၂၀၁၉ ခုႏွစ္အတြင္း ဥေရာပအတြက္ စိန္ေခၚခ်က္ႀကီး ၄ ရပ္

 

၂ဝ၁၉ ခုႏွစ္အတြင္း ဝင္ေရာက္လာတာ သံုးပံုတစ္ပံု ေလာက္ရွိေနပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ဥေရာပအတြက္ေတာ့ ဒီႏွစ္ဟာ ပံုေဖာ္လုပ္ေဆာင္စရာေတြ ျပည့္ႏွက္ေနတဲ့ ပ်ာပန္းခပ္သလုိ အလုပ္မ်ားမယ့္ ႏွစ္တစ္ႏွစ္ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးအက်ပ္အတည္း၊ ေႏွးေကြးေလးလံေနတဲ့ စီးပြားေရး ဖြ႔ံၿဖိဳးတုိးတက္မႈႏႈန္း၊ ကမၻာ့စူပါပါဝါႏိုင္ငံႀကီးေတြနဲ႔ တင္းမာေနတဲ့ ဆက္ဆံေရးေတြနဲ႔အတူ လံုးေထြးေနရတဲ့အတြက္ ဥေရာပအတြက္ ေရရွည္ကုိင္တြယ္ ေျဖရွင္း ေဆာင္ရြက္စရာ ကိစၥရပ္ေတြကေတာ့ စာရင္းအျပည့္နဲ႔ ျဖစ္ေနပါၿပီ။ ဥေရာပေခါင္းေဆာင္ေတြအေနနဲ႔ ဂ်ာမနီ ႏုိင္ငံရဲ႕ မတည္မၿငိမ္ျဖစ္ေနဆဲ ႏုိင္ငံေရးၫြန္႔ေပါင္းဖြဲ႔မႈ၊ ဆက္လက္ေအာင္ပြဲခံေနဆဲျဖစ္တဲ့ ေပၚျပဴလစ္ဇင္၊ အီတလီရဲ႕ စီးပြားေရး ေဘးဒုကၡႀကီးေတြ၊ တ႐ုတ္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ စုိးရိမ္မကင္းျဖစ္ရမႈေတြအျပင္ ဥေရာပအေပၚ ႐ုရွားရဲ႕ စိတ္ပ်က္ဖြယ္ရာရပ္တည္မႈေတြအပါအဝင္ ကိစၥရပ္ေပါင္းမ်ားစြာကို ၂ဝ၁၉အတြင္း ရင္ဆုိင္ေျဖရွင္းရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေအာက္မွာေဆြးေႏြးသြားမွာကေတာ့ ဒီႏွစ္အတြင္း ဥေရာပရဲ႕ ႏုိင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး အစီအစဥ္ေတြကို ပံုေဖာ္ေပးသြားမယ့္ ဦးတည္ခ်က္လမ္းေၾကာင္း (trend) ၄ခု ျဖစ္ပါတယ္။

လမ္းေၾကာင္း (၁) –

ဥေရာပထိပ္သီး ႀကီးေလးႀကီးရဲ႕ အက်ပ္အတည္း

ဥေရာပဇုန္ရဲ႕အႀကီးဆံုး စီးပြားေရးလုပ္ငန္းစုႀကီး ၄ခုေနရာက အစုိးရေတြဟာ သူတုိ႔ေနရာဌာန ေဒသ အသီးသီးမွာရွိေနတဲ့ အေနအထားေတြကို ကန္႔သတ္ပစ္မယ့္ ႏုိင္ငံေရးဆုိင္ရာ အက်ပ္အတည္း အစုအေဝး လုိက္ႀကီးကို ရင္ဆုိင္ၾကရမွာျဖစ္တယ္။ ဒါ့အျပင္ ဥေရာပကုန္သြယ္ေရး အုပ္စုႀကီးတစ္ခုလံုးအေနနဲ႔ စုစည္း ညီၫြတ္တဲ့ ေခါင္းေဆာင္မႈပံုစံတစ္ရပ္ကို ကမ္းလင့္ေပးႏိုင္မယ့္ စြမ္းေဆာင္ရည္ကိုပါ တစ္ဆက္တည္းမွာ ကန္႔သတ္လုိက္သလုိ ျဖစ္သြားႏုိင္ပါတယ္။ ဂ်ာမနီမွာဆုိရင္ ၂ဝ၂၁ခုႏွစ္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲ ထပ္မက်င္းပေတာ့ဘူး ဆုိတဲ့ အိန္ဂ်ယ္မာကယ္လ္ရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ဟာဆုိရင္ သူမပါဘဲနဲ႔ ႏုိင္ငံေရးရပ္ဝန္းတစ္ခုကို ျပင္ဆင္တည္ ေဆာက္ဖုိ႔အတြက္ သူ႔ရဲ႕ၫြန္႔ေပါင္း အစုိးရအဖြဲ႔ဝင္ေတြကို ဖိအားေပးသလုိ ျဖစ္ေစေတာ့မွာပါ။ မာကယ့္လ္ အေနနဲ႔ သူ႔ရဲ႕အစုိးရသက္တမ္းကို ေအာင္ျမင္ၿပီးေျမာက္ေအာင္ စီမံခန္႔ခြဲႏုိင္ရင္ေတာင္မွ လက္ယာယိမ္း Christian Dem-ocratic Union(CDU) ထဲက သူ႔ရဲ႕ၾသဇာအာဏာက ေနာက္လာမယ့္ သူ႔ေနရာ ဆက္ခံသူ အတြက္ ပါတီအစီအစဥ္ေတြမွာ တစ္စတစ္စနဲ႔ အင္အားနည္းခ်ည့္နဲ႔ေစမွာျဖစ္တယ္။ အဲ့တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ လက္ဝဲယိမ္း Social Democratic Party(SPD) က သူ႔ၫြန္႔ေပါင္းတြဲဖက္ျဖစ္တဲ့ CDUဆီကေန သူ႔ဟာသူကင္း ကြာေအာင္ တြန္းပုိ႔ၿပီး သူ႔အေပၚ လူႀကိဳက္မ်ားမႈကို တုိးပြားေစဖုိ႔အတြက္ ႀကိဳးပမ္းမွာျဖစ္တယ္။ အဲဒါက ဂ်ာမနီ အစုိးရက သက္ဆုိင္ရာက႑အစိတ္အပုိင္းေတြ အလုပ္မလုပ္ေတာ့တဲ့ အေနအထားဆီ တြန္းပုိ႔သြားႏုိင္ပါတယ္။ အီးယူအဆင့္မွာ ဘာလင္ရဲ႕ ဖြဲ႔စည္းတည္ေဆာက္ပံု ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကို အစပ်ဳိးဖုိ႔ ဦးတည္ ထားတဲ့ စိတ္ဆႏၵကိုပါ ေလွ်ာ့ခ်ပစ္သလုိျဖစ္သြားႏုိင္တယ္။ ရလဒ္အေနနဲ႔ကေတာ့ common deposit ins-urance scheme ဆိုတဲ့ စုေပါင္းအာမခံစနစ္ထားဖို႔ အစီအစဥ္ကို ဥေရာပဇုန္အတြင္းက ဘဏ္ေတြအတြက္ တည္ေထာင္ ထားဖုိ႔၊ ဒါမွမဟုတ္ (ဂ်ာမနီေက်ာေထာက္ေနာက္ခံေပးမႈ မျဖစ္မေနလုိအပ္ေနတဲ့) ဘ႑ာေရးအက်ပ္အတည္း ဆုိက္ေရာက္ေနတဲ့ ႏုိင္ငံေတြကို တည္တည္ၿငိမ္ၿငိမ္ျဖစ္ေစဖုိ႔အတြက္ ႀကီးမားတဲ့ဥေရာပဇုန္ ဘတ္ဂ်က္တစ္ခု ဖန္တီးထူေထာင္ထားဖုိ႔ဆုိတဲ့ အဆုိျပဳမႈေတြဟာ မၾကာမီကာလအတြင္း ဘယ္အခ်ိန္မဆုိ ျဖစ္ေပၚလာႏုိင္တဲ့ အေနအထားရွိေနပါတယ္။

ျပင္သစ္အစုိးကေတာ့ သူကုိယ္တုိင္လည္း သိသာထင္ရွားတဲ့ အကန္႔အသတ္ အတားအဆီးေတြကို ရင္ဆုိင္ ေနရတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ျပည္တြင္းနဲ႔ ဥေရာပတြင္း ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေတြကို သတ္မွတ္ ေဖာ္ထုက္ဖုိ႔ အႀကံဉာဏ္ေပါင္းမ်ားစြာကို ထုက္ေဖာ္တင္ျပေနမွာျဖစ္တယ္။ သူ႔ျပည္တြင္းမွာလည္း အဝါေရာင္ဝတ္စံုဝတ္ ဆႏၵျပပြဲေတြကေနၿပီး ျပင္သစ္ႏုိင္ငံသားေတြဟာ သူတုိ႔ဆန္႔က်င္တဲ့ ဘယ္လုိစီးပြားေရး မူဝါဒေတြကိုမဆုိ ကန္႔ကြက္ဆႏၵျပဖုိ႔အတြက္ လမ္းမေတြေပၚ ထြက္ၾကတာထက္ပုိၿပီး စိတ္အားထန္သန္ေၾကာင္း အားလံုးကို သတိျပဳမိေစခဲ့တယ္။ လူထုဆႏၵထုတ္ေဖာ္ပြဲ ထပ္ၿပီးမျဖစ္ေအာင္ ႀကိဳးပမ္းတဲ့အေနနဲ႔ သမၼတအီမန္ႏူရယ္မက္ ခရြန္ အစုိးရအဖြဲ႔က ဒီႏွစ္အတြင္းမွာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈလုပ္ေဆာင္ဖုိ႔အတြက္ ပိုၿပီးဂ႐ုတစုိက္ ခ်ဥ္းကပ္ျပဳလုပ္ လာဖြယ္ရွိပါတယ္။ ဆုိလုိႏုိင္ဖြယ္ရွိတာကေတာ့ ႏုိင္ငံရဲ႕ပင္စင္စနစ္ကို ႐ုိးစင္းလြယ္ကူေစဖုိ႔နဲ႔ အလုပ္လက္မဲ့ အာမခံအတြက္ လုိအပ္တဲ့အေျခခံ အခ်က္အလက္ေတြကို တင္းက်ပ္ဖုိ႔အတြက္ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈ နည္းပါး ေနတဲ့ အစီအမံေတြကိုပဲျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ခ်ိန္တည္းဆုိသလုိ အီးယူဘက္ျခမ္းမွာလည္း ဥေရာပေျမာက္ပုိင္း ႏုိင္ငံေတြက အတုိက္အခံေတြကေနၿပီး ဥေရာပဇုန္အတြင္း ႏုိင္ငံအခ်င္းခ်င္းေတြၾကား ေတြ႔ႀကံဳရမယ့္ အခက္ အခဲေတြကို မွ်ေဝရင္ဆုိင္ဖုိ႔နဲ႔ ပုိမိုမွ်ခံသံုးစြဲၾကဖုိ႔အတြက္စီစဥ္ေရးဆြဲထားတဲ့ ပဲရစ္အဆုိျပဳခ်က္ေတြကို ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္အတြင္း ပ်က္ျပယ္သြားေအာင္ျပဳလုပ္ျပခဲ့တာနဲ႔ အေသအခ်ာ သက္ေသျပခဲ့ၾကပါတယ္။ အဆုံုးမွာေတာ့ ျပည္တြင္းအလုိက္ရွိေနတဲ့ အကန္႔အသတ္ အတားအဆီးေတြကေန အမွတ္သက္ေသျပဳထားတဲ့ ေနာက္ထပ္ ႏွစ္တစ္ႏွစ္က ဥေရာပသမဂၢ မူဝါဒဦးတည္ရာကို လႊမ္းမုိးဖုိ႔ႀကိဳးစားေနတဲ့ ပဲရစ္အစုိးရရဲ႕ စြမ္းေဆာင္ရည္ကို ကန္႔သတ္တားဆီးဦးမွာ ျဖစ္တယ္။

၂ဝ၁၉ မွာေစာင့္ၾကည့္ရမယ့္ ေနာက္ထပ္ ႏုိင္ငံတစ္ခုကေတာ့ အီတလီျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ကုန္ပုိင္း မွာ အီတလီအစုိးရက ယူ႐ုိေငြေၾကးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး သူရဲ႕ေဝဖန္မႈကို ျပန္ေလွ်ာ့သြားေစဖုိ႔အတြက္ ေငြေၾကး ေစ်းကြက္ေတြဆီက ဖိအားေပးတာအျပင္ သူ႔ဘတ္ဂ်က္ အစီအမံနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဥေရာပေကာ္မရွင္နဲ႔ သေဘာ တူညီမႈရဖုိ႔ လုပ္ရတာေတြပါခံခဲ့ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ ႀကီးမားေလးလံလွတဲ့ အေၾကြးဝန္ထုပ္ဝန္ပိုးတစ္ခု၊ အစြန္း အထင္းမခံတဲ့ ဘဏ္လုပ္ငန္းေတြအျပင္ အရည္အေသြးမျပည့္ဝတဲ့ ဖြ႔ံၿဖိဳးမႈဆုိင္ရာ နည္းလမ္းေတြနဲ႔ တြဲဆက္ေန မႈက အီတလီရဲ႕ စီးပြားေရးကို အဆံုးထိေရာက္ေအာင္ မဆုိးရြားသြားေစခဲ့ပါဘူး။ ဒါ့အျပင္ အတုိေကာက္ M5S လုိ႔ေခၚတဲ့ League and Five Star Movement အဖြဲ႔ဝင္ေတြက လူဝင္မႈႀကီးၾကပ္ေရးလုိကိစၥကေန အေျခခံ အေဆာက္အအံု တည္ေဆာက္ေရး စီမံကိန္းေတြအထိရွိတဲ့ ကိစၥရပ္ေပါင္းမ်ားစြာ အေပၚသူတုိ႔ရဲ႕ အုိင္ဒီယုိ ေလာ္ဂ်ီ အျမင္ကြဲျပားမႈေတြကို ဖံုးကြယ္ဖုိ႔ ခက္ခဲေၾကာင္း ေတြ႔ရွိသြားတယ္။ ဒါဟာ ၂ဝ၁၉ခုႏွစ္အတြင္း ဆက္ျဖစ္ ေနဦးမယ့္ ဦးတည္ပံုလမ္းေၾကာင္း (trend) တစ္ခုလည္းျဖစ္ပါတယ္။ သိပ္အံ့ၾသစရာမရွိတာက အဦးဆံုးေရြး ေကာက္ပြဲက အီတလီရဲ႕ အနာဂတ္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး မေသခ်ာမေရရာမႈကို တုိးပြားေစ႐ံုမွ်သာ ျဖစ္မယ္ဆိုတာ ပါပဲ။ အဲ့အခ်ိန္အေတာအတြင္းမွာပဲ ဥေရာပဇုန္ရဲ႕ စတုတၳေျမာက္အႀကီးမားဆံုး စီးပြားေရး အင္အားႀကီးျဖစ္တဲ့ စပိန္ႏိုင္ငံကလည္း ျပည္တြင္းေရး ျပႆနာေပါင္းမ်ားစြာနဲ႔ (လုပ္စရာကိစၥရပ္ေပါင္းမ်ားစြာနဲ႔ လံုးလည္ခ်ာလည္ လုိက္ေနတဲ့ လူနည္းစုအစုိးရအဖြဲ႔ကေန ကတ္တလုိနီးယားေဒသမွာ မၾကာခဏျဖစ္ပြားေနဆဲျဖစ္တဲ့ ခြဲထြက္ေရး လႈပ္ရွားမႈေတြအထိ) ရင္ဆုိင္ေနရတာျဖစ္တယ္။ ဥေရာပသမဂၢဆုိတဲ့ အုပ္စုႀကီးရဲ႕ အနာဂတ္ကို ပံုေဖာ္ဖုိ႔ အတြက္ ဆင္ျခင္သံုးသပ္ေနဖုိ႔ သူ႔မွာလည္း ဦးမလွည့္ႏုိင္ျဖစ္ေနတာပါ။

အဲဒီျပႆနာေတြဟာဆုိရင္ ဥေရာပသမဂၢကေနၿပီး မူဝါဒေရးရာပုိင္းမွာ ဆံုးျဖတ္ခ်မွတ္ ေဆာင္ရြက္မႈေတြျပဳ လုပ္ရမယ့္ အခ်ိန္တစ္ခုတည္းမွာ ေပၚေပါက္ေနတာျဖစ္တယ္။ ဒီႏွစ္အတြင္း ဥေရာပတစ္တုိက္လံုးရဲ႕ အျပင္ထန္း ဆံုး အျငင္းပြားျငင္းခံုစရာေတြထဲကတစ္ခုက ေနာက္လာမယ့္ ၂ဝ၂၁ခုႏွစ္အထိ အသက္ဝင္အက်ဳိးသက္ေရာက္ မႈရွိတဲ့ ေနာက္ထပ္ ၇ႏွစ္စာ ဥေရာပသမဂၢဘတ္ဂ်က္ကိစၥကို သြားၿပီးလွည့္ေပးေနဦးမွာပါ။ စုိက္ပ်ိဳးေရး ေထာက္ပံ့ ေငြေတြအျပင္ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရး ရန္ပံုေငြေတြနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အရြယ္အစားနဲ႔ ျဖန္႔ေဝသံုးစြဲပံုေတြအေပၚ အဓိကထားေဆြး ေႏြးမႈေတြက ဥေရာပသမဂၢအတြင္း အၿပိဳင္အဆုိင္ျဖစ္ေနတဲ့ မဟာဗ်ဴဟာ အက်ဳိးစီးပြားေတြကို ထုတ္ေဖာ္ဖြင့္ခ် မွာျဖစ္တယ္။ ရန္ပံုေငြအသားတင္ ရယူၾကသူေတြျဖစ္ၾကတဲ့ အုပ္စုဝင္ေတြက (ဥေရာပေတာင္ပိုင္းနဲ႔ယွဥ္ရင္ အေရွ႕ဥေရာ ပဘက္ပိုင္းက အမ်ားစုျဖစ္တယ္)တုိးျမႇင့္ေပးဖုိ႔ တြန္းအားေပးၾကမွာမ်ဳိး ဒါမွမဟုတ္ အဓိကအသား တင္ ကူညီပံ့ပုိးသူေတြ (ဥေရာပေျမာက္ပုိင္းက အမ်ားစုျဖစ္)က အသံုးစရိတ္ ျဖတ္ေတာက္မႈေတြျပဳလုပ္ဖုိ႔ တုိက္တြန္းေနခ်ိန္မွာ အနည္းဆံုးအေနနဲ႔ လက္ရွိသံုးစြဲေနမႈအဆင့္ကို ထိန္းထားေပးဖုိ႔ ေတာင္းဆုိၾကမွာျဖစ္ တယ္။ ဥေရာပေကာ္မရွင္ အဖြဲ႔ဝင္သစ္ေတြအျပင္ ဥေရာပဗဟုိဘဏ္ (European Central Bank)နဲ႔ ဥေရာ ပေကာင္စီဥကၠ႒ေနရာရာထူးေတြကိုခန္႔ အပ္ဖုိ႔အတြက္ ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးမႈကလည္း အီးယူႏုိင္ငံအစုိးရေတြ အၾကား အုိင္ဒီယိုေလာ္ဂ်ီနဲ႔ မဟာဗ်ဴဟာပိုင္းဆုိင္ရာ အျငင္းပြားမႈဆီ ဦးတည္သြားဦးမွာျဖစ္တယ္။ အဲဒီလုိ ေစ့စပ္ ေဆြးေႏြမႈေတြက အျပည့္အဝ နားလည္သေဘာေပါက္မႈေတြ ျပည့္ႏွက္ေနပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိ ဥေရာပသမဂၢရဲ႕ စီးပြားေရး၊ ႏုိင္ငံျခားေရးနဲ႔ ေငြေၾကးဆုိင္ရာ မူဝါဒေတြရဲ႕အနာဂတ္က ေဆြးေႏြးေရးစားပြဲေပၚကို ေရာက္လာေတာ့မလုိ႔ပါပဲ။

 

 

လမ္းေၾကာင္း(၂) –

ေပၚျပဴလစ္ဇင္ရွိေနတာ လက္ခံရမယ့္    အခ်က္ျဖစ္ေနမႈ

မၾကာေသးတဲ့ ႏွစ္ကာလေတြအတြင္း ေပၚျပဴလစ္ဝါဒီေတြနဲ႔ အမ်ဳိးသားေရးဝါဒီ အင္အားစုေတြက အဖြဲ႔ဝင္ႏုိင္ငံအေတာ္ မ်ားမ်ားမွာ အျပင္းအထန္ ခ်ဥ္းနင္းဝင္ေရာက္ၿပီး စြက္ဖက္မႈေတြျပဳလုပ္လာပါ တယ္။ ၂ဝ၁၉နဲ႔ ေနာက္ပုိင္းကာလေတြမွာ အဲဒီအင္အားစုေတြက ႐ိုးစင္းတဲ့အေၾကာင္း ျပခ်က္တစ္ခုနဲ႔ အုပ္စုဖြဲ႔ႏုိင္ငံေရး ထဲမွာ လႊမ္းမုိးဖုိ႔ အစဥ္တစိုက္ ဆက္လက္ႀကိဳးစားလာမွာျဖစ္တယ္။ အေၾကာင္းကေတာ့ သူတုိ႔ ႀကီးထြားျမင့္ တက္လာမႈကို ပံ့ပုိးေပးခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းတရားအခ်က္ အားလံုးကတည္ရွိေနဆဲမို႔လုိ႔ပါပဲ။ စီးပြားေရးဖြံ႔ၿဖိဳးမႈ နိမ့္က် ေနမႈ၊ ဂလုိဘယ္လုိက္ေဇးရွင္းရဲ႕ အမွန္ကိုဖံုးကြယ္ထားတဲ့ အက်ဳိးစီးပြားနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး မယံုသကၤာျဖစ္မႈ၊ ျမင့္တက္လာတဲ့ ဆင္းရဲခ်မ္းသာ မညီမွ်မႈ၊ လူဝင္မႈႀကီးၾကပ္ေရးနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ စုိးရိမ္မကင္းျဖစ္ေနရမႈ၊ လူဦးေရ အေျပာင္းအလဲနဲ႔ ႏုိင္ငံ့အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ ဆံုး႐ံႈးလာရမႈ စတဲ့ကိစၥရပ္ေတြက ဥေရာပမွာ လက္ရွိႏုိင္ငံေရး၊ စီးပြားေရးအေနအထား အစီအစဥ္ကို ေမးခြန္းထုတ္ေနတဲ့ ႏုိင္ငံေရးအင္အားစုေတြအတြက္ လံုေလာက္ျပည့္စံုတဲ့ အေျခခံအေၾကာင္း တရားကို ဆက္လက္ေထာက္ပံ့ေပးေနဦးမွာ ျဖစ္တယ္။

သဘာဝအားျဖင့္ေတာ့ အဲဒီအင္းအားစုေတြဟာ သိသာထင္ရွားတဲ့ ကန္႔သတ္တားဆီးမႈေတြကို ရင္ဆုိင္ ရမွာပါ။ ေထာက္ခံသူအမ်ားက သူတို႔သက္ဆုိင္ရာ ႏုိင္ငံေတြကို ဥေရာပသမဂၢနဲ႔ ဥေရာပေဒသဇုန္ အတြင္းမွာပဲ ဆက္လက္ၿပီး ရွိေနလုိဆဲပါပဲ။ ျဖစ္ရပ္အေၾကာင္းတရား အေတာ္မ်ားမ်ားရွိေနရင္ေတာင္မွ ဒီဆႏၵသေဘာက ဥေရာပသည္သာ အခရာသေဘာျဖစ္တဲ့ Continental project အတြက္ဆုိတဲ့ ေမြးရာပါေဒသစြဲ ခ်စ္ျမတ္ႏုိးမႈက ေန အရင္းတည္လာတာမဟုတ္သလုိ ဥေရာပကေန ႏုတ္ထြက္တာနဲ႔ မခန္႔မွန္းႏိုင္ေလာက္တဲ့ အက်ဳိးဆက္ေတြ ကို ေၾကာက္ရြံ႔တာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ အလားတူသေဘာက ဥေရာပဆန္႔က်င္ေရး စကားမ်ဳိးေျပာတတ္ၾကတဲ့ ႏုိင္ငံေရးသမားေတြေတာင္ ေလသံေလ်ာ့သြားရတဲ့အထိ သက္ေရာက္မႈရွိတယ္။ သူတုိ႔က အဲဒါကုိ အသံုးခ် စရာပါဝါလုိ႔ ယူဆၿပီး ေသခ်ာခုိင္မာတဲ့မူဝါဒေရးရာ ေရြးခ်ယ္မႈေတြကို ျပဳလုပ္ဖန္တီးရမွာျဖစ္တယ္။ ဘာပဲျဖစ္ ျဖစ္ ေပၚျပဴလစ္ဝါဒီေတြနဲ႔ အမ်ဳိးသားေရးဝါဒီ အင္အားစုေတြႀကီးထြားလာမႈက ဥေရာပသမဂၢအတြက္ေတာ့ လက္ရွိ သူ႔ပံုစံအေနအထားအရ ရွင္သန္ရပ္တည္ေနမႈကုိ အႀကီးမားဆံုး ၿခိမ္းေျခာက္ေနတာပဲျဖစ္တယ္။ ပံုမွန္အားျဖင့္ ကေတာ့ ဥေရာပသမဂၢက ဘာမွန္းမသိတဲ့အရာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဒါမွမဟုတ္ သူတုိ႔အေနနဲ႔ ဥေရာပအေပၚ မယံုသကၤာျဖစ္မႈ (Euroskepticism)ကို ေျပေလ်ာ့ေအာင္လုပ္ ရင္ေတာင္မွ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အဲဒီဝါဒသမားေတြ အႏုိင္ရရွိသြားမွာကို တားဆီးဖုိ႔အတြက္နဲ႔ေတာ့ အင္စတီက်ဴးရွင္းအရ ကန္႔သတ္ထားမႈေတြကို အေရးထားမေန ႏုိင္ပါဘူး။ ဒီကိစၥရပ္ကိုေပါင္းစည္းဖုိ႔က ေပၚျပဴလစ္ဝါဒီနဲ႔ အမ်ဳိးသားေရးဝါဒီသမားေတြ ေပၚထြက္လာမႈက ေအာင္ျမင္ခါစ တက္ၾကြသူေတြနဲ႔ ရင္ဆုိင္ယွဥ္ၿပိဳင္ဖုိ႔အတြက္ အလားတူ ရပ္တည္ခ်က္မ်ဳိးေတြကို အလယ္ အလတ္ သေဘာမွ် ႏုိင္ငံေရးပါတီေတြကေနၿပီး က်င့္သံုးလာမွျဖစ္မယ္ဆုိတဲ့ အခ်က္ပါပဲ။

၂ဝ၁၉ကေတာ့ အဲလုိႏုိင္ငံေရးလႈပ္ရွားမႈေတြအတြက္ ၾကမ္းတမ္တဲ့စမ္းသပ္ ခ်က္ကာလတစ္ခု ျဖစ္ပါလိမ့္ မယ္။ ဥေရာပသမဂၢအတြက္ သတင္းေကာင္းက အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲ အေတာ္မ်ားမ်ားက ဒီႏွစ္အတြင္းမွာ ဥေရာပတစ္ခြင္လံုးက်င္းပ မွာမဟုတ္ေနတာပဲျဖစ္တယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း ေမလေနာက္ဆံုးပတ္မွာ ဥေရာပ ပါလီမန္အတြက္ ဥပေဒျပဳသမားေတြကို ခန္႔အပ္တာဝန္ေပးဖုိ႔ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ ႏုိင္ငံအလုိက္က်င္းပရမွာ ျဖစ္တယ္။ ဒီကေနၿပီး မဲဆႏၵရွင္ေတြကို သူတို႔သက္ဆုိင္ရာ အစုိးရေတြကို အျပစ္ေပးႏိုင္ၿပီး တည္ေဆာက္ေရး ဆန္႔က်င္သူေတြကို ေထာက္ခံေပးႏိုင္မယ့္ စြန္႔စားရမႈနည္းပါတဲ့ အခြင့္အလမ္းေတြ ရရွိေစမွာျဖစ္တယ္။ အီးယူ ေထာက္ခံေရး အင္အားစုေတြကလည္း ပါလီမန္ကို ဆက္လက္ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္ဖုိ႔လုပ္မယ္၊ ဒါေပမယ့္ ဥပေဒျပဳေရး က႑က အပုိင္းပုိင္းပိုျဖစ္သြားလိမ့္မွာျဖစ္ၿပီး မူဝါဒေရး ဆြဲေရးလုပ္ငန္းပိုင္းက ပိုၿပီးအခက္ေတြ႕ ျဖစ္သြားေစႏုိင္ ပါတယ္။ ႏုိင္ငံေရးပါတီေတြ (တည္ဆဲအာဏာရ အစုိးရပါတီမွာေရာ၊ အတုိက္အခံဘက္မွာပါ)က မဲေပးၿပီေနာက္ ပုိင္းမွာ သူတုိ႔ရဲ႕ႏုိင္ငံေရး အနာဂတ္ေတြကို အစီအစဥ္ေရးဆြဲဖုိ႔ ဖိတ္ၾကားမႈေတြျပဳလုပ္ ရမွာျဖစ္တဲ့အတြက္ ေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြကေနၿပီး ျပည္တြင္းမွာ ဂယက္႐ုိက္ထမႈေတြကိုလည္း ျဖစ္လာေစမွာပါ။ ဥေရာပ တစ္ခြင္က မဲ႐ံုေတြက (စပိန္လုိမ်ဳိး) အားနည္းတဲ့အစုိးရေတြ ဒါမွမဟုတ္ (အီတလီနဲ႔ ဂ်ာမနီမွာလိုမ်ဳိး) ကုိး႐ုိးကား ရားႏိုင္တဲ့ ၫြန္႔ေပါင္းဖြဲ႔မႈမ်ဳိးေတြနဲ႔လုိ အေနအထားမ်ဳိးေတြဆီကို အဦးပုိင္းေရြးေကာက္ပြဲေတြကို တြန္းပုိ႔သလုိျဖစ္ သြားေစႏိုင္တယ္။ ေစာင့္ၾကည္ရမယ့္ မဲအေနအထားတစ္ခုကေတာ့ ႏိုဝင္ဘာမွာက်င္းပမယ့္ ပိုလန္ႏုိင္ငံရဲ႕ေရြး ေကာက္ပြဲပါပဲ။ မဲေပးျပည္သူေတြက လက္ရွိအစုိးရကိုပဲဆက္ၿပီး ေထာက္ခံမဲေပးမလားဆုိတာ ၾကည့္ရမွာပါ။ လက္ရွိပိုလန္ အစုိးရကလည္း ဥေရာပသမဂၢနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အက်ယ္ေလာင္ဆံုး ေဝဖန္သူေတြထဲမွာ ပိုလန္လည္း ပါဝင္တယ္။

 

လမ္းေၾကာင္း (၃) –

စီးပြားေရးမွာ ရင္ဆုိင္ေနရတဲ့ အႏၲရာယ္ရွိေနဆဲ အေျခအေန

ဥေရာပေဒသဇုန္ တစ္ခုလံုးအေနနဲ႔လည္း ၂ဝ၁၉အတြင္းမွာ စီးပြားေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး စြန္႔စားရမယ့္ အေျခအေန အရင္းအျမစ္အနည္းဆံုး ၃ခုကို ကုိယ္တြယ္ေျဖရွင္းရမွာျဖစ္တယ္။ အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚ နယ္ထရမ့္ အစုိးရအဖြဲ႔နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ကုန္သြယ္ေရး ကိစၥရပ္ေတြထဲကမွ အဓိက ပင္စည္က ဥေရာပကားထုတ္ လုပ္ေရးေပၚ ပိုမုိျမင့္မားတဲ့ အခြန္ႏႈန္းထားေတြ စည္းၾကပ္ျပ႒ာန္းမလားဆုိတာကို စဥ္းစားသံုးသပ္ေနတာပဲ ျဖစ္တယ္။ အေမရိကန္စီးပြားေရးဝန္ႀကီးဌာနကေန ေမာ္ေတာ္ကားတင္သြင္းမႈေတြက အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ရဲ႕ အမ်ဳိးသားလံုၿခံဳေရးကို ၿခိမ္းေျခာက္စရာတစ္ခုျဖစ္,မျဖစ္သံုးသပ္ထားတဲ့ အစီရင္ခံစာတစ္ခုက ၿပီးခဲ့တဲ့ ေဖေဖာ္ဝါရီလလယ္မွာ ထုတ္ျပန္ဖုိ႔ရည္ရြယ္ထားတာပါ။ အိမ္ျဖဴေတာ္က အေရးယူေဆာင္ရြက္မယ့္ ဆံုးျဖတ္ ခ်က္ခ်မွတ္ဖုိ႔ ရက္၉ဝအခ်ိန္ရမွာျဖစ္တယ္။ ဥေရာပမွာ ယာဥ္ထုက္လုပ္ေရးက႑မွာ အဓိကျဖစ္တဲ့ ဂ်ာမနီႏုိင္ငံ ဆုိရင္ အဲဒီၿခိမ္းေျခာက္မႈက လက္ေတြ႔သာျဖစ္မယ္ဆုိရင္ ဆံုး႐ံႈးမႈေတြသူ႔အတြက္ အမ်ားအျပားျဖစ္လာမွာပါ။ ဒါေပမယ့္ ဂ်ာမနီရဲ႕ ေထာက္ပံ့ေရး ကြင္းဆက္မွာပါဝင္ေနတဲ့ ဥေရာပႏုိင္ငံ အေတာ္မ်ားမ်ားလည္း ခံရမွာပါပဲ။ အဆံုးမွာေတာ့ ဥေရာပသမဂၢဟာ စုိက္ပ်ဳိးေရးက႑ပါဝင္တဲ့ အလံုးစံုလြတ္လပ္တဲ့ ကုန္သြယ္ေရး သေဘာတူညီ ခ်က္ကို လက္မွတ္ထုိးဖုိ႔ အခက္အခဲျဖစ္ေနတာကုိ ေတြ႔ႀကံဳရမွာျဖစ္တယ္။ ဒီသေဘာတူခ်က္ဆုိတာက အိမ္ျဖဴ ေတာ္အေနနဲ႔ ဥေရာပထုတ္ကားေတြအေပၚ ျမင့္မားတဲ့ အခြန္ႏႈန္းထားစည္းၾကပ္မႈ မျပဳလုပ္ဖုိ႔အတြက္ အျပန္ အလွန္အေနနဲ႔ ႀကိဳးပမ္းလာေစမွာ ျဖစ္တယ္။ ဒါတင္မက အီးယူထုတ္ယာဥ္ေတြကို အိမ္ျဖဴေတာ္ကေန အခြန္ ႏႈန္းပုိျမႇင့္ၿပီး စည္းၾကပ္တာမ်ဳိး လုပ္မယ္ဆုိရင္ဘရပ္ဆဲလ္ကလည္း သူ႔နည္းသူ႔ဟန္ တန္ျပန္ေဆာင္ရြက္မႈေတြ အရ ထိခုိက္နစ္နာရမႈကို တုံ႔ျပန္လာမွာျဖစ္ပါတယ္။ ကမာၻ႕အႀကီးမားဆံုး စီးပြားေရးအင္အားႀကီး ၃ခုထဲက ၂ခု အၾကားက ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ သေဘာတူညီထားတဲ့ ကုန္သြယ္ေရးအေပၚ အၾကမ္းဖ်င္းအားျဖင့္ ေလ်ာ့က်သြားေစ မယ့္ ရလဒ္မ်ဳိးျဖစ္သြားေစမွာပါ။

Brexit အက်ပ္အတည္းကလည္း ဥေရာပအတြက္ စီးပြားေရးအေပၚ အႏၲရာယ္ေပးႏိုင္တဲ့ ဒုတိယ ေျမာက္အႀကီးမားဆံုးေသာ အေၾကာင္းရင္းျမစ္တစ္ခုျဖစ္တယ္။ ၿဗိတိန္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ထရီဆာေမ အစုိးရက ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္ကုန္ပုိင္းေလာက္မွာ ဘရပ္ဆဲလ္နဲ႔ ေစ့စပ္ညိွႏိႈင္းမႈျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ အစီအစဥ္ကို ေအာက္လႊတ္ေတာ္က ပယ္ခ် မယ္ဆုိရင္ေတာ့ ၿဗိတိန္အစုိးရက ဥေရာပသမဂၢကေန ပရမ္းပတာဆန္ဆန္ ထြက္ေပါက္တစ္ခုကုိ ေရွာင္လႊဲႏုိင္ မွာျဖစ္တယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ အဲဒီအစီအစဥ္ကေန ေစ့စပ္ညိႇႏိႈင္းမႈ အခ်ိန္ကာလကုိ သက္တမ္းတုိးဖုိ႔ ေမတၱာရပ္ခံႏုိင္တယ္ (ဒါကလည္း ဥေရာပသမဂၢရဲ႕ က်န္တဲ့ အစိတ္အပုိင္းေတြဆီကေန အားလံုး သေဘာတူညီ တဲ့ ေထာက္ခံမႈရဖုိ႔လိုအပ္မွာ ျဖစ္တယ္။) ဒါမွမဟုတ္ အဲလုိ ေမတၱာရပ္ခံမႈကို ႐ုတ္သိမ္းတာမ်ဳိးလည္း ျဖစ္ႏိုင္ တယ္ (လန္ဒန္အစုိးရက တစ္ဖက္သက္လုပ္ႏုိင္တဲ့အရာျဖစ္တယ္။) အဲလုိ ေႏွာင့္ေႏွးၾကန္႔ ၾကာေနတဲ့အတုိင္း လုိက္လုပ္မယ့္ မဟာဗ်ဴဟာတစ္ခုကို လန္ဒန္အေနနဲ႔ အၾကမ္းသေဘာေလာက္ ခ်မွတ္မထားရင္ေတာ့ ယူႏုိက္ တက္ကင္းဒမ္းရဲ႕ ႏုတ္ထြက္မႈ လိပ္ခဲတည္းလည္းျဖစ္ေနျခင္းက အဓိပၸာယ္သိပ္မရွိသလုိျဖစ္မွာပါ။ ဒီကိစၥက ကနဦး ေရြးေကာက္ပြဲပံုစံတစ္ခုလုိျဖစ္ေနၿပီး ဥေရာပသမဂၢအဖြဲ႔ဝင္ျဖစ္မႈနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ဒုတိယအႀကိမ္ လူထု ဆႏၵခံယူ ပဲြတစ္ခု ဒါမွမဟုတ္ ေနာက္ထပ္ထြက္ေပါက္ အသစ္တစ္ခုလုိျဖစ္ပါတယ္။ (အထူးသျဖင့္ ေလဘာပါတီ အစုိးရျဖစ္လာတဲ့အခါဆုိရင္) ဒီေရြးခ်ယ္မႈေတြထဲက ဘယ္ဟာမဆုိက Brexit အေရးကို ေနာက္ေရႊ႕သလုိျဖစ္ မယ္ဆုိရင္ ယူေကနဲ႔တျခားေနရာေတြ အားလံုးမွာ မေသခ်ာမေရရာမႈနဲ႔ စုိးရိမ္ေသာက အရင္းအျမစ္အသစ္ ေတြကို ဖန္တီးလုိက္သလုိလည္း ျဖစ္လာမယ္။

ျဖစ္ေပၚလာႏုိင္မယ့္ စြန္႔စားရမႈ ေနာက္ဆံုးတစ္ခုကေတာ့ အရင္အေဟာင္းထဲကပါပဲ။ ဥေရာပေတာင္ပုိင္းရဲ႕ အကဲအ ဆတ္မခံတဲ့ စီးပြားေရးအေျခအေနျဖစ္ပါတယ္။ ဒါကလည္း ၂ဝ၁၉ထဲမွာ သူ႔နည္းသူ႔ဟန္ နည္းလမ္း ေပါင္းစံုနဲ႔ ေပၚေပါက္လာ မယ့္ဟာျဖစ္တယ္။ စုိးရိမ္ေစတဲ့အေၾကာင္းတစ္ခုက အေၾကြးတနင့္တပိုး တင္ေနတဲ့ ႏုိင္ငံေတြနဲ႔ အဲဒီအေၾကြးေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့ဘဏ္ေတြအၾကား ”အေၾကြးႏြံသံသရာ” လုိ႔ေခၚတဲ့အရာပါပဲ။ ဟုိဘက္ဒီဘက္ မၿပီးဆံုးႏိုင္ေအာင္ အဖန္တလဲလဲ လွည့္ေခြေနတဲ့ သေဘာမ်ဳိးပါ။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ဆယ္စုႏွစ္ေတြတုန္း က ေငြထုတ္ေခ်းသူ ၿမီရွင္ေတြဟာ ဥေရာပဇုန္ ႏုိင္ငံေတြဆီကေန ေငြတုိက္စာခ်ဳပ္ေတြကို ပုိပုိၿပီး ဝယ္ယူလာ ခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ အေၾကြးေစ်းႏႈန္းေတြက်တဲ့ အခါက် အဲဒီေငြတုိက္စာခ်ဳပ္ေတြကို ကုိင္ထားတဲ့ဘဏ္ေတြ က ထိခုိက္ခံစားရတယ္။ အဲလုိမ်ဳိးကို ၂ဝ၁၉အတြင္း ေစာင့္ၾကည့္ရမယ့္ႏုိင္ငံကေတာ့ အီတလီပဲျဖစ္တယ္။ ေရာမကဥေရာပေကာ္မရွင္နဲ႔ ယာယီေျပၿငိမ္းမႈရတဲ့ အေနအထားေရာက္ရင္ေတာင္မွ တခ်ဳိ႕ဘဏ္ေတြက ယူ႐ုိ ေငြဘီလီယံေပါင္းမ်ားစြာနဲ႔ ဘာမွမလုပ္ဘဲ ယူထားတဲ့ ေခ်းေငြပမာဏမ်ားစြာကို အီတလီရဲ႕ ႏုိင္ငံျခားေၾကြးၿမီ အျဖစ္ ပုိင္ဆုိင္ထားဆဲျဖစ္မယ္ဆုိရင္ သူ႔ရဲ႕ျပည္သူ႔ဘ႑ာေရးပုိင္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ေရရွည္ရပ္တည္ႏုိင္မႈအေပၚ သံသယျဖစ္ေနတာေတြကို သက္သာေစေတာ့မွာ မဟုတ္ပါဘူး။

ဒါေပမယ့္ ဥေရာပေတာင္ပုိင္းမွာ စီးပြားေရးအေနအထားကို ႐ႈပ္ေထြးေနေစတဲ့ ေနာက္ထပ္ကိစၥရပ္ေတြ ရွိေနပါေသးတယ္။ အခုဆုိရင္ ECB က သူ႔ရဲ႕ေငြတုိက္ စာခ်ဳပ္ဝယ္ယူေရး လြယ္ကူအဆင္ေျပေစမႈ အစီအစဥ္ကို အဆံုးသတ္လုိက္ၿပီ ျဖစ္တယ္။ ဒီႏွစ္မွာ ဥေရာပေဒသရဲ႕ ေၾကြးၿမီအတြက္ ေတာင္းဆုိစရာ အရင္းအျမစ္ နည္းပါး သြားမယ့္သေဘာျဖစ္ၿပီး အထူးသျဖင့္ ေျမထဲပင္လယ္ ဥေရာပေဒသက အင္အားခ်ည့္နဲ႔ေနတဲ့ စီးပြားေရး အတြက္ ေခ်းယူရမယ့္ကုန္က်စရိတ္ေတြဟာ အဓိကက်တဲ့ ေငြေခ်းသူေတြပါ ဝင္ေငြမရွိဘဲ ထုိးတက္သြားႏုိင္ပါ တယ္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ အီတလီ၊ စပိန္နဲ႔ ျပင္သစ္လုိႏိုင္ငံေတြလုိက ျမင့္မားတဲ့လုိ ေငြျပမႈ အေနအထားဆီဦး တည္သြားမယ့္ ၂ဝ၁၉ ဘတ္ဂ်က္အစီအစဥ္ကို ေၾကညာခဲ့တယ္။ ဒါဟာ ေၾကြးၿမီအရမ္းမ်ားေနၿပီးသား ႏုိင္ငံေတြ အတြက္ အလြန္႔ကိုအႏၲရာယ္မ်ားတဲ့ အျပဳအမူတစ္ခုျဖစ္တယ္။ ဥေရာပဇုန္အတြင္းက စီးပြားေရးအေျခအေန အေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ ေႏွးေကြးက်ဆင္းေနၿပီးျဖစ္ပါၿပီ။ ေနာက္ထပ္ စီးပြားေရးက်ဆင္းမႈမ်ား ထပ္ျဖစ္ လာမယ္တဲ့အခါ အဲဒီႏုိင္ငံေတြဟာ ျပႆနာကို ကုိင္တြယ္ေျဖရွင္းဖုိ႔အတြက္ ေငြေၾကးအေနအထားက အေတာ္ ေလးကို ေသးငယ္နည္းပါးသြားမွာေတာ့ အေသအခ်ာပါပဲ။

 

လမ္းေၾကာင္း(၄) –

တ႐ုတ္၊ ႐ုရွားတုိ႔ကေန ႐ႈပ္႐ႈပ္ေထြးေထြး ခ်ည္ေႏွာင္ထားမႈေတြ

အေမရိကန္နဲ႔ ကုန္သြယ္ေရးကိစၥ အျငင္းပြားမႈေတြအျပင္ ဥေရာပသမဂၢက တ႐ုတ္နဲ႔ ႐ုရွားတုိ႔လုိ ႏုိင္ငံတကာစနစ္ထဲက အျခားအဓိက ပါဝါႀကီးနဲ႔လည္း လက္တြဲထားရတာေတြရွိမွာျဖစ္တယ္။ လက္ရွိမွာဆုိ တ႐ုတ္နဲ႔အေမရိကၾကားက ကုန္သြယ္ေရး စစ္ပြဲက ဥေရာပအတြက္ အခြင့္အလမ္းျဖစ္ေစတယ္။ ဘရပ္ဆဲလ္က ဥေရာပရင္းႏွီး ျမႇဳပ္ႏွံမႈအတြက္ ေစ်းကြက္ဖြင့္ဖုိ႔ တ႐ုတ္ကို ဖိအားပုိေပးႏိုင္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။ ဥေရာပ က တ႐ုတ္ျပည္တြင္း ကုမၸဏီေတြနဲ႔ ဥေရာပရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြ ယွဥ္ၿပိဳင္ရာမွာ ညီတူညီမွ် အေနအထားမ်ဳိးျဖစ္ ဖုိ႔ တ႐ုတ္ကိုအာမခံေပးေစခ်င္တယ္။ ၿပီးေတာ့ တ႐ုတ္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြအတြက္ ေထာက္ပံ့ေၾကးေပးေန တာကို ဖယ္ရွားေပးေစခ်င္တယ္။ တ႐ုတ္ကေတာ့ သူ႔စီးပြားေရးမုိဒယ္ကိုသိပ္ၿပီး သိသိသာသာ ေျပာင္းလဲလုိ ဟန္မရွိခ်ိန္မွာ အေမရိကန္-တ႐ုတ္ဆက္ဆံေရး ေနာက္ထပ္က်ဆင္းလာမႈ ဘယ္လုိပံုစံမဆုိက တ႐ုတ္ကို ဘရပ္ဆဲလ္ရဲ႕ ဖိအားေပးမႈကို လက္ခံလာေစဖုိ႔ ျဖစ္ေစႏုိင္ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ဥေရာပသမဂၢကလည္း သူတို႔ေဒသတြင္းမွာ တ႐ုတ္ရဲ႕ႀကီးထြားလာေနတဲ့ တည္ရွိမႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး စုိးရိမ္မႈရွိတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဘရပ္ဆဲလ္က အေရွ႕နဲ႔အေနာက္ ဥေရာပေဒသတြင္းက ေပက်င္းရဲ႕ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ အစီအစဥ္ေတြနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ စိုးရိမ္မကင္းျဖစ္တယ္။ အမ်ားျပည္ သူေထာက္ပံ့ေရးနဲ႔ ႏုိင္ငံေတာ္ အေထာက္ အပံ့ကိစၥရပ္ေတြမွာ အီးယူခ်မွတ္ထားတဲ့ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြကို အဆုိျပဳလႊာ တခ်ဳိ႕က မလုိက္နာတာေတြ ရယ္၊ ေနာက္ထပ္အေနနဲ႔ ကုန္က်စရိတ္နဲ႔ အက်ဳိးအျမတ္ ခြဲျခမ္းစိစစ္မႈ ကင္းမႈေနတာေတြကို မႏွစ္ၿမိဳ႕မႈမ်ဳိးေတြ ပါ။ အဖြဲ႔အုပ္စုႀကီးတစ္ခုလံုးအေနနဲ႔ စုိးရိမ္ေနၾကတာက ေပက်င္းရဲ႕ တုိးပြားလာေနတဲ့ စီးပြားေရး အစုိင္အခဲႀကီး က ႏုိင္ငံေရးအရ လႊမ္းမုိးမႈဆီကို ေျပာင္းလဲလာမွာကိုပဲျဖစ္တယ္။ ဒါက ဥေရာပသမဂၢရဲ့ ႏုိင္ငံေရးဆုိင္ရာ အစိတ္ စိတ္အႁမႊာႁမႊာၿပိဳကြဲမႈကို ပိုၿပီးဆုိးရြားသြားေစမွာျဖစ္လုိ႔ပါပဲ။ ေျပာရမယ္ဆုိရင္ အဲလုိသူတုိ႔ စုိးရိမ္ေၾကာက္လန္႔မႈ က အမွန္တကယ္လည္း ျဖစ္လာေနပါၿပီ။ တ႐ုတ္ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈကို စုိးရိမ္မကင္းထိတ္လန္႔ေနတဲ့ ခ်မ္းသာတဲ့ ဥေရာပႏုိင္ငံေတြလည္း ရႏုိင္သမွ် ႏုိင္ငံျခားရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈကို ႀကိဳဆုိလက္ခံထားတဲ့ ဆင္းရဲတဲ့ ႏုိင္ငံေတြနဲ႔စၿပီး ျပႆနာေတြျဖစ္ေနၿပီလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ ဥေရာပအုပ္စုတစ္ခုလံုးက ထိရွလြယ္တဲ့နည္းပညာပုိင္းေတြမွာဆုိ တ႐ုတ္ရဲ႕ရင္းႏွီး ျမႇဳပ္ႏွံမႈနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ အေတာ္ေလးသတိထားၿပီး စုိးရိမ္ေနၾကပါတယ္။ ဥေရာပသမဂၢအေနနဲ႔ တုိက္တစ္ခု လံုးအဆင့္မွာ အားလံုးသေဘာတူညီတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ယႏၲရားတစ္ခု တင္သြင္းဖုိ႔ပ်က္ ကြက္ေနေပမယ့္ ဂ်ာမနီ၊ ျပင္သစ္နဲ႔ တျခား ႏုိင္ငံေတြကေတာ့ အထိအခိုက္မခံႏုိင္တဲ့ နည္းပညာပုိင္း၊ အေျခခံအေဆာက္အဦ ပုိင္းေတြက တ႐ုတ္အပါအဝင္ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈကို စစ္ေဆးၾကည့္႐ႈဖုိ႔ လုပ္ငန္းစဥ္ယႏၲရားေတြကို အသင့္ျပင္ထား ၿပီးျဖစ္တယ္။ အဲလုိပဲ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက သူ႔မိတ္ဖက္ ဥေရာပႏုိင္ငံေတြကို တ႐ုတ္ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈအေပၚ အားေကာင္း ခုိင္မာတဲ့ အတားအဆီးေတြခ်ထားဖုိ႔ ဖိအားတုိးေပးေနတယ္။ မွတ္ဉာဏ္တုေခၚတဲ့ AIနဲ႔ မုိဘုိင္း ကြန္ရက္ 5Gလုိ ကိစၥရပ္ေတြအပါအဝင္ အေတာ္မ်ားမ်ားေနရာေတြက သုေတသနနဲ႔ ကုန္သြယ္မႈကို အဲလုိဖိအား ေပးမႈ သက္ေရာက္ေစမွာျဖစ္တယ္။

အလားတူပဲ အ႐ႈပ္အေထြးျဖစ္မႈေတြက ဒီႏွစ္အတြင္းမွာ ဥေရာပနဲ႔ ႐ုရွားတုိ႔ရဲ့ဆက္ဆံေရး သက္ေရာက္မႈ ရွိေစတယ္။ မၾကာေသးခင္က ဥေရာပသမဂၢကေနၿပီး ႐ုရွားအေပၚ ၂ဝ၁၉ႏွစ္လယ္အထိ စီးပြားေရးဒဏ္ခတ္ ပိတ္ဆုိ႔မႈကို သက္တမ္းတုိးခဲ့ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ဒါဟာ ယူကရိန္းအေရွ႕ဘက္က ပဋိပကၡကို ေျဖရွင္းေဆာင္ရြက္ ဖုိ႔အတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ေရာင္ျခည္ေတြကို ေမွးမွိန္သြားေစတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဒီႏွစ္ကုန္ပုိင္း ကာလမတုိင္ခင္ အထိ အဲလုိစီးပြားေရးပိတ္ဆုိ႔မႈသက္တမ္းတုိးဖုိ႔က ထပ္ျဖစ္လာႏိုင္ ဖြယ္လည္းရွိပါတယ္။ အေဇာ့ပင္လယ္ (Sea of Azov) ဝန္က်င္ စိုးမုိးေရးအတြက္ ၿပိဳင္ဘက္ေတြက ယွဥ္ၿပိဳင္ေနၾကရတဲ့အတြက္ ၿပိဳင္ဘက္ခ်င္းၾကား ပြတ္ တုိက္မႈေတြေတာင္မႈ ေလ်ာ့က်သြားႏုိင္ပါတယ္။ အလယ္နဲ႔ အေရွ႕ဥေရာပေဒသ ႏုိင္ငံေတြက ႐ုရွားအေပၚ သူတို႔ ရဲ႕တင္းမာတဲ့ ရပ္တည္ခ်က္ကို ဆက္ထိန္းသိမ္းသြားဖုိ႔ ေတာင္းဆုိသြားမွာသာျဖစ္တယ္။ ပိုလန္လုိ ေဒသတြင္း ေခါင္းေဆာင္ ႏုိင္ငံကလည္း အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ ႏုိင္ငံေရး၊ စစ္ေရးနဲ႔ စီးပြားေရးအရ ပူးေပါင္းမႈေတြကို ပုိမုိအားေကာင္းေစဖုိ႔ပဲ ၾကည့္ေတာ့မွာပါ။ ျဖစ္လာႏုိင္ဖြယ္ရွိတဲ့ ႐ုရွားရဲ႕ရန္လုိ ခက္ထန္မႈကိုဆန္႔ က်င္တြန္းလွန္ဖုိ႔ အတြက္ အေမရိကန္ကို ေဒါင္ေဒါင္ျမည္ အကာအကြယ္ေပး ႏုိင္သူ မိတ္ဖက္အျဖစ္ ႐ႈျမင္ၾကလုိ႔ပဲျဖစ္တယ္။ ပုိလန္၊ ႐ုိေမးနီးယားနဲ႔ အျခားႏုိင္ငံေတြဟာဆုိရင္ အေျခခံအေဆာက္အအံု စီမံကိန္းေတြ၊ သဘာဝဓာတ္ေငြ႔ရည္ ဝယ္ယူမႈလို ေဆာင္ရြက္မႈေတြကေနတစ္ဆင့္ သူတုိ႔ရဲ႕စြမ္းအင္ အရင္းအျမစ္ေတြကို တစ္ခုထက္မက သံုးမ်ဳိး ေလးမ်ဳိး ခြဲထုတ္လုပ္ဖုိ႔နည္းလမ္းေတြကို ႀကိဳးစားရွာေဖြလာမွာျဖစ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ဥေရာပႏုိင္ငံအားလံုးေတာ့ ႐ုရွားရဲ႕ ၿခိမ္းေျခာက္မႈကို ခံေနရတာမ်ဳိးေတာ့မဟုတ္ပါဘူး။ ဂ်ာမနီတစ္ခုတည္းအေနနဲ႔ဆုိ အျငင္းပြားဖြယ္ရာ North Stream 2 ပုိက္လုိင္းကို ခုခံကာကြယ္ေနတယ္၊ ဒါက ႐ုရွားကေန ယူကရိန္းကို ျဖတ္သန္းၿပီး ဥေရာကိုပုိ႔မယ့္ ပုိက္လုိင္းျဖစ္တယ္။ ဥေရာပသမဂၢ အဖြ႔ဲဝင္ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားကလည္း ႐ုရွားနဲ႔တင္းမာမႈ ေလ်ာ့ပါးေအာင္ျပဳ လုပ္တဲ့ေနရာမွာ ကူညီေပးေနၾကပါတယ္။ ဆီးရီးယားကေန အီရန္အထိ အေရးကိစၥေတြအေပၚ အေျခခံက်တဲ့ ရပ္တည္မႈတစ္ခုရွာေဖြဖုိ႔နဲ႔ ကုန္သြယ္ေရး ျမႇင့္တင္ဖုိ႔အတြက ျဖစ္ပါတယ္။

ျပႆနာေတြရဲ႕ ရင္းျမစ္ဆံု

ဂရိ၊ အုိင္ယာလန္၊ ေပၚတူဂီတုိ႔ရဲ့စီးပြားေရး အတိဒုကၡေတြနဲ႔ တျခားအရာေတြက ဥေရာပဇုန္ရဲ႕ ဆက္လက္ရပ္တည္ေနမႈအေပၚ ေမးခြန္းေတြထုတ္ေနခ်ိန္မွာ ဥေရာပသမဂၢက ႐ုတ္တရက္ေပၚလာမယ့္ ၿခိမ္း ေျခာက္မႈေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တူညီတဲ့ပံုစံမ်ဳိးေတြကို ရင္ဆုိင္ေနရမွာမဟုတ္ပါဘူး။ ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြဆုိတာမွာ ဒီဆယ္စုႏွစ္ အေစာပုိင္းကာလေတြအတြင္း ဘ႑ာေရး အက်ပ္အတည္း အျမင့္ဆံုးကာလေတြမွာ သူရင္ဆုိင္ခဲ့ ရတာေတြကို ဆုိလုိတာျဖစ္တယ္။ ဒီေန႔ ဥေရာပသမဂၢ ရင္ဆုိင္ေနရတဲ့ ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြက သေဘာသဘာဝ အားျဖင့္ ပိုၿပီးပံုစံက်လာတယ္။ ဥေရာပဇုန္ တည္ေဆာက္ရာမွာ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ ခ်ဳိ႕ယြင္းခ်က္ေတြ၊ မၾကာေသး ခင္ကျဖစ္တဲ့ ေငြေၾကးနဲ႔ ေရႊ႕ေျပာင္းအေျခခ် ေနထုိင္မႈဆုိင္ရာ အက်ပ္အတည္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တာရွည္ျဖစ္ေန တဲ့ လူမႈေရးနဲ႔ႏုိင္ငံေရးဆုိင္ ရာမထင္မွတ္တဲ့ ဂယက္႐ုိက္ခတ္မႈေတြ၊ ၿပီးေတာ့ ကမၻာ့စူပါပါဝါ ႏုိင္ငံႀကီးေတြၾကား က ဆက္လက္ျဖစ္ပြားေနတဲ့ ယွဥ္ၿပိဳင္မႈေတြ အပါအဝင္ျဖစ္တယ္။ ဒါေတြကေန ဆုိလိုႏုိင္ဖြယ္ရွိတာကေတာ့ ဥေရာပရဲ႕ျပႆနာေတြဆိုတာက ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္အနည္းငယ္ေလာက္အရာလုိ ခ်က္ခ်င္းႀကီးျဖစ္ေနတာေတာ့ မဟုတ္ျပန္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဥေရာပတုိက္အုပ္စုအတြက္ အႏၲရာယ္ေလ်ာ့ပါးသြားေစမွာေတာ့လည္း မဟုတ္ျပန္ ပါဘူး။ အႏွစ္ခ်ဳပ္အေနနဲ႔ေျပာရရင္ ေအာက္ပါအတုိင္းေတြ႔ရပါတယ္။

– ဥေရာပဇုန္ရဲ႕ စီးပြားေရး အင္အားႀကီး၄ခုထဲက ျပည္တြင္းအတားအဆီးေတြကေန ဥေရာပတုိက္ တစ္ခုလံုးနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရာမွာ သူတို႔ရဲ႕ စြမ္းေဆာင္ရည္ကို ကန္႔သတ္သလုိျဖစ္လိမ့္မယ္။

– ၂ဝ၁၉ ခုႏွစ္ဟာ ဥေရာပသမဂၢအတြက္ သူ႔ရဲ႕လက္ရွိပံုသဏၭာန္အတုိင္း ဆက္လက္တည္ၿမဲေနဖုိ႔ကို အဓိကၿခိမ္းေျခာက္ေနတဲ့ အမ်ဳိးသားေရးဝါဒီနဲ႔ ေပၚျပဴလစ္ဇင္သမားေတြရဲ႕ လႈပ္ရွားမႈအေနအထားကို စမ္းသပ္ရ မယ့္သေဘာရွိတယ္။

– စီးပြားေရးအရ စြန္႔စားရမႈအႏၲရာယ္၊ အေမရိကန္နဲ႔ ကုန္သြယ္ေရးဆုိင္ရာ အျငင္းပြားမႈေတြ၊ ဥေရာပ ေတာင္းပုိင္းမွာ Brexit အက်ပ္အတည္းနဲ႔ စီးပြားေရးအရ အတိမ္းအေစာင္းမခံ ျဖစ္ေနမႈေတြဟာ ဥေရာပသမဂၢ တစ္ခုလံုး ၂ဝ၁၉ထဲမွာ ရင္ဆုိင္ရမယ့္ အရာေတြျဖစ္တယ္။

– ဥေရာပသမဂၢဟာ မဟာဗ်ဴဟာက်တဲ့ နည္းပညာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တ႐ုတ္ရဲ႕ဝင္ေရာက္လာတာကို ကန္႔သတ္ဖုိ႔အျပင္ အေျခခံအေဆာက္အအံုက႑မွာ ေပက်င္းက ေနရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံလာတာေတြကို ခုခံတြန္းလွန္ဖုိ႔ အတြက္ ျပည္တြင္းျပည္ပ ဖိအားေပးခံရမႈေတြ ဒီတစ္ႏွစ္လံုးခံရႏုိင္တယ္။

(Stratfor Worldview က ဥေရာပေရးရာ ဝါရင့္ကြၽမ္းက်င္သူ Adriano Bos-oni ရဲ႕ Europe’s Four Big Challenges in 2019 သံုးသပ္ခ်က္ေဆာင္းပါးကို ဆီေလ်ာ္ေအာင္ျပန္ဆိုထားတာျဖစ္ပါတယ္။)

ထူးေက်ာ္ဝင္း