခံ အတည္ျပဳမယ့္ပုံေတာ့ မရွိပါဘူး။ ဒါေပမဲ့လည္း သမၼတ Trump အေနနဲ႔ အီရန္ကို စစ္ေရးအရ တိုက္ခိုက္မယ္ဆိုရင္ လႊတ္ေတာ္ရဲ႕ အတည္ျပဳခ်က္ ယူရမယ္ဆိုတာ အသိေပးလိုက္တဲ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ ဥကၠ႒ Nancy Pelosi က လႊတ္ေတာ္မွာသာ စစ္ေၾကညာခြင့္ အခြင့္အာဏာရွိတဲ့အေၾကာင္းနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ေရွ႕ရႈၿပီး စစ္ေရးတင္းမာမႈေတြ ေလ်ာ့သြားေအာင္ လုပ္မယ့္အေၾကာင္း ေျပာဆိုပါတယ္။ ဒီလို သမၼတရဲ႕ စစ္ေရးလုပ္ပိုင္ခြင့္ကို ကန္႔သတ္တဲ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ ေအာက္လႊတ္ေတာ္က အတည္ျပဳလိုက္ေပမဲ့ ခ်က္ျခင္းဆိုသလို အေရးေပၚ တိုက္ခိုက္မႈကို ခံရႏိုင္တဲ့ အေနအထားမ်ဳိး အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုၾကဳံလာရၿပီ ဆိုရင္ေတာ့ သမၼတရဲ႕ လုပ္ပိုင္ခြင့္ကို လႊတ္ေတာ္က ခြ်င္းခ်က္နဲ႔ ခြင့္ျပဳထားပါတယ္။ သမၼတ Trump ကေတာ့ လုပ္ၾကံခံလိုက္ရတဲ့ အီရန္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး Soleimani ဟာ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသမွာရွိတဲ့ အေမရိကန္သံ႐ုံးေတြကို ေဖါက္ခြဲတိုက္ခိုက္ဖို႔ ၾကံစည္ခဲ့တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ ဒီေျပာဆိုခ်က္အေပၚမွာလည္း ခိုင္လုံတဲ့ သက္ေသအေထာက္အထား ျပဖို႔ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ၀င္ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြက ေတာင္းဆိုခဲ့ေပမဲ့ ပန္တဂြန္စစ္ဌာနခ်ဳပ္က ထိပ္တန္းအရာရွိေတြကိုယ္တိုင္ သက္ေသအေထာက္အထားနဲ႔ ခိုင္ခိုင္လုံလုံ ေထာက္ခံေျပာဆိုသြားတာမ်ဳိး မေတြ႕ရပါဘူး။

သမၼတ Trump ဟာ သူရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ျပည္တြင္း ႏိုင္ငံေရးအၾကပ္အတည္းကို ထြက္ေပါက္ရွာတဲ့အေနနဲ႔ အီရန္နဲ႔ စစ္ေရးပဋိပကၡ ဖန္တီးဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ ေ၀ဖန္သုံးသပ္ခ်က္ေတြ ပိုမ်ားလာခဲ့ပါတယ္။ အီရန္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးကို သတ္လိုက္တဲ့ အခ်ိန္ဟာ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုမွာ သမၼတ Trump ကို အေရးယူ တရားစြဲဖို႔ ေအာက္လႊတ္ေတာ္က အတည္ျပဳထားၿပီး၊ ဒီမိုကရက္နဲ႔ ရီပတ္ဗလစ္ကန္ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြအၾကား အျပန္အလွန္ ျငင္းခုံေဆြးေႏြးေနတဲ့ အခ်ိ္န္ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးၿပိဳင္ဖက္ ဒုသမၼတေဟာင္း Joe Biden နဲ႔ သားကို စုံစမ္းဖို႔ ယူကရိန္းသမၼတကို ဖိအားေပးၿပီး လႊတ္ေတာ္က ေပးထားတဲ့ စစ္ေရးအကူအညီေတြကို ဆိုင္းငံ့ခဲ့တဲ့ကိစၥ၊ အာဏာအလြဲသုံးစားလုပ္တယ္ဆိုၿပီး ေအာက္လႊတ္ေတာ္က အတည္ျပဳ ဆုံးျဖတ္ထားတာပါ။ အေမရိကန္ သမိုင္းမွာ တတိယေျမာက္ သမၼတအျဖစ္ လႊတ္ေတာ္က တရားစြဲတာခံရတဲ့အခ်ိန္၊ သူရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအၾကပ္အတည္းကို အာ႐ုံလႊဲဖို႔ သမၼတ Trump ႀကိဳးစားတာဆိုၿပီး ႏိုင္ငံေရးအကဲခတ္ေတြက ေ၀ဖန္ေနၾကတာပါ။

ဒါေပမဲ့လည္း အီရန္နဲ႔စစ္ေရး တင္းမာမႈေၾကာင့္ သမၼတ Trump အေပၚ အေမရိကန္ မဲဆႏၵရွင္ျပည္သူေတြရဲ႕ ေထာက္ခံမႈ တက္လာမယ္ တက္မလာဘူးဆိုတာ မေသျခာပါဘူး။ အေမရိကန္ျပည္သူေတြၾကားမွာ အာဖဂန္စစ္ပြဲ၊ အီရတ္စစ္ပြဲ စတဲ့ ႏွစ္ရည္ စစ္ေတြအေပၚ ပင္ပန္း စိတ္ပ်က္ေနတဲ့အတြက္ သမၼတအေပၚ လူထုေထာက္ခံမႈ က်ဆင္းေနတာကို ျပန္အဖတ္ဆည္ဖို႔ ျဖစ္ႏိုင္မျဖစ္ႏိုင္ဆိုတာ က်ိန္းေသေျပာလို႔ မရဘူးျဖစ္ေနပါတယ္။

အေမရိကန္ သမိုင္းမွာ ၁၉၉၁ ခုႏွစ္ ႏွစ္ဆန္း ပင္လယ္ေကြ႕စစ္ပြဲကာလ သမၼတေဟာင္း George H.W. Bush က ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယားကို တပ္ေတြလႊတ္ၿပီး အီရတ္ကို ေလေၾကာင္းကေန ထိုးစစ္ဆင္ခဲ့ပါတယ္။ George H.W. Bush ရဲ႕ သား သမၼတေဟာင္း George W. Bush လက္ထက္ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ အီရတ္ကို က်ဳးေက်ာ္ခဲ့တဲ့အခ်ိန္မွာလည္း သမၼတအေပၚ အေမရိကန္ျပည္သူေတြရဲ႕ ေထာက္ခံမႈေတြ တိုးခဲ့ဖူးပါတယ္။ ၁၉၉၈ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလက သမၼတေဟာင္း Bill Clinton ကို လႊတ္ေတာ္က တရားစြဲ အေရးယူဖို႔ ျပင္ဆင္ေနခ်ိန္မွာ အာဖဂနစၥတန္နဲ႔ ဆူဒန္ႏုိင္ငံေတြမွာ အေမရိကန္သံ႐ုံးေတြကုိ အၾကမ္းဖက္၀ါဒီေတြ တိုက္ခိုက္ခဲ့တယ္ဆိုၿပီး တုံ႔ျပန္တိုက္ခဲ့တာ၊ အီရတ္ကို ေလေၾကာင္းကေန မစ္ဇိုင္းဒုံးနဲ႔ ပစ္ခဲ့တာေတြေၾကာင့္ သူ႔ကို အေရးယူေရးကိစၥေတြ လႊတ္ေတာ္မွာ တပတ္ေလာက္ ေရႊ႕ဆိုင္းခဲ့ရပါတယ္။ လႊတ္ေတာ္က တရားစြဲဖို႔ ႀကိဳးပမ္းခ်က္ကို အာ႐ုံလႊဲတာဆိုၿပီး ေ၀ဖန္တာေတြလည္း ရွိခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္ မတ္လ Kosovo ကို အေမရိကန္ဦးေဆာင္တဲ့ ေနတိုးမဟာမိတ္အဖြဲ႔ ဗုံးက်ဲတိုက္ခိုက္ေတာ့လည္း သမၼတ Bill Clinton နဲ႔အတူ ေထာက္ခံ ရပ္တည္တဲ့ အေမရိကန္ မဲဆႏၵရွင္ေတြ တိုးလာခဲ့ပါတယ္။ သမၼတ Barack Obama လက္ထက္မွာေတာ့ စစ္ေရးအေျခအေနေၾကာင့္ သူ႔ေပၚ လူထုေထာက္ခံမႈ ပိုရေအာင္ တမင္ဖန္တီးသြားတယ္ဆိုတဲ့ ေ၀ဖန္ခ်က္မ်ဳိးေတြ သိပ္မေတြ႕ရပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ အၾကမ္းဖက္သမား အိုစမာဘင္ လာဒင္ကို သတ္ႏိုင္လိုက္ၿပီး ေနာက္ပိုင္းကာလနဲ႔ ဆီးရီးယားက အိုင္းဇစ္ အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႔ေတြကို ေလေၾကာင္းကေန ပစ္မွတ္ထား တိုက္ခိုက္ခဲ့တဲ့ အခ်ိန္ေတြမွာ သူ႔အေပၚ လူထုေထာက္ခံမႈေတြ ပိုတိုးလာခဲ့ဖူးပါတယ္။ ပုံမွန္အားျဖင့္ တျခားႏိုင္ငံတခုနဲ႔ စစ္ေရးတင္းမာမႈေတြ ေပၚလာတဲ့အခိ်န္၊ အေရးေပၚ ထိုးစစ္ဆင္ဖို႔ လိုအပ္ေနတဲ့အခ်ိန္၊ ခုခံကာကြယ္ဖို႔ လိုအပ္ေနတဲ့အခ်ိန္ေတြမွာ အေမရိကန္ျပည္သူေတြဟာ အစိုးရနဲ႔အတူ ရပ္တည္ၿပီး သမၼေတြအေပၚ ေထာက္ခံမႈေပးၾကတာ အစဥ္အလာတခုျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့လည္း လက္ရွိ အေမရိကန္ႏုိင္ငံေရးမွာ သေဘာထားကဲြျပားမႈေတြ တဖက္စြန္းေရာက္ေနတဲ့ အခ်ိန္ျဖစ္သလို ဒီမိုကရက္တစ္ ပါတီ၀င္ အမ်ားစု လႊမ္းမိုးထားတဲ့ ေအာက္လႊတ္ေတာ္နဲ႔ ရီပတ္ဗလစ္ကန္ အမ်ားစုလႊမ္းမိုးထားတဲ့ အထက္လႊတ္ေတာ္အၾကား ပါတီစြဲနဲ႔ ႏိိုင္ငံေရး ကြဲလြဲခ်က္ေတြ တိုးလာေနတဲ့အခ်ိန္ျဖစ္ပါတယ္။ သမၼတ Trump ကို တရားစြဲဆိုေရးအတြက္ ၾကားနာစစ္ေဆးဖို႔ ေအာက္လႊတ္ေတာ္က အထက္လႊတ္ေတာ္ကို စြဲခ်က္ေတြ ေပးပို႔လိုက္ေပမဲ့ သမၼတ Trump ကို အေရးယူေရး အထက္လႊတ္ေတာ္က အတည္ျပဳဖို႔ဆိုတာေတာ့ လုံး၀ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်မရွိပါဘူး။ Bipartisan Policy Center က ႏုိင္ငံေရးအကဲခတ္ John Fortier ကေတာ့ ႏိုင္ငံျခားေရး မူဝါဒဆိုတာ ခန္႔မွန္းရခက္ၿပီး ျပႆနာေတြ ႀကီးထြားလာတာနဲ႔ အမွ် သမၼတအေပၚ ေထာက္ခံမႈ ကန္႔ကြက္မႈေတြလည္း အေျပာင္းအလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္၊ ခန္႔မွန္းလို႔ ခက္တဲ့ ၀ွက္ဖဲတခ်ပ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

ဒါေပမဲ့လည္း သမၼတ Trump အေပၚ လူထုေထာက္ခံမႈ တက္လာမလာ မေသျခာသလို၊ ျပည္တြင္း ႏိုင္ငံေရး အက်ပ္အတည္း သေဘာထား ကြဲလြဲခ်က္ေတြ ေျပလည္သြားေအာင္ စုစည္းႏိုင္မယ့္ အေနအထားကို ေရာက္ဖို႔ ဆိုတာလည္း အလွမ္းေ၀းေနဆဲလို႔ ျမင္ရပါတယ္။ လာမယ့္ ၂၀၂၀ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲမွာ သမၼတ Donald Trump ျပန္အေရြးခံရေအာင္ မဲေတြ တိုးရမရဆိုတာလည္း ႏိုင္ငံေရးသုံးသပ္သူ John Fortier ေျပာသလို ခန္႔မွန္းရခက္တဲ့ ၀ွက္ဖဲတခ်ပ္လို႔ပဲ ေျပာရအုံးမွာျဖစ္ေၾကာင္းပါခင္ဗ်ား။

ထိုက္သူႏိုင္