အေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲ အခ်ိန္မီက်င္းပႏိုင္ပါ့မလား

photo: EPA

 

Election

Opinion

ကိုဗစ္-၁၉ ကပ္ေရာဂါေဘးႏွင့္နပန္းလုံးေနရဆဲကာလတြင္ အေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲမ်ားက်င္းပႏိုင္ပါ့မလား ဆိုသည့္ေမး ခြန္းသည္ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးပတ္၀န္းက်င္မွာ က်ယ္ေလာင္ေနဆဲျဖစ္သည္။ ကပ္ေရာဂါေဘးေၾကာင့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲေ႐ြ႕ဆိုင္းရ မည္၊ လႊတ္ေတာ္သက္တမ္းကုန္ဆုံးသည္အထိျဖစ္မည္ဆိုလွ်င္ ပို၍ရႈပ္ေထြးလာမည္လား စဥ္းစားစရာပင္ျဖစ္သည္။ ဒီမိုက ေရစီစနစ္၏ေက်ာ႐ိုးသည္ လြတ္လပ္၍တရားမွ်တေသာေ႐ြးေကာက္ပြဲစနစ္ျဖစ္ၿပီး၊ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမ်ားကို လြတ္လပ္၍တရား မွ်စြာ အခ်ိန္ႏွင့္တစ္ေျပးညီက်င္းပႏိုင္ေရးသည္ လက္ငင္းစိန္ေခၚမႈႀကီးျဖစ္ေနသည့္အေလ်ာက္ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ေ႐ြးေကာက္ ပြဲ အခ်ိန္မွီက်င္းပႏိုင္ပါ့မလားဟု ေမးခြန္းထုတ္ရမည္ျဖစ္သည္။

ျပည္ေထာင္စုေ႐ြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္သည္ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၁၃ ရက္ေန႔စြဲပါေၾကညာခ်က္ျဖင့္ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ႏို၀င္ဘာလ ၇ ရက္ေန႔တြင္ လႊတ္ေတာ္အသီးသီးအတြက္ ပါတီစုံဒီမိုကေရစီအေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲမ်ား က်င္းပ ျပဳလုပ္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ေ႐ြးေကာက္ပြဲက်င္းပမည့္ရက္ကို ေ႐ြးေကာက္ပြဲရက္မတိုင္မီ ၈၅ ရက္ႀကိဳတင္၍ ထုတ္ျပန္ေၾကညာခဲ့သည္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လ ၈ ရက္ေန႔စြဲပါေၾကညာခ်က္ျဖင့္ ျပည္ေထာင္စုေ႐ြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ သည္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာလ ၈ ရက္ေန႔တြင္ လႊတ္ေတာ္အသီးသီးအတြက္ ပါတီစုံဒီမိုကေရစီအေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲ မ်ား က်င္းပမည္ျဖစ္ေၾကာင္း သတ္မွတ္ေၾကညာခဲ့သည္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲက်င္းပမည့္ရက္ကို ေ႐ြးေကာက္ ပြဲမတိုင္မီ ၁၂၂ ရက္ႀကိဳတင္၍ ေၾကညာခဲ့သည္။

ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ေ႐ြးေကာက္ပြဲဥပေဒ၊ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ေ႐ြးေကာက္ပြဲဥပေဒ ႏွင့္ တိုင္းေဒသႀကီးသို႔မဟုတ္ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ေ႐ြးေကာက္ပြဲဥပေဒတို႔၏ ပုဒ္မ ၃၄ ပုဒ္မခြဲ (ဂ)တြင္ ေကာ္မရွင္သည္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲက်င္းပမည့္ေန႔ရက္ ကို ႀကိဳတင္၍ သတ္မွတ္ေၾကညာရမည္ ဟု ျပ႒ာန္းထားေသာ္လည္း ရက္ေပါင္းမည္မွ်ႀကိဳတင္၍ေၾကညာရမည္ဟု အတိအ က်ျပ႒ာန္းထားျခင္းမရွိေပ။ လႊတ္ေတာ္ေ႐ြးေကာက္ပြဲနည္းဥပေဒမ်ား၏ ပုဒ္မ ၁၆ ပုဒ္မခြဲ(က)တြင္လည္း ေကာ္မရွင္သည္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲစတင္က်င္းပမည့္ေန႔ရက္ကို သတ္မွတ္ေၾကညာရမည္ ဟုသာ ေဖာ္ျပထားသည္။ သို႔ျဖစ္၍ ေကာ္မရွင္အေန ျဖင့္ အေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲမ်ားက်င္းပမည့္ရက္ကို ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ရန္လိုအပ္သည့္ကာလႏွင့္ခ်ိန္ထိုးၿပီး ထုတ္ျပန္ေၾက ညာခြင့္ရွိေနသည္။

၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ႏွင့္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္က်င္းပခဲ့ေသာ ပါတီစုံဒီမိုကေရစီအေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲမ်ားကိုေလ့လာ၍ ဆန္းစစ္သုံးသပ္မည္ဆိုလွ်င္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲက်င္းပမည့္ရက္ကို ေ႐ြးေကာက္ပြဲရက္မတိုင္မီ ၈၅ ရက္ သို႔မဟုတ္ ႀကိဳတင္ျပင္ ဆင္မႈမ်ားေဆာင္႐ြက္ရန္အခ်ိန္လုံေလာက္မည္ဆိုပါက ၈၅ ရက္ထက္ေလွ်ာ့နည္းေသာကာလတြင္ သတ္မွတ္ေၾကညာႏိုင္ ခြင့္ရွိေနသည္။ ျပည္ေထာင္စုေ႐ြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္သည္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာလ ၃ ရက္ေန႔ က်င္းပခဲ့ေသာ ၾကားျဖတ္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲတြင္ မဲဆြယ္စည္း႐ုံးခြင့္ကာလကို ရက္ေပါင္း ၆၀ သတ္မွတ္ခြင့္ျပဳခဲ့သျဖင့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲက်င္းပမည့္ရက္ကို ၈၅ ရက္ထက္ေလ်ာ့နည္းေသာကာလမွာ ထုတ္ျပန္ေၾကညာႏိုင္ရန္ ခဲယဥ္းႏိုင္ဖြယ္ရွိသည္။ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေလာင္းအမည္စာရင္းတင္သြင္းသည့္ကာလကို ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲတြင္ ၁၅ ရက္၊ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ တြင္ ၂၀ ရက္ သတ္မွတ္ခဲ့သည္။ အမည္စာရင္းတင္သြင္းၿပီးေနာက္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းအမည္စာရင္းတင္ သြင္းလႊာမ်ားစိစစ္ၿပီးသည္အထိကာလသည္ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲတြင္ ၁၁ ရက္၊ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲတြင္ ၁၃ ရက္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေနာက္ ေကာ္မရွင္သည္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းအမည္စာရင္းကို အတည္ျပဳထုတ္ျပန္ရ မည္ျဖစ္သည္။

လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းအမည္စာရင္းတင္သြင္းမည့္ကာလကို ၁၅ ရက္၊ စိစစ္ၿပီးသည္မွ အမည္စာရင္း အတည္ျပဳထုတ္ျပန္သည္အထိကာလကို ၁၂ ရက္ဟု အၾကမ္းဖ်င္းတြက္ခ်က္မည္ဆိုပါက စုစုေပါင္း ၂၇ ရက္လိုအပ္မည္ ျဖစ္ၿပီး၊ မဲဆြယ္စည္း႐ုံးခြင့္ကာလ ရက္ေပါင္း ၆၀ ႏွင့္ေပါင္းလွ်င္ ၈၇ ရက္လိုအပ္မည္ျဖစ္သျဖင့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲက်င္းပမည့္ ရက္ကို အနည္းဆုံး ရက္ေပါင္း ၉၀ ႀကိဳတင္၍ ထုတ္ျပန္ေၾကညာရန္လိုအပ္လိမ့္မည္ဟု ေယဘုယ်သုံးသပ္ႏိုင္သည္။ သို႔ျဖစ္ ၍ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ ပါတီစုံဒီမိုကေရစီအေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲကို ႏို၀င္ဘာလ ၇ ရက္ သို႔မဟုတ္ ၈ ရက္တြင္က်င္းပမည္ဆို ပါက ေနာက္အက်ဆုံး ၾသဂုတ္လ ၈ ရက္ သို႔မဟုတ္ ၉ ရက္ေန႔တြင္ ထုတ္ျပန္ေၾကညာရမည္ျဖစ္သည္။ ျပည္ေထာင္စုေ႐ြး ေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္အေနျဖင့္ လိုအပ္ေသာျပင္ဆင္ေဆာင္႐ြက္မႈမ်ား၊ ညႇိႏႈိင္းေဆြးေႏြးမႈမ်ားကိုေဖာ္ေဆာင္လ်က္ ကိုဗစ္-၁၉ ကပ္ေရာဂါအေျခအေနကို ၾသဂုတ္လဆန္းပိုင္းအထိ ေစာင့္ၾကည့္ႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။ ကိုဗစ္-၁၉ ကပ္ေရာဂါအေျခအေန သည္ ၾသဂုတ္လဆန္းပိုင္းတြင္ ေကာင္းမြန္စြာကာကြယ္၊ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ၿပီး၊ လြတ္လပ္၍တရားမွ်တေသာ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမ်ား က်င္းပရန္ ေဘးကင္းစိတ္ခ်ရသည့္အခင္းအက်င္းရရွိမည္ဆိုပါက ႏို၀င္ဘာလဆန္းမွာ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမ်ားပုံမွန္က်င္းပႏိုင္ဖို႔ ရာႏႈန္းျပည့္နီးပါးေသခ်ာမည္ျဖစ္သည္။

ျပည္ေထာင္စုေ႐ြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္အေနျဖင့္ ကိုဗစ္-၁၉ ကပ္ေရာဂါကာလႏွင့္ဆက္စပ္၍ ပါတီစုံဒီမိုကေရစီအ ေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲမ်ားက်င္းပႏိုင္ေရးအေပၚ ႏိုင္ငံေရးပါတီေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ အြန္လိုင္းမွတစ္ဆင့္ ဗီဒီယိုအစည္းအ ေဝးက်င္းပႏိုင္ေရး ေစာလ်င္စြာေဖာ္ေဆာင္သင့္သည္။ ကပ္ေရာဂါေဘးကာလတြင္ ေကာ္မရွင္အေနျဖင့္ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား ႏွင့္ ညႇိႏႈိင္းေဆြးေႏြး၊ အျမင္ဖလွယ္၍ ေ႐ြးေကာက္ပြဲက်င္းပမည့္ရက္ကို သတ္မွတ္၊ ထုတ္ျပန္ႏိုင္မည္ဆိုလွ်င္ ပိုမိုေၾကာင္း က်ိဳးဆီေလ်ာ္လိမ့္မည္ဟုသုံးသပ္ႏိုင္သည္။ ျပည္ေထာင္စုသမၼတျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ(၂၀၀၈ ခုႏွစ္)ပုဒ္ မ ၃၉၉ ပုဒ္မခြဲ က ႏွင့္ ျပည္ေထာင္စုေ႐ြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၀ ပုဒ္မခြဲ က တို႔အရ လႊတ္ေတာ္ေ႐ြး ေကာက္ပြဲမ်ားက်င္းပျခင္းသည္ ျပည္ေထာင္စုေ႐ြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္၏တာ၀န္ျဖစ္သည္။ ထို႔အျပင္ ျပည္ေထာင္စုေ႐ြး ေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္သည္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲက်င္းပမည့္ရက္ကို ႀကိဳတင္၍သတ္မွတ္ေၾကညာရမည္ ျဖစ္လင့္ကစား ကပ္ေရာ ဂါေဘးကာလတြင္ တည္ဆဲႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား၏ေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ ႀကိဳတင္အျမင္ဖလွယ္ေဆြးေႏြးၿပီးမွ ေကာ္မရွင္အေန ျဖင့္ သတ္မွတ္ေၾကညာသင့္ေၾကာင္း တိုက္တြန္းအႀကံျပဳလိုပါသည္။ ျပည္ေထာင္စုေ႐ြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္အေနျဖင့္ ေ႐ြး ေကာက္ပြဲဆိုင္ရာ ျပည္တြင္းျပည္ပအရပ္ဖက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ သုေတသနအဖြဲ႕မ်ား၏ အႀကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေလ့လာဆန္းစစ္ မႈမ်ားကိုလည္း အေလးထားရယူႏိုင္မည္ဆိုလွ်င္ ပိုမိုထိေရာက္အလုပ္ျဖစ္လိမ့္မည္ဟု ထင္ျမင္မိသည္။

အကယ္၍ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ ၾသဂုတ္လဆန္းပိုင္းအထိ ကိုဗစ္-၁၉ ကပ္ေရာဂါကို ႏိုင္ႏိုင္နင္းနင္းထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ျခင္းမရွိ ေသးပါက ျပည္ေထာင္စုေ႐ြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္အေနျဖင့္ ပါတီစုံဒီမိုကေရစီအေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲမ်ားကို ႏို၀င္ဘာလ ေနာက္ပိုင္းက်င္းပႏိုင္မည့္ အေသးစိတ္အစီအစဥ္မ်ားကို ႀကိဳတင္ ဆန္းစစ္သုံးသပ္၊ ေရးဆြဲျပင္ဆင္ထားရန္ လိုအပ္မည္ျဖစ္ သည္။ ပါတီစုံဒီမိုကေရစီအေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲမ်ားကို ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလတြင္ က်င္းပမည္ဆိုပါက ၂၀၂၀ ျပည့္ ႏွစ္ စက္တင္ဘာလတြင္ ေကာ္မရွင္အေနျဖင့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲက်င္းပမည့္ေန႔ႏွင့္အစီအစဥ္မ်ားကို ထုတ္ျပန္ေၾကညာရမည္ ျဖစ္သည္။ ဒုတိယအႀကိမ္လႊတ္ေတာ္သက္တမ္းသည္ ၂၀၂၁ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ ၃၁ ရက္မွာ ကုန္ဆုံးမည္ျဖစ္သျဖင့္ ၂၀၂၁ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလဆန္း (ဇန္နဝါရီ ၂ ရက္ သို႔မဟုတ္ ၃ ရက္ သို႔မဟုတ္ ၄ ရက္) တြင္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမ်ားကို က်င္းပႏိုင္မည္ ဆိုလွ်င္ ဒုတိယအႀကိမ္လႊတ္ေတာ္သက္တမ္းကုန္ဆုံးမႈႏွင့္ဆက္စပ္သည့္အက်ပ္အတည္းကို ေက်ာ္လႊားႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

၂၀၂၁ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလဆန္းပိုင္း ေ႐ြးေကာက္ပြဲမ်ားက်င္းပႏိုင္ရန္ ျပည္ေထာင္စုေ႐ြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္အေန ျဖင့္ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလဆန္းပိုင္းတြင္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲက်င္းပမည့္ေန႔ႏွင့္အေသးစိတ္အစီအစဥ္မ်ားကို ထုတ္ ျပန္ေၾကညာရမည္ျဖစ္သည္။ ကိုဗစ္-၁၉ ကပ္ေရာဂါေဘးကို ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ စက္တင္ဘာလကုန္တြင္ ထိထိေရာက္ေရာက္ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မည္ဆိုလွ်င္ ဒုတိယအႀကိမ္လႊတ္ေတာ္သက္တမ္းကုန္ဆုံးၿပီးလွ်င္ၿပီးခ်င္း တတိယအႀကိမ္လႊတ္ေတာ္အစည္း အေဝးမ်ားကို အေစာတလ်င္ေခၚယူက်င္းပႏိုင္ေျခရွိမည္ျဖစ္သည္။ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ အေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲအလားအလာ သည္ ကိုဗစ္-၁၉ ကပ္ေရာဂါေဘးႏွင့္ တိုက္႐ိုက္ဆက္စပ္၊ ပတ္သက္ေနသည္မွာ ျငင္းမရေသာအခ်က္ပင္ျဖစ္သည္။ ကိုဗစ္-၁၉ ကပ္ေရာဂါေဘး ကာကြယ္၊ ထိန္းခ်ဳပ္၊ ကုသေရးကို တစ္ဖက္က အားသြန္ခြန္စိုက္၊ ျပည္သူလူထုကိုဗဟိုျပဳ႐ုန္းကန္ရင္ ဆိုင္ေနသည့္တၿပိဳင္နက္ ပါတီစုံဒီမိုကေရစီအေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲမ်ား ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ အခ်ိန္မီ က်င္းပႏိုင္ေရးကို လည္း ႀကိဳတင္ညႇိႏႈိင္းေဆြးေႏြး၊ အျမင္ဖလွယ္၊ စီမံခ်က္ခ်၊ ျပင္ဆင္ႏိုင္ေရး စိုင္းျပင္းၾကရမည္ျဖစ္သည္။

အခ်ဳပ္အားျဖင့္ဆိုေသာ္ လြတ္လပ္၍တရားမွ်တေသာေ႐ြးေကာက္ပြဲမ်ားသည္ ဒီမိုကေရစီျပဳေရး၏ေရေသာက္ျမစ္ ျဖစ္သကဲ့သို႔ အသက္ေသြးေၾကာလည္းျဖစ္သည္။ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံေရးတြင္ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ၏မူလပိုင္ရွင္သည္ ျပည္သူ ျဖစ္ၿပီး၊ ျပည္သူသာအမိ၊ ျပည္သူသာအဖျဖစ္သည့္အားေလ်ာ္စြာ ျပည္သူ႔ဆႏၵကိုအမ်ားစုထင္ဟပ္မည့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမ်ားပုံ မွန္က်င္းပႏိုင္ေရးကို ဦးစားေပး၊ မ်က္ေမွာက္ျပဳၾကရမည္ျဖစ္သည္။ ကိုဗစ္-၁၉ ကပ္ေရာဂါေဘးႏွင့္ နဖူးေတြ႕ဒူးေတြ႕ရင္ဆိုင္ ေနရဆဲေခတ္ကာလႀကီးတြင္ အစိုးရမ်ား၊ လႊတ္ေတာ္မ်ား၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား၊ တပ္မေတာ္၊ သတင္းမီဒီယာမ်ား ႏွင့္ အရပ္ ဖက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားအေနျဖင့္ ကိုဗစ္-၁၉ ကာကြယ္၊ ထိန္းခ်ဳပ္၊ ကုသ၊ တုန္႔ျပန္ေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ား ႏွင့္ ပါတီစုံဒီမိုကေရစီ အေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲမ်ားအခ်ိန္မီက်င္းပေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကို တိုင္းရင္းသားျပည္သူလူထုအမ်ားစုႀကီး၏ အုံႏွင့္က်င္း ႏွင့္ေထာက္ခံ၀န္းရံမႈျဖင့္ ၿပိဳင္တူတြန္း၊ ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ေရး ေရွးရႈသင့္ပါေၾကာင္း တိုက္တြန္းေဆာ္ၾသလိုက္ရပါသည္။

ေဒါက္တာရန္မ်ိဳးသိမ္း