“ဧရာ၀တီကိုခ်စ္တယ္ မဆံုးရႈံးခ်င္ဘူး”

Fishing boats, Irrawaddy (Ayeyarwady) River, Myanmar (Burma), Asia

အခုအခါ ဧရာဝတီဟာ Hot issue ျဖစ္ေနတယ္။ ကမၻာ့အေရးလည္း ျဖစ္ေနတယ္။ ကမၻာမွာ ျမစ္ေတြဟာအေရး ပါတယ္။ ဧရာဝတီဟာ ျမန္မာအတြက္အေရးပါတဲ့ ျမစ္တစ္စင္းျဖစ္တယ္။

ဧရာဝတီဟာ ႏံုးဖို႔လို႔ ျမစ္ေၾကာင္းေတြ က်ဥ္းသြားတယ္။ ေတာေတြျပဳန္းတဲ့အတြက္ စက္႐ံုေတြေဆာက္တဲ့အတြက္ ျမစ္ကိုပ်က္စီးေစတယ္။ ေရႊတူးတယ္၊ ငါးေတြ၊ လပိုင္ေတြျပဳန္း၊ ဟိုတယ္၊ ေရကာတာေဆာက္မယ္ဆိုရင္ အဖက္ဖက္ကစဥ္း စားရပါမယ္။ အစိုးရမွာ တာဝန္အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ တိုင္းျပည္မွာ ဘာစီမံကိန္းပဲလုပ္လုပ္ ပညာရွင္ေတြနဲ႔ ျပည္သူေတြကို ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ရပါမယ္။

ဧရာဝတီရဲ႕တန္ဖိုးကို အေလးထားရပါမယ္။ ဧရာဝတီကို မဆံုး႐ႈံးခ်င္ဘူး။ ျမန္မာတို႔ရဲ႕အမ်ဳိးသားလကၡဏာျဖစ္ပါ တယ္။ ဧရာဝတီဟာ တစ္ႏိုင္ငံလံုးကို ထမင္းရွာေကြၽးေနပါတယ္။ ေရေျမေတာေတာင္ေတြကို လူကေစာင့္ေရွာက္ရမယ္။ ဒါမွလည္း သူတို႔က လူကိုအက်ဳိးျပဳမယ္ေလ။ ဧရာဝတီကို ျမန္မာလူမ်ဳိးတုိင္းခ်စ္ၾကပါတယ္။ ဧရာဝတီျမစ္တစ္ေလွ်ာက္ ပစၥည္းအမ်ဳိးမ်ဳိးထြက္တယ္။ ဧရာဝတီဟာ ျမန္မာတို႔ကိုအမ်ားႀကီး အက်ဳိးျပဳတဲ့အတြက္ ျမစ္ကိုဖ်က္ဆီးမယ့္ စီမံကိန္းကို အေကာင္အထည္ေဖာ္မယ္ဆိုရင္ မ်ားစြာ ေၾကကြဲဝမ္းနည္းမိမွာပါ။

ဆည္ေျမာင္းပညာရွင္ တစ္ဦးရဲ႕ ေျပာျပခ်က္အရ ဆည္ေဆာက္မယ္ဆိုရင္ ျမစ္ေၾကာင္းေတြ ေပ်ာက္မယ္၊ သစ္ပင္ ေတြ၊ ငါးေတြေပ်ာက္ကုန္မယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ တမံပိတ္လိုက္ရင္ ျမစ္ေရစီႏႈန္းေပ်ာက္မယ္၊ ျမစ္ထဲမွာ ေရ၊ သဲ၊ ႏံုးေတြရွိတယ္။ ပိတ္လိုက္ရင္ အကုန္ျမစ္ကိုမွီခိုေနထိုင္တဲ့ အေျခအေန ေတြပ်က္စီးကုန္မယ္။ ဆည္ေဆာက္ရင္ ဒါမ်ဳိးေတြျဖစ္မယ္တဲ့။ ေဆာက္သင့္မသင့္ ပညာရွင္ေတြနဲ႔တိုင္ပင္ရမယ္။ ျမစ္ႀကီးကို ပိတ္တဲ့အလုပ္ကိုေတာ့ ဘယ္ေတာ့မွမလုပ္ပါနဲ႔လို႔ ဆိုတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ လယ္သမားအမ်ားဆံုး မို႔ ဧရာဝတီဟာလယ္သမားေတြအတြက္ အေရးႀကီးပါတယ္။ ကခ်င္လူမ်ဳိး ေတြရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈေတြ ေပ်ာက္ဆံုးသြားႏိုင္တယ္။ ရာသီဥတုေတြ ပ်က္မယ္၊ တိုင္းရင္းသားညီ ၫြတ္ေရးကိုလည္း ထိခိုက္ႏိုင္ ပါတယ္။ ပညာရွင္ေတြ ေလ့လာထားခ်က္အရ ျမစ္ဝ ကြၽန္းေပၚေဒသတျဖည္းျဖည္း နိမ့္က်သြား ႏိုင္တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။

ေမခနဲ႔ မလိခဟာ ဧရာဝတီအတြက္ အေရးႀကီးဆံုးျမစ္ပါတယ္။ ဒီေဒသႀကီး ေပ်ာက္ဆံုးသြားမယ္ဆိုရင္ အက်ဳိးဆက္ ေတြ အမ်ားႀကီးရွိလို႔ ရပ္သင့္ပါတယ္။ ပညာဆိုတာအေတြ႕အႀကံဳကရတာပါ။ မွန္တာကိုလုပ္ရဲတာ သတိၱ၊ မမွန္တာကို မမွန္ဘူးလို႔ ေျပာရဲတာလည္း သတိၱပဲ။ ပညာဆိုတာ အၿမဲေလ့လာေနရပါမယ္။ သူမ်ားအမွားကို ကိုယ္သင္ခန္းစာယူသင့္ပါ တယ္။ Dam ေတြ ေဆာက္တဲ့အတြက္ တ႐ုတ္၊ အိႏိၵယေတြမွာ ဒုကၡေတြေရာက္ေနပါတယ္။ Dam ရဲ႕သင္ခန္းစာေတြအမ်ား ႀကီးပါ။ အေမရိကန္မွာေတာင္ေပါက္လို႔ ဒုကၡေတြအမ်ားႀကီးေရာက္ပါတယ္။ တ႐ုတ္မွာ three gorges dams ၿပီးလုခ်ိန္မွာ တ႐ုတ္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဝမ္က်ားေပါင္ကိုယ္တိုင္က အႏၲရာယ္ကိုဝန္ခံတယ္။ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္နဲ႔ သမၼတဟူက်င္းေတာင္တို႔ မတက္ ေရာက္ဘူး။ သမိုင္းတရားခံျဖစ္မွာစိုးလို႔၊ တ႐ုတ္ကိုယ္တိုင္လည္း ေနာက္ထပ္ဆည္ေတြေဆာက္ဖို႔ ျပန္လည္သံုးသပ္ေန ရပါတယ္။

တ႐ုတ္တို႔က ေတာင္သူတို႔ဆီမွာ Dam ေဆာက္ဖို႔ ျပန္လည္စဥ္းစားသံုးသပ္ေနခ်ိန္မွာ ကြၽန္မတို႔ရဲ႕ဧရာဝတီကို တ႐ုတ္တို႔လာေဆာက္ခြင့္ ဘာေၾကာင့္ျပဳရမွာလဲ။ ပညာရွင္မ်ားကို အသံုးခ်ၿပီး ေစ့ေစ့စပ္စပ္ေလ့လာၿပီးမွ ဆိုးက်ဳိးလံုးဝ မေပးႏိုင္ေၾကာင္း ေသခ်ာေအာင္လုပ္ဖို႔လိုပါသည္။ ျပင္မရႏိုင္ေသာ ဆိုးက်ဳိးမ်ားကို မျဖစ္ခင္၊ မလုပ္မိခင္မွာႀကိဳတင္တားဆီး ကာကြယ္သင့္ပါသည္။ ဧရာဝတီဟာ ျမတ္ႏိုးမႈတန္ဖိုး sentimental value နဲ႔ အေမြအႏွစ္တန္းဖိုး heritage value တို႔ရွိသည္ကို အေလးထားသင့္ပါသည္။

ငွက္ၾကည့္ဥကၠ႒ဦးစိုးၫြန္႔ရဲ႕ စိုးရိမ္တာ ကိုတင္ျပလိုပါတယ္။ တ႐ုတ္တို႔က Dam ေဆာက္ျဖစ္ရင္ တ႐ုတ္လူမ်ဳိးပညာရွင္နဲ႔ အလုပ္သမားေတြပါလာမွာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ ဘာေတြျဖစ္ေပၚလာမလည္းဆိုရင္ မ်က္စိက်ဥ္းက်ဥ္း၊ ႏွာျပာျပာမိဘမဲ့ ေတြေပၚလာမယ္။ တ႐ုတ္ကို ကြၽန္ေတာ္တို႔ ကမၿပိဳင္ပဲ႐ႈံးေနပါတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

ျမစ္ဆံုကိစၥဆိုတာ ပြင့္လင္းရပါမယ္။ ပတ္ဝန္းက်င္မထိခိုက္ဘူးဆိုတာမရွိပါဘူး။ ကမၻာမွာ ႏိုင္းျမစ္ႀကီးဟာ အရွည္ဆံုး ျဖစ္ပါတယ္။ အခုအခါမွာ ဒုကၡေရာက္ေနပါတယ္။ ယန္စီျမစ္ႀကီးေပ်ာက္သြားတယ္။ ေရေတြေအာက္ကိုေရာက္သြားပါတယ္။ သူမ်ားအမွားက ကိုယ့္ရဲ႕သင္ခန္းစာျဖစ္သင့္ပါတယ္။ ကခ်င္ျပည္နယ္အေရွ႕ေျမာက္ေဒသဟာ ၁၅ႏွစ္အတြင္းသစ္ေတြ သယံဇာတေတြ ကုန္သြားပါၿပီ။

တျခားႏိုင္ငံေတြမွာ ဆည္ေတြေဆာက္လို႔ ဒုကၡေတြေရာက္ရတယ္။ ဆရာႀကီး ဦးထြန္းလြင္ (မိုးေလဝသ)ကေျပာ ပါတယ္။ ဧရာဝတီကိုထိပ္ကသာ ပိတ္လိုက္ရင္ ေနာက္အႏွစ္၅ဝမွာ သဲကႏၲာရျဖစ္သြား လိမ့္မယ္တဲ့၊ ျမန္မာျပည္ေျမာက္ပိုင္း မွာ ငလ်င္လႈပ္လိမ့္မယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ငလ်င္လႈပ္ရင္ျမစ္ႀကီးနားတစ္ခုလံုး လူေတြ၊ တိရစၧာန္ေတြ အကုန္ေသကုန္ၾကမယ္တဲ့၊ ဒီသဘာဝေဘးဒဏ္ တစ္ကယ္ရွိပါတယ္။ ကခ်င္ျပည္နယ္ဟာ ယခင္ကသဘာဝေပါက္ပင္မ်ားနဲ႔ စိမ္းစိုလွပၿပီး ရာသီဥတု အလြန္ေကာင္းမြန္တဲ့ေဒသျဖစ္တယ္၊ အခုေတာ့ သစ္ေတာေတြျပဳန္းတီးၿပီး သယံဇာတေတြလည္း ေကာကုန္လို႔ ေရေကာင္း ေရသန္႔ရရွိ ဖို႔ေတာင္ခက္ခဲလာတယ္လို႔ ဆိုတယ္။

ဆည္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ နမူနာေတြရွိေနပါတယ္။ တ႐ုတ္ျပည္မွာကိုရွိေနပါတယ္။ ၁၉၇၅ ခုမွာ ရွီမန္တန္နဲ႔ ဘန္ကြီယို ဆည္မ်ားက်ဳိးေပါက္ခဲ့တယ္။ လူ ၁၁သန္းအိမ္ေျခမဲ့ကုန္တယ္။ အေဆာက္အအံု ၆သန္းပ်က္စီးတယ္။ ေသဆံုးမႈက လူေပါင္း ၂၄ဝ,ဝဝဝ ေက်ာ္ျဖစ္တယ္။ ေနာက္တစ္ခါ တ႐ုတ္ျပည္ မဲေခါင္ျမစ္ဖ်ားမွာ ဆည္ႀကီးေတြေဆာက္လုပ္တဲ့အတြက္ လာအို၊ ကေမၻာဒီးယား၊ ဗီယက္နမ္တို႔မွာ ျမစ္ေရမလံုေလာက္တဲ့အတြက္ ကန္႔ကြက္မႈေတြျဖစ္ေပၚတယ္။ ဒီလိုျဖစ္စဥ္ေတြကို ၾကည့္ၿပီး ဧရာဝတီျမစ္ဆံု ဆည္ေဆာက္မႈကို အလြန္တရာဂ႐ုစိုက္ အေရးယူၿပီး မေဆာက္သင့္ေၾကာင္း တင္ျပခ်င္ပါတယ္။

 

မေအးေဆး